Mỹ kêu gọi xây dựng tuyến vận chuyển dầu mới, giảm phụ thuộc vào Hormuz

Tại eo biển Hormuz, ngoài khơi Bandar Abbas của Iran, nhiều tàu đang neo đậu trong bối cảnh tuyến hàng hải quan trọng này chịu sức ép nghiêm trọng. Theo Tuổi Trẻ, Mỹ kêu gọi xây dựng những tuyến vận chuyển dầu và năng lượng mới, nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào eo biển Hormuz trong tương lai. Đề xuất này xuất hiện khi hoạt động tàu thuyền qua eo biển giảm mạnh, còn giá dầu thô biến động lớn sau các diễn biến quân sự liên quan Iran. Phát biểu bên lề cuộc họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 22-9, ông Agen cho rằng vùng Vịnh cần một hệ thống dự phòng tương tự các hành lang khí đốt mới của châu Âu. Ông nhắc lại việc châu Âu từng tìm những con đường khác để đưa khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ tới khu vực, sau khi buộc phải giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga. Theo lập luận này, các quốc gia vùng Vịnh cũng cần chuẩn bị nhiều phương án vận chuyển, thay vì để một tuyến đường duy nhất quyết định toàn bộ dòng chảy năng lượng. Mục tiêu trước mắt, theo ông Agen, là tạo ra mạng lưới dự phòng để các tuyến vận chuyển không thể cùng lúc bị vô hiệu hóa bởi một biến cố. Mạng lưới đó có thể gồm nhiều hành lang theo hướng Đông - Tây, tránh eo biển Hormuz, hoặc đi lên qua Thổ Nhĩ Kỳ rồi tiếp tục vào khu vực Địa Trung Hải. Cách tiếp cận nhiều tuyến được xem là nhằm tăng khả năng duy trì nguồn cung, trong trường hợp hoạt động qua eo biển tiếp tục bị gián đoạn kéo dài. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Saudi Arabia được ông Agen xác định là những đối tác chủ chốt của Mỹ trong kế hoạch xây dựng hệ thống thay thế. Hai quốc gia này có vai trò quan trọng tại vùng Vịnh, nơi tập trung nhiều hoạt động khai thác, xuất khẩu năng lượng và kết nối hàng hải quốc tế. Tuy nhiên, bài toán triển khai vẫn đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chính phủ, hạ tầng xuyên biên giới và các thỏa thuận vận chuyển lâu dài. Khi được hỏi ai có thể điều phối kế hoạch, ông Agen cho rằng Tổng thống Trump là người có khả năng đưa các bên cùng ngồi vào bàn đàm phán. Ông cũng nhận định nhà lãnh đạo Mỹ có thể thúc đẩy các bên đạt đồng thuận, trong một kế hoạch liên quan trực tiếp đến lợi ích năng lượng của nhiều quốc gia. Dù vậy, nguồn tin không đưa ra thời hạn cụ thể cho việc hoàn tất đàm phán, xây dựng hạ tầng hoặc đưa các tuyến thay thế vào vận hành. Chi phí là trở ngại lớn, bởi ông Agen cho biết khoản đầu tư dành cho cơ sở hạ tầng có thể lên tới hàng tỉ USD. Ông đồng thời nhấn mạnh các quốc gia cần đánh giá kế hoạch dựa trên lợi ích lâu dài, thay vì chỉ nhìn vào mức vốn phải bỏ ra ban đầu. Những khoản đầu tư này có thể liên quan đường ống, cảng, kho chứa và các kết nối vận tải, nhưng bài gốc không nêu chi tiết từng hạng mục cụ thể. Sức ép lên các tuyến năng lượng gia tăng sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2, theo nội dung bài viết. Giá dầu thô Brent từ khoảng 72 USD/thùng tăng lên mức đỉnh gần 120 USD/thùng, trước khi duy trì ở mức 104 USD/thùng vào giữa tháng 9. Cùng thời gian, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm khoảng 95%, từ hơn 100 tàu mỗi ngày xuống trung bình chỉ còn 5 tàu. Iran đã gửi yêu cầu thương lượng tới Mỹ, đồng thời tuyên bố cải tiến tên lửa siêu vượt âm và cảnh báo sẽ đáp trả mạnh hơn nếu Washington tiếp tục tấn công. Nước này cũng cho biết đã chuyển tới Mỹ các điều kiện nhằm chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz, đồng thời đề xuất mở lại tuyến hàng hải trong bảy ngày để thúc đẩy ngoại giao. Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi xây dựng các hành lang mới cho thấy Washington muốn chuẩn bị phương án năng lượng dài hạn, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc đàm phán và tình hình thực địa.