Nam nghệ sĩ là con nhà nòi, nói về thu nhập khi theo cải lương

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Gắn bó với cải lương từ bé, Minh Trường có nhiều trăn trở về việc đưa bộ môn nghệ thuật này đến gần hơn với khán giả trẻ.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, Minh Trường sớm được "tắm" trong những câu vọng cổ mượt mà từ phía sau cánh gà. Lợi thế "con nhà nòi" giúp anh thẩm thấu nghệ thuật một cách tự nhiên. "Nó giống như ăn vô máu của mình rồi. Có những vai diễn khi cầm kịch bản, hình ảnh đầu tiên xuất hiện trong đầu mình là ba. Mình biết hồi xưa ba sẽ diễn, sẽ xử lý tình huống đó như thế nào, nó ăn sâu trong đầu mình", nam nghệ sĩ bộc bạch.

Trăn trở của nghệ sĩ cải lương Minh Trường

Dù có xuất phát điểm thuận lợi và may mắn "thi đâu đậu đó" ở các cuộc thi lớn, Minh Trường vẫn thấu hiểu sâu sắc những khó khăn khắc nghiệt của sân khấu cải lương hiện tại, đặc biệt là với các nghệ sĩ trẻ. Anh thừa nhận, nếu không có một tình yêu đủ lớn, người nghệ sĩ rất khó để bám trụ lại với nghề.

Về thu nhập của nghệ sĩ cải lương, anh thẳng thắn chia sẻ: "Người kiếm sống thật sự thuần bằng nghề đi hát hiện nay rất ít, chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đa số các anh chị, thậm chí là những nghệ sĩ lớn, đều phải làm thêm nhiều nghề tay trái để bổ trợ cho cuộc sống và nuôi dưỡng nghề chính". Chính bản thân anh cũng đang duy trì công việc kinh doanh như một nghề tay trái để có thể toàn tâm toàn ý sống trọn với đam mê ca diễn.

Trong hành trình làm nghề, vai diễn khiến Minh Trường tâm đắc nhất là nhân vật lịch sử Nguyễn Hữu Cảnh – vai diễn đã mang về cho anh tấm huy chương vàng danh giá tại Liên hoan cải lương toàn quốc 2021. Dù rất mong muốn được tái diễn để phục vụ khán giả, anh đành ngậm ngùi thừa nhận những rào cản to lớn về chi phí tổ chức và bài toán bán vé, khiến vở diễn chỉ mới ra mắt được 2 suất.

Từ thực tế đó, nam nghệ sĩ chỉ ra một điểm khuyết rất lớn của sân khấu cải lương hiện nay so với điện ảnh hay ca nhạc: sự vắng bóng của khâu truyền thông - marketing. "Điều mình lo lắng không phải là không có nghệ sĩ hay, không có những vở tuồng hay, mà là phương thức tiếp cận khán giả đang bị thiếu hụt rất lớn", Minh Trường trăn trở.

Theo anh, để tìm được một đội ngũ truyền thông vừa am hiểu xu hướng thị trường, vừa thấu hiểu sâu sắc nghệ thuật cải lương là một bài toán vô cùng nan giải. Anh kỳ vọng trong tương lai, các dự án cải lương sẽ có sự đầu tư bài bản hơn cho mảng truyền thông để rút ngắn khoảng cách với khán giả hiện đại.

Đứng trước xu hướng nhiều người trẻ đang nỗ lực làm mới cải lương, Minh Trường thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ nhưng cũng đưa ra những giới hạn rạch ròi. Anh phân tích: "Bản thân từ “cải” trong cải lương đã mang ý nghĩa là cải cách, là làm mới. Chúng ta không thể ở năm 2026 mà vẫn giữ khư khư phông màn hay lối diễn của những năm trước. Ví dụ như việc thay thế cảnh vẽ tay bằng màn hình LED là một sự tiến bộ".

Tuy nhiên, sự đổi mới đó cần sự tiết chế. Việc ứng dụng công nghệ hay cách tân lối diễn đòi hỏi người đạo diễn phải thực sự am hiểu để không làm mất đi cái "hồn" cốt lõi. "Mới thì chắc chắn phải mới, nhưng sự làm mới đó phải nằm trong khuôn khổ, đừng làm mất đi cái trữ tình, cái tự sự, đừng làm mất đi cái đẹp của những bài ca, bài bản cải lương", nam nghệ sĩ nhấn mạnh. Theo Minh Trường, để có những bước đi đột phá mà không bị "lệch pha", người trẻ rất cần những bậc tiền bối, những người thầy am hiểu làm cố vấn để giúp họ "dừng lại đúng lúc".

Sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, Minh Trường lớn lên phía sau cánh gà, nơi những câu vọng cổ mượt mà sớm trở thành âm thanh quen thuộc. Lợi thế “con nhà nòi” giúp anh tiếp nhận cải lương tự nhiên, gần như thấm vào máu qua những năm tháng quan sát người thân biểu diễn. Mỗi khi cầm kịch bản, hình ảnh đầu tiên xuất hiện trong tâm trí anh đôi lúc lại là người cha, cùng cách xử lý vai diễn và tình huống trên sân khấu. Chia sẻ trong chương trình Chuyện tối cùng sao phát sóng trên THVL1, Minh Trường cho biết ký ức về cha ảnh hưởng sâu đậm đến hành trình làm nghề của mình. Anh không chỉ học kỹ thuật biểu diễn từ môi trường gia đình, mà còn hình thành cách cảm nhận nhân vật bằng những trải nghiệm được tích lũy từ thuở nhỏ. Nền tảng ấy trở thành điểm tựa quan trọng, giúp nam nghệ sĩ tự tin bước vào những cuộc thi lớn và nhiều lần đạt kết quả thuận lợi. Tuy nhiên, xuất phát điểm may mắn không khiến Minh Trường xem nhẹ những thử thách đang bủa vây sân khấu cải lương, nhất là với lớp nghệ sĩ trẻ hiện nay. Anh nhận ra nghề diễn đòi hỏi tình yêu đủ lớn, bởi con đường theo đuổi cải lương thường không dễ dàng và hiếm khi mang lại sự ổn định. Nếu thiếu đam mê bền bỉ, nhiều nghệ sĩ khó có thể vượt qua áp lực đời sống để tiếp tục gắn bó lâu dài. Nói về thu nhập, Minh Trường thẳng thắn cho rằng số người có thể sống hoàn toàn bằng nghề ca diễn hiện nay rất ít, gần như chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ngay cả nhiều nghệ sĩ lớn cũng phải làm thêm những công việc khác, vừa trang trải cuộc sống, vừa duy trì điều kiện theo đuổi nghề chính. Bản thân anh cũng kinh doanh như một nghề tay trái, qua đó có thể tiếp tục toàn tâm toàn ý với sân khấu và niềm đam mê cải lương. Trong sự nghiệp, vai diễn khiến Minh Trường tâm đắc nhất là nhân vật lịch sử Nguyễn Hữu Cảnh, vai diễn mang về cho anh huy chương vàng tại Liên hoan cải lương toàn quốc 2021. Nam nghệ sĩ từng mong muốn đưa nhân vật này trở lại sân khấu, phục vụ khán giả sau lần ra mắt được đón nhận. Dẫu vậy, vở diễn mới chỉ có hai suất vì chi phí tổ chức lớn, trong khi bài toán bán vé vẫn đặt ra nhiều trở ngại. Từ câu chuyện ấy, Minh Trường chỉ ra khoảng trống đáng lo của cải lương khi so sánh với điện ảnh hoặc lĩnh vực ca nhạc, đó là sự thiếu vắng truyền thông và marketing. Theo anh, vấn đề không nằm ở việc sân khấu thiếu nghệ sĩ tài năng hay thiếu những vở tuồng chất lượng, mà nằm ở cách đưa tác phẩm đến gần công chúng. Một đội ngũ vừa hiểu xu hướng thị trường, vừa am tường đặc thù cải lương hiện vẫn là bài toán nan giải. Minh Trường kỳ vọng các dự án cải lương tương lai sẽ đầu tư bài bản hơn cho truyền thông, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa sân khấu truyền thống và khán giả hiện đại. Anh ủng hộ những người trẻ đang tìm cách làm mới cải lương, bởi chính khái niệm “cải lương” đã bao hàm tinh thần cải cách, thay đổi và thích ứng. Việc sử dụng màn hình LED thay cho phông cảnh vẽ tay, theo anh, có thể trở thành bước tiến phù hợp với thời đại hiện nay. Dù ủng hộ đổi mới, Minh Trường nhấn mạnh công nghệ và cách tân lối diễn cần được sử dụng tiết chế, dựa trên sự am hiểu thật sự của người đạo diễn. Cái mới không nên làm biến mất chất trữ tình, tính tự sự, vẻ đẹp của những bài ca và bài bản vốn tạo nên linh hồn cải lương. Để tạo đột phá mà không đi chệch hướng, nghệ sĩ trẻ vẫn cần những bậc tiền bối, người thầy giàu kinh nghiệm đồng hành và nhắc họ dừng lại đúng lúc.