Nâng cao năng lực sản xuất lúa bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Cần Thơ hướng tới thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững, phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nông dân và tăng hiệu quả xã hội, môi trường trong chuỗi giá trị lúa gạo. Xâm nhập mặn ở miền Tây có thể tương đương ...

Dự án Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu (dự án GoRice) được Cần Thơ triển khai trong giai đoạn 2026-2029, tại 7 xã. Tổng kinh phí triển khai dự án khoảng 15 tỷ đồng, từ nguồn vốn viện trợ của Chính phủ Canada.

Mô hình cánh đồng lúa giảm phát thải ở Cần Thơ.

Dự án GoRice hướng tới nâng cao năng lực áp dụng sản xuất lúa thông minh, phát thải thấp cho hơn 5.800 nông dân, hỗ trợ 15 doanh nghiệp mở rộng thị trường với sản phẩm gạo phát thải thấp. Qua đó, góp phần hình thành chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp, nâng cao khả năng cạnh tranh của nông dân và doanh nghiệp.

Đồng thời, dự án nhằm thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ xanh trong xử lý, tận dụng rơm rạ, trấu (lâu nay chủ yếu bị đốt hoặc vùi lấp, gây lãng phí và ô nhiễm) nhằm tạo thêm thu nhập và giảm tác động đến môi trường.

Bà Nguyễn Thị Giang - Phó Giám đốc Sở NN&MT Cần Thơ cho biết, thành phố đã và đang triển khai nhiều chương trình, dự án nhằm nâng cao chất lượng và giá trị ngành lúa gạo. Trong đó có triển khai Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL.

Thời gian tới, theo bà Giang, Cần Thơ xác định tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất lúa theo hướng an toàn, sinh học và phát thải thấp. Chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu cho gạo phát thải thấp nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân.

Bà Nguyễn Thị Liên - Quản lý dự án GoRice cho hay, dự án sẽ hỗ trợ các sáng kiến thu gom rơm rạ để trồng nấm, sản xuất phân hữu cơ, chế biến vỏ trấu thành năng lượng sạch hoặc than sinh học. Dự án còn hỗ trợ kết nối thị trường nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm lúa gạo phát thải thấp.

Theo bà Liên, thị trường carbon và khái niệm “gạo phát thải thấp” còn khá mới với người tiêu dùng trong nước. Dự án hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp hoàn thiện quy trình sản xuất, đáp ứng yêu cầu đánh giá của bên thứ ba và đủ điều kiện sử dụng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Ngoài ra, dự án cũng đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức, từng bước hình thành thị trường sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm xanh.

Thông qua dự án trên, Cần Thơ hướng tới thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững, phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nông dân và tăng hiệu quả xã hội, môi trường trong chuỗi giá trị lúa gạo.

Nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao vị thế nông sản miền Tây, thành phố Cần Thơ chính thức triển khai Dự án Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp (GoRice) giai đoạn 2026-2029 tại 7 xã. Chương trình sở hữu tổng kinh phí khoảng 15 tỷ đồng từ nguồn vốn viện trợ của Chính phủ Canada. Đây là bước đi chiến lược nằm trong định hướng chuyển đổi sản xuất lúa gạo của địa phương gắn liền với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án GoRice đặt mục tiêu trực tiếp nâng cao năng lực áp dụng mô hình lúa thông minh cho hơn 5.800 nông dân, đồng thời hỗ trợ 15 doanh nghiệp mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh việc hiện đại hóa canh tác, dự án thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn bằng cách tái sử dụng rơm rạ và trấu để trồng nấm, làm phân hữu cơ hoặc chế biến thành năng lượng sạch. Giải pháp công nghệ xanh này giúp triệt tiêu thói quen đốt vùi lấp rơm rạ gây ô nhiễm, mở ra nguồn thu nhập bổ sung đáng kể cho bà con nông dân. Một trong những trọng tâm cốt lõi của GoRice là hỗ trợ các hợp tác xã và doanh nghiệp hoàn thiện quy trình kiểm định của bên thứ ba để đủ điều kiện sử dụng nhãn hiệu "Gạo Việt xanh phát thải thấp". Khi khái niệm tín chỉ carbon và sản phẩm xanh còn tương đối mới mẻ, dự án chủ động đẩy mạnh truyền thông nhằm từng bước hình thành phân khúc thị trường sẵn sàng chi trả cho nông sản sạch. Việc kết nối chặt chẽ chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ kỳ vọng sẽ tối ưu hóa hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường cho toàn ngành lúa gạo Cần Thơ.