Nâng hạng chứng khoán, sao dòng tiền trong nước cũng "mất hút"?

Trước phiên giao dịch ngày 9/9, VN-Index tạm dừng ở mức 1.830 điểm, tăng hơn 8 điểm so với phiên trước. Thị trường đang ở vùng tích lũy từ đầu năm tới nay và hướng trở lại vùng đỉnh lịch sử trên 1.900 điểm. Dù vậy, thanh khoản thị trường vẫn ở mức thấp khi giá trị giao dịch trên sàn HOSE chỉ đạt hơn 14.100 tỷ đồng, sụt giảm liên tục trong những phiên gần đây.

Thống kê của Công ty chứng khoán MB (MBS) cho thấy trong tuần đầu sau kỳ nghỉ lễ 2/9, thanh khoản toàn thị trường bình quân đạt 18.243 tỷ đồng, giảm 9,6% so với tuần trước. Trong đó thanh khoản khớp lệnh cũng sụt giảm 10%, còn 15.178 tỷ đồng.

Theo MBS, thanh khoản tháng 8 giảm về mức thấp nhất kể từ đầu năm, khi thấp hơn tới 66% so với cùng kỳ.

Nhà đầu tư "lười giao dịch"

Ghi nhận của phóng viên Dân trí, không chỉ khối ngoại bán ròng hơn 90.000 tỷ đồng từ đầu năm tới nay mà nhà đầu tư trong nước cũng “lười giao dịch”. Chị Khánh Thy (ngụ phường An Khánh, TPHCM), một nhà đầu tư có thâm niên 6 năm trên thị trường chứng khoán cho biết suốt một tháng nay, chị chưa đặt một lệnh mua hoặc bán mã chứng khoán nào.

“Danh mục tôi cầm đủ các mã cổ phiếu ngành ngân hàng, chứng khoán và bất động sản, nhưng mã nào cũng lỗ từ 10-30%. Ngay cả lúc VN-Index tăng mạnh lên vùng đỉnh trên 1.900 điểm, hồi tháng 5, danh mục tôi vẫn chưa “về bờ”. Thị trường kỳ vọng nâng hạng sẽ có dòng tiền mới nên tôi đành ngồi chờ, và ít giao dịch dù vẫn theo dõi bảng điện thường xuyên”, chị Thy lý giải.

Trên nhiều diễn đàn, hội nhóm đầu tư chứng khoán, không còn những dòng tin nhắn trao đổi, thảo luận sôi nổi về các cổ phiếu, cơ hội đầu tư mỗi ngày như giai đoạn trước. Nhiều hội, nhóm chỉ là tin nhắn một chiều thông báo tin tức của môi giới hoặc tư vấn viên, phía nhà đầu tư tham gia rất ít trao đổi lại hoặc hỏi cơ hội đầu tư...

Đáng chú ý, thanh khoản thị trường liên tục duy trì ở mức thấp trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9.

Trong tháng 8, FTSE Russell đã công bố 27 cổ phiếu dự kiến sẽ được đưa vào rổ chỉ số FTSE Global All Cap, tỷ trọng của Việt Nam trong các rổ chỉ số đều tăng lên so với công bố trước đó. Đặc biệt là trong chỉ số FTSE Emerging All Cap được nâng từ 0,35% lên 0,488%, đồng nghĩa với việc dòng vốn thụ động được dự báo sẽ đạt 2 tỷ USD - 2,5 tỷ USD sau khi hoàn thành việc phân bổ vào tháng 9/2027.

Chưa kể, VN-Index đang ở vùng định giá hấp dẫn, nhưng thanh khoản thị trường lại đang ở mức thấp nhất từ đầu năm. Nghịch lý trên đang phản ánh điều gì: nhà đầu tư thiếu tiền, thiếu niềm tin hay đang chờ một tín hiệu đủ mạnh để giải ngân?

Ông Võ Kim Phụng, Giám đốc phân tích Công ty chứng khoán BETA, cho rằng nghịch lý này chủ yếu phản ánh tâm lý thận trọng và trạng thái chờ đợi của dòng tiền, hơn là nhà đầu tư hoàn toàn thiếu tiền. Sau nhịp điều chỉnh, định giá của các cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn, nhưng rủi ro mất cân bằng về điểm số và độ rộng thị trường tại một số thời điểm cũng phần nào ảnh hưởng đến niềm tin cũng như tâm lý của nhà đầu tư.

Lo tác động bởi những “cơn gió ngược”

Cùng với những biến số về lãi suất, tỷ giá, lạm phát, dòng vốn ngoại và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp bên cạnh các bất ổn địa chính trị trên thế giới… khiến nhà đầu tư thận trọng và chưa sẵn sàng gia tăng tỷ trọng.

Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị đón dòng vốn sau khi được FTSE nâng hạng, thị trường cũng đang chờ thêm tín hiệu về khả năng dòng vốn mới thực sự quay trở lại và độ rộng thị trường của xu hướng tăng.

“Dòng tiền hiện có xu hướng đứng ngoài quan sát, chờ tín hiệu đủ mạnh và có tính đồng thuận cao để xác nhận xu hướng trước khi giải ngân trở lại, qua đó lý giải phần nào việc thanh khoản tháng 8 và đầu tháng 9 suy giảm”, ông Phụng phân tích.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân, Công ty chứng khoán Maybank, cho rằng thanh khoản đúng là có sụt giảm nếu tính chung cả tháng 8 nhưng chủ yếu rơi vào giai đoạn nửa đầu tháng. Giao dịch sau đó đã có sự cải thiện hơn nhưng vẫn còn ở vùng khiêm tốn, thể hiện rõ sự thận trọng của nhà đầu tư.

Và việc thận trọng của nhà đầu tư là điều có thể hiểu được. Bởi theo ông Lâm, dù câu chuyện nâng hạng hay góc nhìn định giá là những điểm cộng thị trường hiện nay nhưng vẫn có những “cơn gió ngược” tác động. Cụ thể, mặt bằng lãi suất tiếp tục duy trì ở vùng cao; rủi ro địa chính trị thế giới vẫn lớn; khả năng Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể điều chỉnh lãi suất theo hướng tăng...

“Dòng tiền sẽ tự xuất hiện khi các yếu tố cơ hội đủ mạnh và các rủi ro tiềm ẩn giảm bớt. Trong giai đoạn tới, chìa khóa thật sự nằm ở việc giải tỏa các rủi ro vì vốn dĩ mặt bằng định giá và các yếu tố nền tảng hiện nay của thị trường đã ở vào mức khá hợp lý. Khi chúng ta có thể nhìn thấy một sự chững lại và hạ nhiệt từ mặt bằng lãi suất, sự giảm xuống trong rủi ro địa chính trị hay câu chuyện thuế quan của Mỹ có đáp án rõ ràng hơn, đó có thể là lúc dòng tiền của thị trường trở nên mạnh mẽ và quyết đoán trở lại”, ông Lâm nói.