Nga cảnh báo Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) rằng nước này sẵn sàng sử dụng vũ khí hạt nhân nếu liên minh phương Tây tìm cách cắt đứt Kaliningrad - một vùng lãnh thổ tách rời của Nga nằm giáp Biển Baltic. Ukraine hứng loạt tên lửa và máy bay không người lái, nhiều tiếng nổ vang lên ở Kiev ...
Tổng thống Nga Vladimir Putin. (Ảnh: Tass)
Trong một văn bản gửi tới NATO mà Reuters đã tiếp cận được, Mátxcơva cáo buộc liên minh này đang đi theo "một lộ trình nguy hiểm và liều lĩnh", tiềm ẩn "nguy cơ cao bùng phát xung đột vũ trang trực tiếp".
Văn bản này đề cập đến khả năng xảy ra các "cuộc tấn công của Nga nhắm vào các trung tâm ra quyết định tại các quốc gia thành viên liên minh ngay từ giai đoạn đầu".
"Nga sẽ sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí và năng lực hiện có, bao gồm cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ của mình nếu các nước NATO có bất kỳ động thái nào nhằm cô lập vùng Kaliningrad khỏi phần còn lại của đất nước”, văn bản nêu rõ.
Lời cảnh báo này làm nổi bật mối quan ngại của Mátxcơva về điều mà họ coi là mối đe dọa ngày càng tăng từ NATO đối với Kaliningrad.
Trong một văn bản phản hồi mà Reuters nhận được, NATO khẳng định khối này là một liên minh phòng thủ, cam kết chống lại các mối đe dọa đối với các thành viên từ mọi hướng.
"Không có cuộc tập trận hay hoạt động nào của NATO gây ra mối đe dọa đối với lãnh thổ Nga”, tuyên bố nêu rõ. “Chúng tôi kêu gọi Nga chấm dứt các hoạt động quân sự ở Ukraine. Chúng tôi hối thúc Nga kiềm chế các hành động ngày càng liều lĩnh đối, đồng thời chấm dứt những tuyên bố vô trách nhiệm liên quan đến hạt nhân”.
Vùng Kaliningrad nằm tách biệt với phần còn lại của nước Nga. (Ảnh: Al Jazeera)
Nguy cơ tính toán sai lầm
Nikolai Sokov - một chuyên gia phân tích hạt nhân làm việc tại Vienna và từng là nhà ngoại giao Nga - nhận định, các nước phương Tây đang ngày càng gặp khó khăn trong việc tiếp tục gia tăng hỗ trợ cho Ukraine mà không rơi vào thế đối đầu trực diện với Mátxcơva.
Ông cho rằng, lời cảnh báo từ phía Nga có thể là dấu hiệu cho thấy phe cứng rắn đang gia tăng ảnh hưởng trong cuộc tranh luận về cách phản ứng trước các hành động của phương Tây. Những hành động này bao gồm cung cấp vũ khí cho Kiev, áp đặt các biện pháp trừng phạt mới lên Mátxcơva, chặn tàu Nga, cũng như các cuộc tập trận và chuyến bay trinh sát thường xuyên gần khu vực Kaliningrad.
"Nga dự đoán sẽ có thêm các hành động khác, chẳng hạn như phong tỏa Biển Baltic - một động thái mà theo tính toán của châu Âu thì chưa đến mức chiến tranh, nhưng đối với Nga, đó sẽ là chiến tranh công khai. Tôi nhận thấy nguy cơ cả hai bên đều có thể tính toán sai lầm”, ông Sokov nói.
Ngoài lời cảnh báo riêng, các đại sứ quán Nga tại ít nhất ba quốc gia châu Âu đã đưa ra tuyên bố trong ba ngày qua, cáo buộc NATO làm leo thang căng thẳng thông qua các cuộc tập trận và việc lên kế hoạch cho các kịch bản liên quan đến Kaliningrad.
Người phát ngôn Điện Kremlin - ông Dmitry Peskov - mô tả đây là những lời nhắc nhở mang tính ngoại giao gửi tới "những cái đầu nóng ở châu Âu".
Mối quan hệ Nga - NATO vốn đã tồi tệ kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, nay lại càng trở nên xấu đi nghiêm trọng, khi các chính phủ châu Âu cáo buộc Mátxcơva đẩy mạnh "chiến tranh hỗn hợp" tại châu lục này.
Nga phủ nhận các cáo buộc, đồng thời bác bỏ những tuyên bố liên tục từ các chính trị gia phương Tây cho rằng nước này đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự nhắm vào một quốc gia thành viên NATO.
Một nhà ngoại giao NATO nhận định: "Theo tôi, lá thư của Nga chỉ là một nỗ lực khác nhằm gây sức ép lên người dân châu Âu. Phản ứng của NATO là kiên quyết và đầy trách nhiệm. Chúng tôi sẽ không bị lung lay trong việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine”.
Một quan chức quốc phòng cấp cao của châu Âu cho biết: "Đây là lần đầu tiên kể từ thời Chiến tranh Lạnh, Nga cảnh báo chúng ta theo cách này. Vì vậy, đây là vấn đề nghiêm trọng”.
Trong văn bản gửi NATO mà Reuters tiếp cận, Mátxcơva cáo buộc liên minh đang đi theo một “lộ trình nguy hiểm và liều lĩnh”, có thể làm tăng nguy cơ đối đầu quân sự trực tiếp. Lời cảnh báo của Nga nhấn mạnh khả năng xảy ra xung đột vũ trang, đồng thời đề cập những cuộc tấn công nhắm vào các trung tâm ra quyết định ở các nước thành viên NATO. Tâm điểm của tuyên bố là Kaliningrad, vùng lãnh thổ Nga nằm tách biệt khỏi phần còn lại của đất nước và được Mátxcơva xem là khu vực nhạy cảm.
Nga tuyên bố sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí cùng năng lực hiện có, kể cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ nếu NATO tìm cách cô lập Kaliningrad. Theo văn bản, cảnh báo này xuất phát từ quan ngại của Mátxcơva trước điều họ cho là mối đe dọa ngày càng tăng đối với vùng lãnh thổ chiến lược đó. Tuyên bố không chỉ nhắc đến nguy cơ sử dụng sức mạnh quân sự, mà còn đưa vũ khí hạt nhân vào cuộc tranh luận vốn đã căng thẳng giữa Nga và NATO.
Trong phản hồi mà Reuters nhận được, NATO khẳng định đây là liên minh phòng thủ, có cam kết bảo vệ các thành viên trước những mối đe dọa đến từ mọi hướng. Khối này bác bỏ cáo buộc, nói rằng không cuộc tập trận hay hoạt động nào của NATO gây ra mối đe dọa đối với lãnh thổ Nga. NATO đồng thời kêu gọi Mátxcơva chấm dứt hoạt động quân sự ở Ukraine, kiềm chế những hành động ngày càng liều lĩnh và ngừng các tuyên bố vô trách nhiệm liên quan đến hạt nhân.
Nikolai Sokov, chuyên gia phân tích hạt nhân ở Vienna và từng là nhà ngoại giao Nga, nhận định phương Tây ngày càng khó hỗ trợ Ukraine mà không đối đầu trực tiếp với Mátxcơva. Ông cho rằng lời cảnh báo mới có thể phản ánh ảnh hưởng gia tăng của phe cứng rắn trong tranh luận tại Nga về cách đáp trả các động thái phương Tây. Những động thái được nhắc đến gồm cung cấp vũ khí cho Kiev, áp đặt trừng phạt mới lên Nga, chặn tàu Nga và tổ chức tập trận gần Kaliningrad.
Sokov cảnh báo hai bên có thể hiểu khác nhau về mức độ nghiêm trọng của cùng một hành động, từ đó làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm. Ông nêu khả năng phong tỏa Biển Baltic, cho rằng châu Âu có thể xem đó là bước đi chưa vượt ngưỡng chiến tranh, trong khi Nga coi là chiến tranh công khai. Sự khác biệt trong cách nhìn này khiến những hoạt động quân sự, hàng hải hoặc trinh sát quanh khu vực trở nên nhạy cảm hơn, dù các bên có thể không muốn xung đột.
Trong ba ngày qua, đại sứ quán Nga tại ít nhất ba quốc gia châu Âu cũng ra tuyên bố cáo buộc NATO làm leo thang căng thẳng quanh Kaliningrad. Các tuyên bố này nhắc đến những cuộc tập trận và việc lên kế hoạch cho các kịch bản liên quan đến vùng lãnh thổ Nga nằm tách biệt. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mô tả các phát ngôn đó là lời nhắc nhở mang tính ngoại giao gửi tới “những cái đầu nóng ở châu Âu”.
Quan hệ Nga và NATO vốn xấu đi kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, nay tiếp tục căng thẳng trong bối cảnh các chính phủ châu Âu cáo buộc Mátxcơva gia tăng “chiến tranh hỗn hợp”. Nga bác bỏ các cáo buộc này, đồng thời phủ nhận những tuyên bố từ chính trị gia phương Tây rằng nước này chuẩn bị tấn công một thành viên NATO. Một nhà ngoại giao NATO nhận định lá thư của Nga là nỗ lực gây sức ép lên người dân châu Âu, nhưng khẳng định liên minh vẫn kiên quyết hỗ trợ Ukraine.
Một quan chức quốc phòng cấp cao châu Âu đánh giá đây là lần đầu tiên kể từ Chiến tranh Lạnh Nga đưa ra cảnh báo theo cách như vậy, vì thế vấn đề cần được xem là nghiêm trọng. Tuy nhiên, phản hồi của NATO nhấn mạnh liên minh không xem hoạt động của mình là mối đe dọa đối với Nga, đồng thời yêu cầu Mátxcơva kiềm chế. Những tuyên bố trái chiều cho thấy Kaliningrad đang trở thành điểm nóng trong quan hệ hai bên, nơi một bước đi bị hiểu sai có thể khiến căng thẳng tăng thêm.
