Ngắm những bức ảnh kể chuyện đầm Thị Nại

Giữa dòng hợp lưu là tên gọi triển lãm giới thiệu 13 dự án được thực hiện trong khóa học nhiếp ảnh tư liệu tại khu vực đầm Thị Nại.

Theo ban tổ chức, đây là những học viên được tuyển chọn qua hồ sơ ứng tuyển, ưu tiên những người thực hành nhiếp ảnh trẻ đang sinh sống tại địa phương và những người quan tâm đến mối quan hệ giữa con người với tự nhiên.

Khóa học do các nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet, Bình Đặng và Hà Đào hướng dẫn với sự tài trợ của Viện Pháp tại Việt Nam - TP.HCM, thuộc chương trình Sống cùng dòng sông 2026 do Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp thực hiện.

Các dự án được hình thành từ chính quá trình quan sát và tìm tòi và trải nghiệm cuộc sống quen thuộc tại đầm Thị Nại. Triển lãm Giữa dòng hợp lưu diễn ra đến hết ngày 1-11 tại không gian ngoài trời của IDECAF, TP.HCM.

1. Hồ Khánh Vy: Tuổi thơ giữa dòng 

Dự án Tuổi thơ giữa dòng bắt đầu từ những bức ảnh gia đình của cư dân sống quanh đầm, qua đó lần theo mối liên kết giữa con người, gia đình, cộng đồng và đầm Thị Nại. Nơi đây, mặt nước, con người và ký ức cùng lưu giữ những dấu ấn của thời gian.

Từ mối liên kết ấy, dự án hướng đến đời sống của những đứa trẻ lớn lên tại các xã đảo quanh đầm. Tuổi thơ của các em gắn với môi trường sống luôn thay đổi theo thủy triều, thời tiết và những tác động từ con người. 

Giữa không gian ấy, trẻ em vui chơi, học tập và sinh hoạt từng ngày, thích nghi với nhịp sống của vùng đầm.

2. Lê Phan Khánh Ngọc: Hướng về nước 

Cảnh quan và đời sống đầm Thị Nại đang thay đổi dưới tác động của nhiều yếu tố, dự án Hướng về nước là hành trình tìm kiếm dấu vết của sự hiện hữu. Qua các khung hình, những cấu trúc tạm bợ, vật thể rời rạc và dấu tích con người hiện lên trong trạng thái nguyên bản.

Trong dự án, nước không chỉ là một yếu tố địa lý mà còn phản chiếu những lớp sâu hơn của thực tại. Những công trình tự phát, vật dụng bình dị thích nghi với nhịp thủy triều trở thành điểm kết nối mong manh giữa con người và hệ sinh thái. 

Xuyên suốt hành trình là cảm thức bất định có chủ ý, mở ra những suy ngẫm về thực tại, đời sống và tính không của nước.

3. Nguyễn Khánh Hòa: Đôi bờ 

Dự án ghi lại những lát cắt đời sống thường nhật ở hai đầu cầu Thị Nại, cây cầu nối Quy Nhơn với bán đảo Phương Mai. Không chỉ là công trình hạ tầng kết nối hai vùng đất, cây cầu còn chứng kiến những thay đổi của dòng chảy, cảnh quan, con người và hệ sinh thái xung quanh.

Trước sự hiện diện của công trình đồ sộ, ngư dân dần thích nghi và điều chỉnh cách sinh sống, đánh bắt. Khi đường bộ mở ra những kết nối mới, vai trò của đường thủy cũng dần thu hẹp, kéo theo những thay đổi trong mối quan hệ giữa con người với mặt nước và môi trường sống.

4. Nguyễn Lê Hà Phương: Hình hài 

Dự án ghi lại những lát cắt đời thường của người dân quanh đầm Thị Nại nói riêng và Quy Nhơn nói chung với nước là hình ảnh xuyên suốt. Nước luôn vận động và biến đổi, hòa vào đời sống con người dưới nhiều hình thức, từ những con sóng ngoài biển đến ánh mắt trẻ thơ. Qua những hình ảnh đời thường, dự án gợi mở mối liên hệ hai chiều giữa con người và nước - một phần không thể tách rời của cuộc sống.

5. Nguyễn Lê Tuấn Kiệt: Trên bờ 

Ẩn sau những rặng đước, cây bần và mắm trắng là cuộc sống của những người dân gắn bó với con nước. Tại xóm Cồn Chim, con người và chim muông cùng sinh sống dưới những tán rừng ngập mặn.

Dự án đi sâu vào đời sống của những hộ dân nuôi trồng thủy sản. Phía sau những vuông tôm, cua là những câu chuyện ít người biết đến: ấm trà trong buổi tối yên tĩnh, những đêm thức trắng thu hoạch thủy sản hay những lúc kiên cường đối mặt với thiên tai, bão lũ.

Sống cùng người dân và cảm nhận nhịp sinh hoạt của họ, những khoảnh khắc đời thường được ghi lại chân thực.

6. Nguyễn Như Mỹ: Một phần của con nước 

Dự án này khắc họa chân dung những người đã và đang sống, làm việc, gắn bó với con nước từ đầm Thị Nại ra biển. Qua những ngày sống cùng, tìm hiểu và trò chuyện với người dân, tác giả nhận ra rằng mỗi ngành nghề đều đáng trân trọng. 

Với những người dân ấy, con nước không chỉ là nơi mưu sinh mà còn là nơi mang đến công việc, mái nhà và cuộc sống gia đình. Tình yêu dành cho con nước cũng được bồi đắp từ sự gắn bó này.

7. Phạm Nguyên Bách: Nóng và lạnh 

Dự án được thực hiện tại một trong những nhà máy sản xuất nước đá lớn ở Quy Nhơn, nơi góp phần duy trì hoạt động hậu cần cho hệ sinh thái đầm Thị Nại. Bộ ảnh tập trung khai thác sự tương phản giữa cái lạnh của những khối đá cây công nghiệp cỡ lớn và sức nóng tỏa ra từ hoạt động lao động của con người.

Với tên gọi Nóng và Lạnh, dự án thể hiện sự đối lập về nhiệt độ, khả năng thích nghi của người dân miền Trung trước điều kiện làm việc khắc nghiệt. Qua những khung hình, người xem cảm nhận được mối liên hệ giữa nguồn nước, hoạt động sản xuất nước đá và kinh tế biển.

8. Phan Uyển Nhi: Miền đất hứa 

Dự án tư liệu ghi lại những đổi thay quanh đầm Thị Nại, nơi cảnh quan đang dần thay đổi dưới tác động của công nghiệp, xây dựng công trình và phát triển du lịch. 

Giữa những biến chuyển ấy, mỗi người, mỗi cộng đồng có một cách thích nghi khác nhau: có người tìm cách ở lại, có người buộc phải rời đi.

9. Thái Mây Linh: Ngày đêm trên cảng Hàm Tử 

Dự án bắt đầu từ mong muốn tìm cách tiếp cận mới với cảng Hàm Tử, khu chợ hải sản đầu mối sầm uất của Quy Nhơn. Nơi đây vận hành theo một nhịp sống riêng: chiều muộn còn thưa vắng, đêm xuống trở nên nhộn nhịp rồi dần lắng lại khi trời hửng sáng. 

Nhịp mưu sinh khẩn trương của người lao động diễn ra liên tục, đưa hàng hóa đến các chợ dân sinh trước khi trời sáng. Bộ ảnh ghi lại những lát cắt tự nhiên của đời sống mưu sinh, đồng thời là cách tác giả đối thoại với ký ức.

10. Trầm Khoan Nhựt Quang: Theo con nước 

Năm 2025, theo đề án của Bình Định (cũ), 602 tàu thuyền dài từ 6 đến 24m sẽ được di dời đến khu neo đậu mới. Sự thay đổi này tác động đến đời sống và sinh kế của cộng đồng ven đầm Thị Nại.

Dự án tập trung vào những chiếc ghe ở khu vực Cồn Chim, nơi ghe thuyền vừa là phương tiện mưu sinh, vừa gắn liền với không gian sống và nhịp nước. Bộ ảnh ghi lại cách người dân gìn giữ sinh kế, duy trì nếp sống và thích nghi với hệ sinh thái mà họ phụ thuộc.

11. Trần Trung Trị: Dưới đáy sông 

Dưới đáy sông khắc họa nghề lặn bắt đồng đen ở đầm Thị Nại, một công việc ít được biết đến nhưng gắn liền với đời sống của người dân ven đầm. Đồng đen, còn gọi là vẹm đen, là loài thân mềm hai mảnh vỏ sống dưới bùn, vừa là nguồn thức ăn nuôi tôm hùm, vừa mang lại sinh kế cho nhiều gia đình.

Bộ ảnh ghi lại công việc mưu sinh của những người ngày ngày ngụp lặn hàng giờ dưới làn nước lạnh từ sáng sớm, đưa người xem đến gần hơn với một thế giới ít được nhìn thấy, nơi con người lặn sâu xuống đáy nước để tìm kiếm nguồn sống.

12. Vũ Ngọc Linh: Đèn ớt đỏ 

Dự án ghi lại không gian bàn thờ gia tiên của người dân quanh đầm Thị Nại, qua đó tìm hiểu cách họ gìn giữ và thực hành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong đời sống hằng ngày.

Mỗi bàn thờ mang một câu chuyện riêng, lưu giữ ký ức, niềm tin và sự kết nối giữa các thế hệ. Cách bài trí giản dị, ánh sáng le lói từ những ngọn đèn trái ớt vẫn là nét đặc trưng của không gian thờ tự nơi đây.

Dự án gợi mở câu hỏi về sự thay đổi trong đời sống tín ngưỡng trước nhịp sống hiện đại: liệu không gian và nghi thức thờ cúng có đang dần được giản lược? Và khi nếp sống thay đổi, điểm tựa tinh thần của người dân quanh đầm Thị Nại sẽ được gìn giữ và tiếp nối như thế nào?

13. Lưu Thu Hương: Nhấp nháy bập bùng 

Phiên chợ hải sản đầu mối tại bến đò Cồn Chim bắt đầu từ 2h30 và kết thúc khi bình minh vừa ló rạng. 

Trong khoảng thời gian giao thoa giữa đêm và ngày, giữa đầm và đất liền, phiên chợ thoắt hiện rồi tan đi theo nhịp mưu sinh của những người phụ nữ địa phương. Bộ ảnh phản ánh chân thực cuộc sống người dân nơi đây. 

Chính quyền xã Tuy Phước Đông (tỉnh Gia Lai) và nhà tài trợ vừa tổ chức trồng 11.500 cây đước, để tham gia phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn trên đầm Thị Nại.