Ngắm những bức tranh như đang 'thở' của cố họa sĩ Lê Bá Đảng

Sáng 19-9, nhà sưu tập Trần Thắng khai mạc triển lãm tranh với chủ đề Thiên nhiên cầu nguyện không lời, tại TAA Gallery (TP.HCM).

Triển lãm trưng bày 60 tranh của cố họa sĩ Lê Bá Đảng, gồm 17 tranh Thiên nhiên cầu nguyện không lời và 43 tranh vẽ về hoa, thiên nhiên.

Kỹ thuật in hai lớp gần như thất truyền

Nhà sưu tập Trần Thắng nói với Tuổi Trẻ rằng một trong những điểm đáng chú ý tại triển lãm là 11 tranh được cố họa sĩ Lê Bá Đảng thực hiện theo kỹ thuật in hai lớp. Theo ông Thắng, Việt Nam gần như chưa có bảo tàng nào sở hữu dòng tranh này.

• Đà Nẵng trưng bày nhiều tác phẩm chưa được công bố của họa sĩ Lê Bá Đảng

Nhà phê bình mỹ thuật Ngô Kim Khôi cho biết đây là một trong những kỹ thuật in xưa, hiện nay gần như thất truyền.

Tranh được in trên hai lớp giấy. Lớp phía trước là giấy washi Nhật rất mỏng, bên dưới là giấy vẽ dày. Màu sắc và đường nét hiện diện trên cả hai lớp, tạo cảm giác có chiều sâu.

Đáng chú ý, lớp washi chỉ được dán hờ nên bề mặt tranh có chuyển động nhẹ, khiến tranh như được "bay" lên và phập phồng theo nhịp thở.

Ông Ngô Kim Khôi cho biết chính khoảng cách rất nhỏ giữa hai lớp giấy tạo nên chiều sâu và hiệu ứng ánh sáng đặc biệt. Lớp giấy bên ngoài vừa che vừa phản chiếu hình ảnh phía trong, tạo cảm giác không gian trên một bề mặt hai chiều. 

"Khoảng cách giữa hai lớp rất mỏng, mỏng hơn cả lụa, nhẹ như tơ", ông chia sẻ.

Theo ông Ngô Kim Khôi, chất liệu này không chỉ là nền để họa sĩ thể hiện ý tưởng mà còn trực tiếp tham gia vào việc tạo hình.

Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh nhận xét tranh hai lớp rất kỳ công, không đơn giản như bề ngoài vốn có trong tranh Lê Bá Đảng.

Đạo diễn nhấn mạnh người xem cần đến thưởng lãm trực tiếp để cảm nhận đầy đủ chất liệu và chiều sâu của dòng tranh này. Theo ông, nếu chỉ nhìn qua ảnh chụp, rất khó cảm nhận được hiệu ứng thị giác mà hai lớp giấy tạo ra.

Hoa sen, triết lý Lão Tử trong tranh Lê Bá Đảng

Trong tranh Lê Bá Đảng, hoa hiếm khi được thể hiện theo lối tả thực. Cố họa sĩ không tập trung mô tả cánh, nhụy hay màu sắc theo quy luật mà biến hoa thành dấu vết của một trạng thái tinh thần. Hoa sen xuất hiện nhiều trong tranh của ông.

Ngắm những bức tranh hoa của Lê Bá Đảng, người xem như được trở về với ký ức tuổi thơ, quê hương và đời sống tinh thần của một người Việt sống xa quê.

Cách đưa chữ vào tranh cũng là một nét đáng chú ý của cố họa sĩ Lê Bá Đảng. Theo ông Ngô Kim Khôi, tranh Lê Bá Đảng lấy cảm hứng từ triết lý Lão Tử. Những dòng chữ trong tranh không mang tính trang trí mà giống một sự bộc phát từ tư duy và cảm xúc của người sáng tác.

Về màu sắc, tác giả dùng màu tương phản mạnh, nội dung giàu tính triết lý nhưng vẫn có khả năng tiếp cận người xem.

Trong khi đó, nhóm tranh hoa có gam màu xanh dịu hơn, tạo cảm giác nhẹ nhàng và gần gũi. Hoa sen được Lê Bá Đảng sử dụng nhiều, bên cạnh các loài hoa và hình ảnh thiên nhiên khác.

Nhà sưu tập Trần Thắng tiết lộ trong triển lãm sắp tới, ông dự định giới thiệu dòng tranh không gian của Lê Bá Đảng, được tạo bằng kỹ thuật đúc giấy nổi, tạo hiệu ứng không gian ba chiều.

Hơn 70 tranh và hiện vật về hình tượng ngựa của họa sĩ Lê Bá Đảng lần đầu được giới thiệu tại TP.HCM, do nhà sưu tập Trần Thắng thực hiện.