Đưa dịch vụ y tế đến gần dân
Nhiều tháng nay, ông C.V.H., 72 tuổi, ở xã Yên Xuân thường xuyên bị những cơn ho kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe. Nghĩ rằng đó chỉ là bệnh tuổi già hoặc viêm họng thông thường nên ông không mấy bận tâm. Mỗi khi ho nhiều, ông lại ra hiệu thuốc mua vài viên thuốc uống mà chưa nghĩ đến chuyện đi khám. Chỉ đến khi nghe thông báo có đoàn bác sĩ tuyến tỉnh về khám, chụp X-quang miễn phí, ông mới thu xếp đến trạm y tế xã.
Kết quả chụp X-quang khiến các bác sĩ chú ý khi phát hiện tổn thương nghi lao ở phổi. Để xác định chính xác, ông H. được chỉ định xét nghiệm đờm bằng kỹ thuật GeneXpert. Kết quả sau đó xác định ông dương tính với vi khuẩn lao. Cầm kết quả trên tay, ông H. không khỏi bất ngờ, “Nếu không có đoàn về tận xã khám, chắc tôi cũng chẳng bao giờ đi bệnh viện”, ông chia sẻ.
Không riêng ông H., trong đợt khám sàng lọc cao điểm này, ông Đ.X.T., 67 tuổi và ông N.T.S., 70 tuổi, cùng ở xã Nhân Hòa cũng được phát hiện mắc bệnh lao. Trước đó, cả hai đều nghĩ sức khỏe của mình bình thường, chưa nhận thấy những biểu hiện khiến bản thân phải đến cơ sở y tế.
Chỉ trong bốn ngày, tại các xã thuộc khu vực huyện Anh Sơn trước đây, đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Phổi Nghệ An đã khám và chụp X-quang cho hơn 3.155 người; thực hiện 2.177 test Mantoux; phát hiện 157 trường hợp nghi mắc lao và 205 người mắc các bệnh hô hấp khác. Trong số 112 mẫu có tổn thương rõ ràng được đưa vào máy xét nghiệm GeneXpert, có chín trường hợp được xác định chính xác mắc lao và ngay lập tức được lập hồ sơ đưa vào quản lý, điều trị theo phác đồ.
Bác sĩ Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Bệnh viện Phổi Nghệ An chia sẻ, việc phát hiện người mắc lao ngay tại cộng đồng giúp họ được điều trị kịp thời, giảm nguy cơ lây nhiễm cho người thân và những người chung quanh, từng bước khống chế nguồn lây trong cộng đồng.
Cùng với Bệnh viện Phổi Nghệ An, các cơ sở y tế chuyên khoa ở tỉnh cũng phối hợp địa phương tổ chức nhiều chương trình khám, sàng lọc tại cộng đồng. Bệnh viện Nội tiết Nghệ An đưa các ê-kíp chuyên môn về cơ sở khám, siêu âm, sàng lọc bệnh đái tháo đường và bệnh lý tuyến giáp. Thay vì chờ người dân đến bệnh viện khi đã xuất hiện triệu chứng rõ ràng, hoạt động này tạo điều kiện phát hiện sớm những bất thường về sức khỏe để tư vấn, theo dõi.
Trong lĩnh vực phòng, chống ung thư, tám tháng đầu năm, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An tổ chức chín đợt khám sàng lọc với hơn 3.000 lượt người dân tham gia. Các chương trình tập trung vào một số bệnh ung thư thường gặp như ung thư tuyến giáp, ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư gan.
Thu hẹp khoảng cách tiếp cận y tế
Theo báo cáo, toàn tỉnh hiện nay mỗi năm thu nhận khoảng 1.600 - 1.800 bệnh nhân lao các thể; tỷ lệ mới mắc đạt khoảng 49 người/100.000 dân. Bác sĩ Bùi Đức Hà, Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết, việc khám lưu động giúp người cao tuổi neo đơn, người dân ở miền núi, vùng sâu, vùng xa thuận tiện tiếp cận dịch vụ y tế; đồng thời phát hiện sớm bệnh lao và các bệnh lý hô hấp khác để tư vấn, điều trị kịp thời.
Trung bình mỗi năm, khoảng 10% số bệnh nhân lao của tỉnh được phát hiện qua hoạt động này. Tuy nhiên, một bộ phận người dân còn chủ quan, chỉ đi khám khi bệnh đã nặng; nhiều người gặp khó khăn trong đi lại hoặc e ngại, mặc cảm về bệnh lao. Do đó, việc chủ động sàng lọc tại cộng đồng giúp người mắc bệnh được điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng và giảm khả năng lây nhiễm cho cộng đồng.
Từ yêu cầu phát hiện bệnh sớm và quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành kế hoạch triển khai Chiến dịch 90 ngày khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho nhóm đối tượng ưu tiên trên địa bàn tỉnh.
Chiến dịch diễn ra trong vòng ba tháng, từ ngày 17/8 đến 17/11 nhằm tiến tới mục tiêu tất cả đối tượng ưu tiên được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí và được quản lý sức khỏe bằng Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
Theo báo cáo của Sở Y tế tỉnh Nghệ An, đến hết ngày 30/9, Nghệ An có gần 2 triệu người dân đã được khám sức khỏe và sàng lọc, đạt tỷ lệ 56,78% dân số toàn tỉnh. Trong đó, tỷ lệ người dân có thẻ bảo hiểm y tế đạt 95,25%, tỷ lệ khám bảo hiểm y tế đạt 42,09%. Ước tính, tỷ lệ người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ít nhất một lần trong năm 2026 đạt 92,68%.
Bên cạnh kết quả đạt được, việc cập nhật, liên thông và tổng hợp dữ liệu khám sức khỏe tại Nghệ An gặp nhiều khó khăn.
Theo bác sĩ Lê Thị Hoài Chung, Giám đốc Sở Y tế Nghệ An cho biết, Cổng hồ sơ sức khỏe và Sổ sức khỏe điện tử vận hành chưa ổn định, thường xảy ra lỗi đường truyền, gián đoạn liên thông, gây khó khăn cho việc cập nhật dữ liệu. Việc đồng bộ dữ liệu các tháng đầu năm 2026 và dữ liệu khám sàng lọc miễn phí chưa có hướng dẫn thống nhất. Dữ liệu được tổng hợp từ nhiều hệ thống khác nhau cũng tiềm ẩn nguy cơ trùng lặp, sai lệch.
Chăm sóc sức khỏe nhân dân phải bắt đầu từ cơ sở và hướng đến từng người dân. Vì vậy, ngành y tế cần tiếp tục đổi mới cách làm, chuyển từ tư duy người dân tìm đến cơ sở y tế sang y tế chủ động đến với người dân.
Y tế cơ sở phải thật sự là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Khi tuyến cơ sở được củng cố, các bệnh viện và cơ sở y tế chuyên môn tăng cường hỗ trợ, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay từ nơi mình sinh sống.
Mục tiêu cuối cùng là thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ y tế, để mọi người dân, dù ở đô thị, nông thôn hay miền núi, đều được chăm sóc sức khỏe kịp thời, công bằng và phù hợp với nhu cầu, bà Chung nhấn mạnh.
Bài và ảnh: ĐÌNH PHƯỢNG