Việc làm rõ hơn những điểm nhấn lý luận, thực tiễn cũng như thước đo hiệu quả thực chất của công tác tư tưởng hiện nay được đánh giá là cần thiết và đóng vai trò quan trọng. Dịp này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh, Bí thư chi bộ, Trưởng Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
Phóng viên: Thưa ông, từ góc độ nghiên cứu và giảng dạy về công tác tư tưởng, ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của Nghị quyết số 25-NQ/TW khi đời sống xã hội và môi trường truyền thông đang có những thay đổi mạnh mẽ?
Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh: Theo tôi, Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới có ý nghĩa quan trọng cả về phương diện lý luận và thực tiễn.
Một điểm đáng chú ý là Nghị quyết đặt ra yêu cầu kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng trên không gian thực và không gian số đồng thời chú trọng sử dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích hiện đại để nắm bắt, dự báo, cảnh báo sớm những vấn đề tư tưởng và dư luận xã hội.
Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh.
Đây là lần đầu tiên Đảng ta xác định chiến lược công tác tư tưởng cho một giai đoạn lịch sử, đúng vào thời điểm cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong bối cảnh xã hội đang có những chuyển biến sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và sự đa dạng hóa các nguồn thông tin.
Từ góc độ nghiên cứu công tác tư tưởng, tôi cho rằng, Nghị quyết đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu như cụ thể hóa các nội dung mới trong nghị quyết, nhu cầu, tâm lý đối tượng, tổng kết thực tiễn về công tác tư tưởng, tiêu chí đánh giá hiệu quả…
Về thực tiễn, Nghị quyết là tiền đề quan trọng để đổi mới tư duy và phương thức tiến hành công tác tư tưởng, phù hợp với những biến đổi của đời sống xã hội và môi trường truyền thông hiện đại.
Tóm lại, theo tôi, ý nghĩa sâu xa của Nghị quyết số 25-NQ/TW là đặt công tác tư tưởng trước yêu cầu đổi mới toàn diện hơn về tư duy, nội dung, phương thức và năng lực tổ chức thực hiện trong bối cảnh xã hội số.
Phóng viên: Vậy theo Tiến sĩ, đâu là những điểm nhấn đáng chú ý của Nghị quyết đối với công tác tư tưởng hiện nay?
Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh: Theo tôi, có thể khái quát thành ba điểm nhấn lớn:
Thứ nhất, chuyển từ tư duy quản lý thông tin sang chủ động dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin và tạo đồng thuận xã hội. Đây là điểm nhấn có ý nghĩa định hướng đối với việc đổi mới công tác tư tưởng.
Trong môi trường truyền thông số, thông tin lan truyền nhanh chóng, đa chiều và khó kiểm soát theo những phương thức truyền thống. Người dân không còn chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà còn trực tiếp tham gia bình luận, chia sẻ, kiểm chứng và tạo ra thông tin.
Vì vậy, công tác tư tưởng phải chủ động hơn trong cung cấp thông tin, giải thích chính sách, lắng nghe phản hồi và đối thoại với người dân. Điều quan trọng không chỉ là thông tin được truyền tải, mà còn là khả năng thuyết phục bằng lý lẽ, bằng thực tiễn và bằng kết quả giải quyết những vấn đề mà xã hội quan tâm.
Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong công tác tư tưởng. Một điểm đáng chú ý là Nghị quyết đặt ra yêu cầu kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng trên không gian thực và không gian số đồng thời chú trọng sử dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích hiện đại để nắm bắt, dự báo, cảnh báo sớm những vấn đề tư tưởng và dư luận xã hội.
Chuyển đổi số ở đây không đơn thuần là đưa nội dung tuyên truyền lên các nền tảng trực tuyến. Quan trọng hơn, đó là đổi mới toàn bộ quy trình công tác tư tưởng, từ nghiên cứu đối tượng, lựa chọn nội dung, thiết kế thông điệp, tổ chức truyền thông đến tiếp nhận phản hồi và đánh giá kết quả.
Thứ ba, các mục tiêu đến năm 2031 được lượng hóa bằng các con số cụ thể. Điều này thể hiện tinh thần đổi mới, rõ việc, rõ kết quả, giúp quá trình triển khai có định hướng và thuận lợi hơn trong kiểm tra, đánh giá. Khi mục tiêu được lượng hóa, các cấp, các ngành sẽ có căn cứ để xây dựng kế hoạch, xác định trách nhiệm và theo dõi tiến độ thực hiện, tránh tình trạng triển khai chung chung, hình thức.
Phóng viên: Thưa ông, cần dựa vào những tiêu chí nào để nhận diện hiệu quả thực chất của công tác tư tưởng trong giai đoạn hiện nay, thay vì chỉ nhìn vào số lượng hoạt động tuyên truyền hay các sản phẩm truyền thông?
Muốn người dân tin tưởng thì trước hết phải biết lắng nghe, tôn trọng những ý kiến khác nhau, giải quyết những vấn đề người dân quan tâm và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo. Khi lời nói gắn với hành động, công tác tư tưởng mới thực sự tạo được sự đồng cảm và niềm tin bền vững trong xã hội.
Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh: Tôi cho rằng, hiệu quả của công tác tư tưởng không nên chỉ đánh giá qua số lượng buổi tuyên truyền hay sản phẩm truyền thông, mà quan trọng là người dân có hiểu, có tin và sẵn sàng hành động thực hiện nghị quyết của Đảng hay không.
Cần quan tâm đến mức độ đồng thuận của người dân, khả năng giải đáp những vấn đề từ thực tiễn và sự hài lòng của người dân đối với việc triển khai các chủ trương, chính sách.
Phóng viên: Trên cơ sở đó, ông kỳ vọng những chuyển biến gì trong việc nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận xã hội khi Nghị quyết được triển khai? Cũng từ thực tiễn công tác của bản thân, ông cho rằng, đâu là yếu tố then chốt để công tác tư tưởng thực sự tạo được sự đồng cảm và niềm tin trong xã hội?
Tiến sĩ Lương Ngọc Vĩnh: Từ thực tiễn công tác, theo tôi, yếu tố then chốt vẫn là sự chân thành, tinh thần trách nhiệm và nói đi đôi với làm. Muốn người dân tin tưởng thì trước hết phải biết lắng nghe, tôn trọng những ý kiến khác nhau, giải quyết những vấn đề người dân quan tâm và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.
Khi lời nói gắn với hành động, công tác tư tưởng mới thực sự tạo được sự đồng cảm và niềm tin bền vững trong xã hội.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ!
Nghị quyết số 25-NQ/TW về chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới
Nghị quyết 25-NQ/TW: Bước ngoặt chuyển mình từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội
Báo chí địa phương với chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới
Xây dựng đề án "Công tác tư tưởng đối với công nhân, lao động trong bối cảnh mới"
LÊ NGUYỄN