Trước những khó khăn trong tuần tra, giám sát diện tích rừng tự nhiên rộng lớn, địa hình hiểm trở, tỉnh Quảng Trị đang nghiên cứu thí điểm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
Giải pháp này được kỳ vọng giúp lực lượng chức năng chủ động phát hiện nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng, nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy rừng và từng bước hiện đại hóa việc quản lý, bảo vệ Di sản thiên nhiên thế giới.
Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng hiện được giao quản lý hơn 121.764 ha rừng tự nhiên, với địa hình núi đá vôi chia cắt phức tạp, nhiều khu vực có độ dốc lớn, hiểm trở và khó tiếp cận. Đây là những trở ngại không nhỏ đối với lực lượng chức năng trong quá trình tuần tra, kiểm soát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Theo đại diện lãnh đạo Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, trong 10 tháng năm 2026, đơn vị đã tổ chức 1.875 đợt tuần tra với tổng quãng đường hơn 16.750 km. Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý, bảo vệ rừng, trên địa bàn không xảy ra điểm nóng về phá rừng, săn bắt động vật hoang dã, vận chuyển, mua bán lâm sản trái pháp luật và cháy rừng.
Tuy nhiên, diện tích rừng rộng lớn, địa hình phức tạp vẫn đặt ra áp lực về nhân lực, phương tiện và thời gian, đòi hỏi phải có thêm những giải pháp hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả giám sát.
Thời gian qua, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo vệ rừng thông qua phần mềm SMART, hệ thống thông tin địa lý GIS, ảnh viễn thám và 3 thiết bị bay không người lái.
Những công cụ này hỗ trợ tuần tra, theo dõi biến động tài nguyên rừng và phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng. Đặc biệt, thiết bị bay không người lái có thể quan sát từ trên cao, ghi nhận hình ảnh hiện trường, xác định những khu vực có dấu hiệu bất thường để lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra, xác minh.
Từ thực tiễn quản lý, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Bàng đề xuất tiếp tục nghiên cứu ứng dụng thiết bị bay không người lái trong khảo sát, tuần tra tại các khu vực trọng điểm, địa hình hiểm trở nhằm phát hiện sớm nguy cơ xâm hại rừng, cháy rừng và hỗ trợ hoạt động tìm kiếm cứu nạn.
Đơn vị cũng đề xuất nghiên cứu lắp đặt hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tại những khu vực cửa ngõ, tuyến đường mòn và địa bàn giáp ranh để tăng cường khả năng giám sát.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam nhấn mạnh, việc ứng dụng khoa học, công nghệ có vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng và tìm kiếm cứu nạn.
Đối với những khu vực có địa hình đặc thù như Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, nghiên cứu sử dụng thiết bị bay không người lái là cần thiết để hỗ trợ lực lượng chức năng thực hiện nhiệm vụ.
Theo ông Hoàng Nam, trước mắt cần lựa chọn những nội dung có tính khả thi cao để triển khai thí điểm tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Quá trình thực hiện phải gắn với đánh giá hiệu quả thực tế, từ đó có cơ sở nghiên cứu nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh, tránh triển khai dàn trải hoặc đầu tư công nghệ nhưng chưa phát huy hiệu quả.
Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái trong quản lý, bảo vệ rừng vẫn đối mặt với không ít khó khăn, nhất là thủ tục cấp phép bay, kinh phí đầu tư thiết bị, nhân lực vận hành, hạ tầng viễn thông và khả năng kết nối, xử lý dữ liệu. Đặc thù địa hình núi đá vôi hiểm trở cũng đặt ra yêu cầu cao đối với việc lựa chọn thiết bị, phạm vi hoạt động và khả năng truyền tín hiệu.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương cho rằng, việc nghiên cứu ứng dụng thiết bị bay không người lái là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và bảo vệ rừng, nhất là tại những khu vực khó tiếp cận.
Trên cơ sở đó, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh thống nhất chủ trương nghiên cứu, triển khai thí điểm ứng dụng thiết bị bay không người lái tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng; giao Ban Quản lý Vườn Quốc gia chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan xây dựng phương án cụ thể.
Ông Bùi Hoàng Phương yêu cầu quá trình nghiên cứu, triển khai phải làm rõ các điều kiện kỹ thuật, phương thức vận hành, kinh phí, thủ tục pháp lý và hiệu quả thực tiễn. Trước mắt, cần lựa chọn những nội dung thiết thực, dễ thực hiện để thí điểm, đồng thời nghiên cứu phương án thuê dịch vụ từ các doanh nghiệp công nghệ có năng lực, tận dụng hiệu quả thiết bị và nguồn lực hiện có, tránh đầu tư dàn trải.
Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh Quảng Trị định hướng tăng cường phối hợp giữa Ban Quản lý Vườn Quốc gia với lực lượng Công an, Quân sự, Bộ đội Biên phòng, các doanh nghiệp viễn thông và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ. Trọng tâm là giải quyết những vấn đề liên quan đến cấp phép bay, kỹ thuật, hạ tầng kết nối và tổ chức vận hành thiết bị, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.
Việc đưa thiết bị bay không người lái vào quản lý, bảo vệ rừng không thay thế hoạt động tuần tra trực tiếp của lực lượng kiểm lâm mà bổ sung công cụ giám sát, giúp phát hiện sớm những nguy cơ và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Từ mô hình thí điểm tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị kỳ vọng từng bước mở rộng ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên thiên nhiên, góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng và gìn giữ lâu dài các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới./.
(TTXVN/Vietnam+)