Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Tổng thống Nga Vladimir Putin - Ảnh: AFP
Theo Đài RFE/RL, dân biểu Đảng Cộng hòa Brian Fitzpatrick đang lên kế hoạch buộc Hạ viện Mỹ bỏ phiếu về dự luật ngăn chặn mua dầu mỏ Nga, thách thức quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc nới lỏng các hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Nga.
Ngày 10-10, ông Fitzpatrick thông báo sẽ trình dự luật mang tên "Đạo luật Hòa bình thông qua sức mạnh Ronald Reagan".
"Chúng tôi sẽ trình dự luật lưỡng đảng nhằm ngăn chặn mọi hoạt động mua dầu mỏ Nga" - ông Fitzpatrick viết trên mạng xã hội X. Ông cho biết sẽ sử dụng thủ tục kiến nghị đặc biệt để buộc Hạ viện đưa dự luật ra bỏ phiếu và tin rằng dự luật sẽ được thông qua với đa số áp đảo.
Dân biểu Đảng Cộng hòa Don Bacon đã đồng ý đồng bảo trợ dự luật. Hiện chưa rõ nghị sĩ Đảng Dân chủ nào sẽ đứng ra bảo trợ dự luật này.
Theo thủ tục kiến nghị yêu cầu bỏ phiếu (discharge petition), một dự luật có thể được đưa ra Hạ viện bỏ phiếu mà không cần sự chấp thuận của ủy ban phụ trách hoặc ban lãnh đạo Hạ viện nếu nhận được ít nhất 218 chữ ký.
Nỗ lực này đang gặp trở ngại về thời gian: Quốc hội Mỹ dự kiến phải vài tuần nữa mới nối lại việc bỏ phiếu, trong khi nhiệm kỳ Quốc hội hiện tại kết thúc vào tháng 1. Bất kỳ dự luật nào cũng cần được Thượng viện thông qua và có thể vấp phải sự phản đối từ Nhà Trắng.
Ông Fitzpatrick viện dẫn cách tiếp cận của cố Tổng thống Ronald Reagan trong việc đối phó với Matxcơva, đồng thời khẳng định Quốc hội và người dân Mỹ sẽ sát cánh với Tổng thống Volodymyr Zelensky "cho đến khi Ukraine giành chiến thắng".
Dự luật được đề xuất phản ánh mối lo ngại của một bộ phận nghị sĩ Đảng Cộng hòa của ông Trump. Họ cho rằng việc nới lỏng các hạn chế đối với năng lượng Nga có thể làm suy yếu sức ép lên Tổng thống Putin.
Dân biểu Đảng Cộng hòa Michael McCaul, cựu Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, cảnh báo việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt có thể giúp Nga có thêm nguồn tài chính phục vụ chiến dịch quân sự ở Ukraine, làm gia tăng nguy cơ xảy ra thêm các cuộc tấn công và gây thêm thiệt hại.
Chỉ 3 tuần trước, hôm 18-9, chính Tổng thống Trump đã ký ban hành "Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026", đạo luật cho phép ông Trump áp thuế quan tới 100% với một số nước mua dầu khí Nga nhiều nhất. Vậy mà giờ ông lại để Mỹ mua dầu diesel của Nga.
Nhà lãnh đạo Mỹ thông báo hôm 9-10: "Tôi vừa kết thúc cuộc thảo luận vô cùng thành công với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Theo thỏa thuận đạt được, Nga sẽ ngay lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn ngay sau đó. Căn cứ vào tình trạng các nhà máy lọc dầu diesel của Nga, nước này sẽ tiếp tục giao 3 triệu tấn dầu diesel chỉ trong thời gian ngắn".
Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép cho nhập khẩu dầu diesel Nga đến ngày 7-4-2027.
Theo báo The Hill, thỏa thuận trên đã vấp phải sự chỉ trích từ cả hai đảng.
Dân biểu Đảng Dân chủ Gabe Amo bình luận: "Sau khi ký ban hành một đạo luật nhằm tăng cường trừng phạt Nga, ông Trump lại trả tiền mua dầu cho ông Putin để đối phó với giá xăng cao do chính quyết định phát động cuộc chiến với Iran của ông gây ra? Đó không phải là trừng phạt ông Putin, mà là giúp ông ta kiếm lời".
Vì sao ông Trump nới lỏng 'vòng kim cô', mua dầu diesel của Nga?Việc ông Trump tạm thời nới lỏng lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu Nga có thể mang lại cho Matxcơva nguồn thu hàng tỉ USD. Tuy nhiên, đây là một bước đi có tính toán.