Ông Shinichi Isa trả lời báo chí về chuyến thăm Bắc Kinh tại Dinh Đại sứ Nhật Bản ở Bắc Kinh ngày 27-8 - Ảnh: KYODO NEWS
Từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9-2026, các đoàn nghị sĩ Nhật Bản liên tục sang Trung Quốc nhằm tìm hướng tháo gỡ căng thẳng song phương.
Mở đầu là chuyến thăm Bắc Kinh vào cuối tháng 8 của đoàn nghị sĩ liên đảng, có ông Shinichi Isa thuộc Liên minh Cải cách trung dung Nhật Bản làm Trưởng đoàn, làm việc với Phó trưởng Ban Liên lạc đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Lục Khảng.
Tiếp đó từ ngày 13 đến 15-9, đoàn 8 nghị sĩ trẻ thuộc Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Trung do Hạ nghị sĩ Takamura Masahiro dẫn đầu cũng đến Bắc Kinh và dự kiến gặp đại diện Hiệp hội Hữu nghị đối ngoại nhân dân Trung Quốc.
Ngoài các đoàn nghị sĩ, một đoàn của Hiệp hội Xúc tiến thương mại quốc tế Nhật Bản do cựu Ngoại trưởng Takeshi Iwaya dẫn đầu dự kiến thăm Bắc Kinh từ ngày 27 đến 30-9.
Bề ngoài, các chuyến thăm liên tiếp cho thấy giao lưu chính trị hai bên đang nối lại sau thời gian lạnh nhạt vì phát ngôn "Đài Loan có chuyện" của Thủ tướng Takaichi Sanae vào tháng 11-2025, quan hệ Trung - Nhật thực tế vẫn chưa có chuyển biến.
Tờ báo Mingpao ngày 14-9 nhận định việc Bắc Kinh sẵn sàng tiếp các chính khách Nhật Bản mà họ gọi là "những người có nhận thức đúng đắn" chủ yếu nhằm truyền đạt thông điệp và tạo sức ép lên chính quyền bà Takaichi.
Phó trưởng Ban Liên lạc đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Lục Khảng - Ảnh: NHÂN DÂN NHẬT BÁO
Tại cuộc gặp cuối tháng 8, ông Lục Khảng thẳng thắn chỉ ra quan hệ hai nước rơi vào khó khăn nghiêm trọng do các vấn đề lịch sử và Đài Loan - vốn chạm đến nền tảng chính trị cùng lòng tin song phương.
Ông kêu gọi giới chính trị Nhật Bản "phân biệt rõ đúng sai" để thúc đẩy chính phủ xử lý vấn đề Đài Loan đúng với nguyên tắc Một Trung Quốc.
Lập trường này cũng được Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhắc lại nhiều lần, cho thấy Bắc Kinh coi vấn đề Đài Loan là điều kiện then chốt để cải thiện quan hệ song phương.
"Chừng nào Thủ tướng Takaichi chưa rút lại phát ngôn, triển vọng nối lại đối thoại thực chất giữa hai bên vẫn sẽ bế tắc", tờ Mingpao nhận định.
Bất đồng chính trị cũng kéo theo hàng loạt biện pháp đáp trả trên nhiều lĩnh vực.
Cuối tháng 6, Trung Quốc đưa 20 cơ quan và doanh nghiệp Nhật Bản liên quan đến quốc phòng vào danh sách kiểm soát, cấm xuất khẩu vật phẩm lưỡng dụng, trong đó có đất hiếm và khoáng sản quan trọng, cho các đơn vị này.
Sang tháng 8, 18 đường bay Trung - Nhật bị tạm dừng suốt tháng, kéo tỉ lệ hủy chuyến bay từ Trung Quốc sang Nhật Bản lên tới 30% (khoảng 1.120 chuyến bay).
Gần đây nhất, để đáp trả việc Nhật Bản tăng phí thị thực cho người nước ngoài từ tháng 7, Trung Quốc cũng áp dụng "cơ chế có qua có lại", tăng phí thị thực đối với công dân Nhật Bản từ ngày 14-9, với mức tăng cao nhất lên tới 6 lần.
Nhóm nghị sĩ Nhật Bản thăm Trung Quốc, Bắc Kinh nói gì?Ngày 24-8, nhóm nghị sĩ Nhật Bản thuộc nhiều đảng, trong đó có một nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền của Thủ tướng Takaichi Sanae, đã lên đường tới Bắc Kinh để gặp các quan chức Trung Quốc.