Nghịch lý nông sản Việt: Xuất khẩu hàng chục tỉ USD vẫn phải nhập bắp, đậu tương

Ngày 2-11, tại TP Cần Thơ, Bộ Công an (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - Khu vực phía Nam". 

Trước đó, hội nghị này đã được tổ chức tại khu vực phía Bắc vào ngày 27-10.

Đề xuất xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo ST25

Theo Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long, có 3 vấn đề chính đặt ra đối với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ngành nông nghiệp cả nước nói chung, khu vực phía Nam nói riêng, gồm:

Thứ nhất, tiềm năng, dư địa tăng trưởng ngành nông nghiệp rất lớn, nhưng kết quả nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa khoa học công nghệ chưa tương xứng. Thứ hai, nhiều địa phương có lợi thế, tiềm năng rõ rệt nhưng chưa giải quyết đồng bộ các điểm nghẽn về công nghệ, tổ chức sản xuất, chế biến và thị trường.

Thứ ba, nguồn lực đầu tư và năng lực nghiên cứu đã có nhưng chưa được kết nối hiệu quả để tạo ra sản phẩm thương mại và giá trị tăng thêm.

• Ngành thức ăn chăn nuôi xin giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu

Tại hội nghị, kỹ sư Hồ Quang Cua - "cha đẻ" của giống lúa ST25 - chỉ ra rằng thực tế xuất khẩu gạo Việt Nam đang đối mặt với bài toán giá trị gia tăng.

Nhiều giống gạo thơm như Đài Thơm 8, OM18, OM5451 dù có chất lượng tốt nhưng giá bán chưa tương xứng với giá trị, không chênh lệch nhiều so với gạo trắng thông thường. Điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu và thu nhập của nông dân.

Trong khi đó, gạo ST25 có thương hiệu, uy tín khi xuất khẩu sang một số thị trường có thể đạt mức giá gần gấp đôi so với gạo ST25 xuất khẩu sang Trung Quốc (với sản lượng ước khoảng 300.000 tấn/năm).

"Từ thực tế trên, tôi kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo ST25, đi kèm là xây dựng những chuẩn mực để doanh nghiệp tuân thủ, qua đó tạo thêm giá trị cho gạo Việt Nam", ông Cua đề xuất.

Gỡ nút thắt ngành nông nghiệp

Kết luận hội nghị, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thông tin trong năm 2025, nước ta đã xuất khẩu 70 tỉ USD sản phẩm nông nghiệp, năm nay khả năng đạt trên 75 tỉ USD.

Phó thủ tướng cho rằng bên cạnh những thành quả đạt được nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn, hạn chế. Trong 9 tháng, nước ta xuất khẩu gần 450 tỉ USD, nhưng 80% là từ doanh nghiệp FDI. Ngoài ra, tuy xuất khẩu gần 63 tỉ USD về nông lâm thủy sản nhưng đồng thời phải nhập về nguyên liệu gần 45 tỉ USD.

"Diện tích nông nghiệp chúng ta rất lớn, nhưng mỗi năm phải nhập khẩu hơn 8 tỉ USD các loại như bắp, đậu tương, phụ phẩm, ngay cả thức ăn cho tôm, thức ăn chăn nuôi. Những phụ phẩm đó các nhà khoa học, viện, trường làm được. Đây là một câu hỏi lớn đặt ra để tìm giải pháp", Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Phó thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương và Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp.

Trong đó, xác định danh mục các bài toán lớn cấp thiết có tác động trực tiếp đến tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của ngành và địa phương, gắn với các nhiệm vụ của ngành và nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ chiến lược của đất nước.

Phó thủ tướng lưu ý cần tập trung ưu tiên vào một số vấn đề lớn hiện nay là giống, thức ăn, thuốc bảo vệ thực vật, vắc xin, nghiên cứu công nghệ, máy móc phục vụ cho sản xuất nông lâm ngư nghiệp và hoàn thiện chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Hơn 1 tỉ đồng tiền thuế nộp thừa của 543 người ở Cần Thơ đang chờ xử lý. Người dân có 15 ngày làm việc để phản hồi.