Ngỡ ngàng 'ruộng bậc thang' giữa biển Lý Sơn

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Từ những khối đá núi lửa, người dân Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi kỳ công xếp thành bờ, tạo nên những thửa ruộng bậc thang uốn theo sườn đảo để trồng hành, tỏi. Giữa biển khơi, những bờ đá nối nhau không chỉ tạo nên cảnh quan độc đáo mà còn lưu dấu cách người dân đảo thích nghi với vùng đất núi lửa khắc n...

Đặc khu Lý Sơn nằm cách đất liền tỉnh Quảng Ngãi khoảng 17 hải lý. Hòn đảo được hình thành từ hoạt động phun trào núi lửa, để lại lớp dung nham phong hóa và nền đất bazan giàu khoáng chất. Ảnh: Bùi Thanh Trung.

Trên nền đất đặc biệt ấy, người dân Lý Sơn bao đời trồng hành, tỏi. Mỗi năm, nông dân trên đảo sản xuất một vụ tỏi và ba vụ hành. Ảnh: Nguyễn Ngọc.

Ở những khu vực sát chân núi, địa hình dốc khiến việc canh tác không dễ dàng. Để giữ đất, người dân đã cải tạo sườn dốc thành từng thửa ruộng “bậc thang”.

Điểm đặc biệt là bờ ruộng không xây bằng gạch hay bê tông mà được ghép hoàn toàn từ đá núi lửa có sẵn trên đảo.

Từng viên đá được xếp chồng khéo léo, tạo thành những bờ cao khoảng 20-40cm, phân chia các thửa ruộng thành từng tầng nối tiếp nhau.

Nhiều nơi, bờ đá được xây cao từ 0,5-1m để chắn những luồng gió mạnh từ biển thổi vào.

Nhìn từ trên cao, những bờ đá ngoằn ngoèo men theo triền núi, xen giữa màu xanh của hành, tỏi, tạo nên những đường nét đặc biệt giữa không gian biển đảo.

Các phiến đá trầm tích núi lửa với hình dạng, kích thước khác nhau.

Ông Nguyễn Văn Bình (trú đặc khu Lý Sơn) sở hữu khoảng 400m² ruộng bậc thang. Những thửa ruộng này đã có từ thời cha ông để lại. Qua nhiều năm canh tác, gia đình tiếp tục gia cố các bờ đá để giữ đất và bảo vệ hoa màu.

“Khu vực này nằm sát núi lửa đã tắt nên có độ dốc cao, do đó phải làm ruộng bậc thang để giữ đất. Đá núi lửa được dùng để đắp bờ, nhiều nơi còn tạo thành tường đá rất cao nhằm chắn gió từ biển”, ông Bình cho biết.

Không chỉ giúp giữ đất, những bờ đá còn trở thành “tấm chắn” tự nhiên cho cây trồng trước gió biển. Ở những khu vực không có bờ đá cao, nông dân thường phải mua lưới bao quanh ruộng để hạn chế gió làm ảnh hưởng đến hành, tỏi.

Theo ông Võ Trí Thời - Phó phòng Kinh tế đặc khu Lý Sơn, toàn đặc khu có khoảng 300 ha đất nông nghiệp. Một phần diện tích nằm gần các đồi, núi được người dân cải tạo thành ruộng bậc thang để sản xuất.

Qua nhiều thế hệ, những bờ đá núi lửa không chỉ phục vụ sinh kế mà còn tạo nên một cảnh quan riêng có trên đảo. Giữa màu xanh của biển, màu nâu đen của đá núi lửa và những luống hành, tỏi nối nhau thành tầng khiến khu vực này trở thành điểm nhấn với du khách.

Đặc khu Lý Sơn nằm cách đất liền tỉnh Quảng Ngãi khoảng 17 hải lý, được hình thành từ hoạt động phun trào núi lửa với nền đất bazan giàu khoáng chất. Trên vùng địa hình dốc sát chân núi, người dân địa phương đã kỳ công cải tạo sườn đồi thành những thửa ruộng bậc thang độc đáo để canh tác nông nghiệp. Phương thức cải tạo này giúp tối ưu hóa diện tích canh tác trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của vùng biển đảo. Điểm đặc biệt của những thửa ruộng là toàn bộ bờ đắp đều được ghép hoàn toàn từ đá núi lửa có sẵn mà không sử dụng gạch hay bê tông. Các hàng đá uốn lượn men theo triền núi có chiều cao phổ biến từ 20 đến 40 centimet, phân chia đất trồng thành từng tầng nối tiếp. Tại nhiều khu vực lộng gió, người dân xây bờ đá cao từ 0,5 đến 1 mét nhằm tạo thành tấm chắn tự nhiên bảo vệ hoa màu trước luồng gió biển mạnh. Điển hình như gia đình ông Nguyễn Văn Bình hiện sở hữu khoảng 400 mét vuông ruộng bậc thang do cha ông để lại. Qua nhiều năm canh tác, gia đình tiếp tục gia cố các bờ đá để giữ đất và bảo vệ mùa màng sản xuất gồm một vụ tỏi và ba vụ hành mỗi năm. Những bức tường đá này giúp cây trồng phát triển ổn định mà không cần mua lưới bao quanh như ở các khu vực thiếu bờ chắn. Theo thông tin từ ông Võ Trí Thời, Phó phòng Kinh tế đặc khu Lý Sơn, toàn đặc khu hiện có khoảng 300 héc-ta đất nông nghiệp với một phần nằm gần đồi núi được cải tạo thành ruộng bậc thang. Qua nhiều thế hệ, bờ đá núi lửa không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn tạo nên cảnh quan địa hình khác biệt trên đảo. Sự hòa quyện giữa màu đen của đá trầm tích và màu xanh luống hành tỏi đã biến khu vực này thành nét chấm phá ấn tượng trong lòng du khách.