Ngoại tình mức nào sẽ lĩnh án tù?

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính lên đến 10 triệu đồng, mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án lên đến 3 năm tù nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Trong đời sống xã hội, nhiều người cho rằng ngoại tình chỉ là vấn đề đạo đức hoặc cùng lắm bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bộ luật Hình sự quy định rõ, tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng (Điều 182) áp dụng đối với người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; hoặc người chưa có gia đình nhưng biết rõ đối phương đã có gia đình mà vẫn chung sống như vợ chồng.

Ngoại tình mức nào sẽ lĩnh án tù? - 1 — Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị xử lý hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng (Ảnh minh họa: T.V.P.L.).

Các trường hợp có thể bị xử lý hình sự

Tùy thuộc vào tính chất và hậu quả của hành vi, người vi phạm có thể đối mặt với khung hình phạt khác nhau.

Làm cho quan hệ hôn nhân tan vỡ: Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác có thể bị xử lý hình sự nếu hành vi này làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn.

Khung hình phạt là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.

Tái phạm hành chính: Người đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này nhưng vẫn tiếp tục vi phạm. Mức phạt tương tự trường hợp trên, gồm cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến một năm.

Gây hậu quả nghiêm trọng: Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát, người vi phạm có thể bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Tuy nhiên, cơ quan tố tụng phải chứng minh được mối quan hệ nguyên nhân - hậu quả trực tiếp giữa hành vi ngoại tình và hành động tự sát

Cố tình vi phạm quyết định của Tòa án: Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái pháp luật nhưng vẫn tiếp tục duy trì quan hệ này, mức phạt có thể là 6 tháng đến 3 năm tù.

Phải căn cứ vào hành vi cụ thể

“Ngoại tình” là cách gọi phổ biến trong đời sống, nhưng pháp luật hình sự không quy định mọi quan hệ tình cảm hay quan hệ tình dục ngoài hôn nhân đều cấu thành tội phạm.

Để xem xét trách nhiệm hình sự, cơ quan tố tụng phải xác định hành vi đó có thuộc trường hợp “kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng”, đồng thời đáp ứng các điều kiện cụ thể tại Điều 182 Bộ luật Hình sự.

Các chứng cứ như tin nhắn, hình ảnh, thông tin cư trú... chỉ được xem xét khi được thu thập hợp pháp và đánh giá khách quan trong tổng thể hồ sơ vụ án.

Do đó, việc một người có bị xử lý hình sự hay không phải căn cứ vào hành vi cụ thể, hậu quả, chứng cứ và đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định pháp luật.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi ngoại tình

Theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 18/5), mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng đã được điều chỉnh tăng mạnh.

Cụ thể, mức phạt tiền được điều chỉnh từ 3-5 triệu đồng (theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP trước đây) lên 5-10 triệu đồng đối với các hành vi: Đang có vợ/chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; hoặc người chưa có vợ/chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ đang có gia đình.

Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng trong đời sống xã hội không đơn thuần dừng lại ở góc độ đạo đức hay xử phạt hành chính mà hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự, người đang có gia đình mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác, hoặc người chưa có gia đình nhưng cố tình chung sống như vợ chồng với người đã có gia đình, đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quan hệ hôn nhân hợp pháp và duy trì trật tự xã hội. Ở góc độ hình phạt, người vi phạm có thể đối mặt với mức án từ cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến một năm nếu hành vi làm dẫn đến ly hôn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, như làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát, hoặc cố tình tiếp tục duy trì quan hệ dù đã có quyết định buộc chấm dứt của Tòa án, khung hình phạt sẽ tăng lên từ 6 tháng đến 3 năm tù. Dù vậy, cơ quan tố tụng phải chứng minh được mối quan hệ nguyên nhân - hậu quả trực tiếp cũng như thu thập các chứng cứ pháp lý khách quan để xác định chính xác dấu hiệu cấu thành tội phạm. Bên cạnh chế tài hình sự, khung xử phạt hành chính đối với hành vi này cũng đã được siết chặt đáng kể nhằm tăng tính răn đe. Cụ thể, Nghị định 109/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 18/5 đã điều chỉnh mức phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP trước đây lên mức 5 đến 10 triệu đồng. Việc nâng cao mức xử phạt hành chính cùng các chế tài hình sự nghiêm khắc khẳng định tinh thần thượng tôn pháp luật trong việc bảo vệ chế độ hôn nhân tiến bộ.