Người dân đảo quốc Thái Bình Dương lo lắng khi Mỹ tăng hiện diện quân sự

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Kế hoạch của quân đội Mỹ nhằm xây dựng lại cảng chính tại đảo quốc Palau ở Thái Bình Dương đã khơi dậy những ký ức đau thương về Thế chiến 2, theo AFP hôm nay 16.9.

Palau sẽ trở thành địa điểm xây dựng trọng điểm ở nước ngoài của quân đội Mỹ trong năm tới. Theo đó, một bến tàu xuống cấp do Nhật Bản xây dựng từ thời Thế chiến 2 ở bang Koror sẽ được mở rộng để tiếp nhận tàu Hải quân Mỹ, và khu vực cảng sẽ được nạo vét sâu hơn trong khuôn khổ dự án trị giá 500 triệu USD.

Tăng cường phương án hậu cần cho quân đội Mỹ

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn, Tổng thống Palau Surangel Whipps cho hay cảng cũ ở bang Koror đã "xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ sụp đổ", nên ông rất hoan nghênh việc nâng cấp cần thiết này.

"Chúng ta có thể cùng sử dụng cảng này vì lợi ích của người dân, đồng thời vẫn đảm bảo được các yêu cầu về quốc phòng và an ninh", ông Whipps nhấn mạnh.

Lực lượng chuyên trách liên hợp-Micronesia (JTS-M) của quân đội Mỹ chia sẻ với AFP rằng cảng này sẽ "mở rộng năng lực vận tải thương mại và khả năng tiếp nhận tàu lớn của Palau, đồng thời tăng cường các phương án hậu cần cho quân đội Mỹ nhằm phục vụ mục tiêu quốc phòng khu vực".

Một phát ngôn viên của JTF-M cho hay một nhà kho có khu vực hạn chế ra vào với diện tích 930 m2 sẽ được xây dựng tại cảng để chứa các loại dây neo, rào chắn dành cho người đi bộ, cầu dẫn lên tàu và thiết bị sửa chữa phục vụ Hải quân Mỹ.

Nằm cách Biển Đông khoảng 800 km về phía tây và chỉ có 17.000 dân, Palau cũng được chọn làm nơi lưu trữ kho vật tư dự phòng khẩn cấp cho Thủy quân Lục chiến Mỹ, theo các tài liệu mời thầu.

Công tác giải phóng mặt bằng đang được tiến hành để lắp đặt hệ thống radar quân sự. Ngoài ra, một sân bay ở vùng hẻo lánh cũng đang được mở rộng để phục vụ các loại máy bay hạng nặng.

Palau nhận được khoản tài trợ đáng kể từ Mỹ theo Hiệp ước Liên kết tự do, và công dân nước này có quyền làm việc cũng như học tập tại Mỹ mà không cần thị thực. Đổi lại, họ cho phép quân đội Mỹ tiếp cận và sử dụng lãnh thổ của mình.

Người dân Okinawa lo đảo lại nằm trên tuyến đầu xung đột

"Giờ đây chúng tôi là mục tiêu"

Ông Ongerung Kambes Kesolei, người sáng lập tổ chức tư vấn địa phương Congress Point Institute, giải thích rằng làn sóng xây dựng nói trên là hoạt động quân sự đáng kể đầu tiên của Mỹ theo Hiệp ước Liên kết tự do, có hiệu lực từ tháng 10.1994.

"Với sự hiện diện của quân đội Mỹ, giờ đây chúng tôi trở thành một mục tiêu. Vai trò của Palau trong chuỗi đảo thứ hai đã trở nên nổi bật hơn", ông Kesolei nói. Thuật ngữ "chuỗi đảo thứ hai" chỉ một ranh giới chiến lược ở Thái Bình Dương được cả các nhà hoạch định chiến lược Trung Quốc và Mỹ coi là yếu tố then chốt trong một cuộc xung đột tiềm tàng trong tương lai, theo AFP.

Bị ám ảnh bởi quá khứ, người dân Palau đã đặt câu hỏi với Washington về việc họ sẽ được bảo vệ như thế nào nếu chiến tranh tái diễn tại quốc gia có diện tích đất liền có thể sinh sống chưa đầy 458 km2 này, theo AFP.

Trong tháng trước, một bản kiến nghị với chữ ký của 2.000 người đã được gửi tới Quốc hội Palau, yêu cầu Washington đưa ra cam kết bảo đảm an toàn cho người dân trong trường hợp chiến tranh lan đến lãnh thổ của họ.

"Họ sẽ đi đâu? Nỗi lo ngại đó là hoàn toàn có thật", nhà khoa học xã hội Madelsar Ngiraingas chia sẻ. Bà Ngiraingas lớn lên cùng những câu chuyện do các bà của mình kể lại về việc họ đã thoát chết như thế nào trong một trận giao tranh đẫm máu giữa quân đội Mỹ và Nhật Bản thời Thế chiến 2.

Tại một cuộc họp cộng đồng vào tháng trước, phía Mỹ đã giải thích về những lợi ích của cảng biển này bằng cách trình chiếu hình ảnh các tàu du lịch thay vì tàu chiến.

Tuy nhiên, khi một người dân hỏi vị trí nhà ga hành khách sẽ nằm ở đâu, câu trả lời nhận được là Hải quân Mỹ không cần đến công trình này.

"Nhiều người dân Palau không phản đối quân đội Mỹ hay các dự án này; vấn đề chỉ là cần có sự trao đổi và thảo luận tốt hơn về những tác động tiềm tàng," bà Ngiraingas, người tổ chức cuộc họp cộng động, nhấn mạnh.

Kế hoạch trị giá 500 triệu USD nhằm xây dựng lại cảng chính tại Palau đang đặt đảo quốc Thái Bình Dương trước sự giằng co giữa nhu cầu phát triển hạ tầng và nỗi lo trở thành tiền tuyến quân sự. Dự án dự kiến mở rộng bến tàu xuống cấp do Nhật Bản xây dựng từ Thế chiến 2 tại bang Koror, đồng thời nạo vét cảng để tiếp nhận các tàu lớn của Hải quân Mỹ. Tổng thống Palau Surangel Whipps ủng hộ kế hoạch vì cảng cũ đã xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ và việc nâng cấp có thể đồng thời phục vụ dân sự, quốc phòng, an ninh. Lực lượng chuyên trách liên hợp Micronesia của Mỹ cho biết dự án sẽ tăng năng lực vận tải thương mại, cải thiện khả năng tiếp nhận tàu và mở rộng phương án hậu cần quân sự trong khu vực. Một nhà kho hạn chế ra vào rộng 930 m2 cũng sẽ được xây dựng để chứa dây neo, cầu dẫn, rào chắn và thiết bị sửa chữa phục vụ Hải quân Mỹ. Với khoảng 17.000 dân và nằm cách Biển Đông khoảng 800 km về phía đông, Palau còn được chọn làm nơi lưu trữ vật tư dự phòng khẩn cấp cho Thủy quân Lục chiến Mỹ. Hoạt động giải phóng mặt bằng cho hệ thống radar đang được tiến hành, trong khi một sân bay hẻo lánh được mở rộng để phục vụ máy bay hạng nặng. Các công trình này dựa trên Hiệp ước Liên kết tự do có hiệu lực từ tháng 10.1994, theo đó Palau nhận tài trợ đáng kể và công dân được làm việc, học tập tại Mỹ không cần thị thực, đổi lại Washington được tiếp cận lãnh thổ. Ông Ongerung Kambes Kesolei, người sáng lập Congress Point Institute, cảnh báo sự hiện diện quân sự khiến Palau có nguy cơ trở thành mục tiêu, nhất là khi vai trò của nước này trong “chuỗi đảo thứ hai” ngày càng nổi bật. Ký ức Thế chiến 2 khiến người dân đặt câu hỏi về khả năng được bảo vệ nếu xung đột tái diễn trên quốc gia có diện tích đất liền có thể sinh sống chưa đầy 458 km2. Kiến nghị mang 2.000 chữ ký gửi Quốc hội Palau trong tháng trước cho thấy lợi ích kinh tế từ hạ tầng mới chưa thể xóa bỏ lo ngại an ninh đang gia tăng.