Video về một buổi học lái xe mà học viên cúi người xuống để điều chỉnh dép đang được lan truyền trên mạng xã hội - Ảnh cắt từ video
Thời gian gần đây, một số giáo viên, cơ sở đào tạo lái xe đăng tải video ghi lại quá trình học viên thực hành lái xe lên mạng xã hội. Có trường hợp nhằm quảng bá hoạt động đào tạo nhưng qua video lại phát hiện hành vi vi phạm giao thông.
Vấn đề pháp lý được đặt ra ở đây là việc đăng tải những video này có vi phạm quyền đối với hình ảnh cá nhân của học viên hay không, và người đăng cần tuân thủ những quy định pháp luật nào.
Người dạy lái xe có được phép đăng video?
Thời gian gần đây, xe tập lái cũng được siết chặt hơn - Ảnh: VĨNH NAM
Trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn luật sư TP Hà Nội, phân tích, giáo viên dạy lái xe đăng video học viên lên mạng xã hội phải tôn trọng quyền đối với hình ảnh cá nhân.
"Theo tôi, đây là vấn đề cần được nhìn nhận từ nhiều góc độ pháp lý, bao gồm quyền đối với hình ảnh cá nhân, quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền về danh dự, nhân phẩm, uy tín và trách nhiệm của người sử dụng mạng xã hội. Việc ghi hình trong quá trình dạy lái xe và việc công khai hình ảnh học viên trên mạng xã hội là hai hoạt động khác nhau, cần được xem xét độc lập", luật sư Cường nhấn mạnh.
Theo luật sư, trước hết cần khẳng định không phải mọi trường hợp quay video người khác đều vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, việc một người xuất hiện trong video được ghi lại trong quá trình học lái xe không đồng nghĩa với việc người đó đương nhiên đồng ý cho giáo viên hoặc cơ sở đào tạo sử dụng hình ảnh của mình để quảng cáo, câu lượt xem hoặc công khai trên mạng xã hội.
Cần tách bạch việc ghi hình để quản lý và đăng tải mạng xã hội
Luật sư Cường phân tích, quyền đối với hình ảnh cá nhân (theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015), việc sử dụng hình ảnh cá nhân bắt buộc phải có sự đồng ý của người đó, đặc biệt với mục đích thương mại phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quyền lợi của chủ thể hình ảnh. Dù pháp luật có ngoại lệ (lợi ích quốc gia, công cộng), nhưng không thể lấy lý do quay trên đường công cộng hay trong giờ đào tạo để mặc nhiên công khai hình ảnh học viên.
Cần tách bạch rạch ròi giữa việc ghi hình nội bộ để quản lý, đào tạo với việc đăng tải lên mạng xã hội (TikTok, Facebook) để quảng bá, hút khách.
Từ 1-7, đào tạo và sát hạch lái xe có gì mới?
Lợi nhuận doanh nghiệp ngành hàng không giảm một phần vì thay đổi thi sát hạch lái xe
Giả danh giáo viên dạy lái xe mở lớp 'ma', chiếm đoạt 652 triệu đồng
Việc học viên tham gia học hay làm theo hướng dẫn chuyên môn không đồng nghĩa với việc họ đồng ý cho dùng hình ảnh để truyền thông. Do đó, giải pháp minh bạch là cơ sở đào tạo phải thông báo rõ mục đích, phạm vi, nền tảng sử dụng và xin chấp thuận tự nguyện từ học viên trước khi đăng tải. Nếu họ từ chối, cơ sở phải tôn trọng tuyệt đối.
Thứ hai là quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân (theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, hiệu lực từ 1-1-2026), video không chỉ ghi lại khuôn mặt mà còn chứa nhiều dữ liệu nhận diện khác như giọng nói, tên gọi, biển số xe, thông tin giấy tờ hay địa điểm học tập. Do đó, toàn bộ quy trình ghi hình, lưu trữ, chỉnh sửa đến chia sẻ video đều thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về dữ liệu cá nhân.
Người quay và đăng video có trách nhiệm xác định rõ mục đích, căn cứ xử lý dữ liệu và cam kết bảo vệ thông tin một cách minh bạch. Mặc dù luật có các trường hợp ngoại lệ không cần sự đồng ý, người quản lý không được tùy tiện viện dẫn ngoại lệ để phát tán thông tin người khác.
Luật sư cho rằng mục tiêu của việc sử dụng mạng xã hội trong đào tạo lái xe phải là nâng cao chất lượng giảng dạy, ý thức chấp hành pháp luật và văn hóa giao thông, chứ không phải khai thác hình ảnh học viên để quảng cáo hoặc thu hút lượt xem.
Chị em lái xe có yếu như nhiều mày râu hay phán 'đổ xăng cho phụ nữ là tội ác'?Cứ sau tai nạn xe do nữ lái xe, nhiều mày râu lại phán như đúng rồi trên mạng: 'Đừng giao tay lái cho vợ... Đổ xăng cho phụ nữ là tội ác'. Sự thật thế nào? Xin hỏi lại: Nhiều phụ nữ lái xe tải khủng, xe đầu kéo container, xe taxi ngày ngày an toàn thì sao?