Sau cuộc sắp xếp chưa từng có tiền lệ, Tuyên Quang bước vào vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp với 124 xã, phường; 3.802 thôn, tổ dân phố được tổ chức lại còn 1.805 đơn vị.
Bộ máy tinh gọn hơn, địa bàn rộng hơn, thẩm quyền và trách nhiệm của cấp cơ sở cũng lớn hơn. Hiệu quả của đổi mới vì thế không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm đi hay tỷ lệ hồ sơ giải quyết trên môi trường số, mà bằng việc chính quyền có gần dân hơn, những vấn đề từ cơ sở có được giải quyết nhanh hơn và mỗi chủ trương có thực sự đi vào cuộc sống hay không.
Từ những bản làng biên giới đến vùng quê cách mạng Tân Trào, các Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn đang trở thành những “điểm nối” gần dân nhất của Đảng. Có người đến từng nhà vận động xóa nhà tạm, giữ học sinh ở lại trường, thay đổi nếp sinh hoạt; có người 28 năm bền bỉ cùng dân mở đường, làm sân bóng, xây dựng khu dân cư đoàn kết.
Những việc làm bình dị ấy cho thấy sức mạnh của tổ chức đảng ở cơ sở được tạo nên từ uy tín của cán bộ, trách nhiệm của đảng viên và niềm tin của Nhân dân.
Báo Điện tử VietnamPlus giới thiệu chùm bài “Khi cán bộ cơ sở đứng ở tuyến đầu đổi mới” gồm 3 kỳ phản ánh cuộc sát hạch của bộ máy mới, những đổi thay trong phương thức lãnh đạo của Chi bộ và hành trình đưa nghị quyết đến từng cộng đồng dân cư. Qua đó khẳng định một yêu cầu xuyên suốt: cán bộ phải chủ động tìm đến dân, lấy những vấn đề của dân làm việc cần giải quyết và lấy kết quả phục vụ nhân dân làm thước đo năng lực, trách nhiệm của mình.
Bài 3: Người giữ nhịp chi bộ ở vùng quê cách mạngGần ba thập niên làm Bí thư Chi bộ, ông Mã Phúc Hương đã đi cùng những đổi thay của thôn Làng Hản, xã Tân Trào (Tuyên Quang) từ những con đường lầy lội, có đoạn nước ngập tới đầu gối, đến hệ thống đường giao thông nông thôn được bê tông hóa.
Sau sáp nhập, thôn rộng hơn, đông dân hơn, công việc của Chi bộ cũng nhiều thêm. Người Bí thư Chi bộ ấy vẫn giữ cách làm quen thuộc: việc gì liên quan đến dân phải bàn với dân, đảng viên phải nhận phần việc cụ thể, còn người đứng đầu muốn vận động được người khác thì trước hết phải làm gương.
Từ những con đường, mương nội đồng đến việc tổ chức lại hoạt động trên địa bàn rộng 9-10km, vai trò của chi bộ được thể hiện bằng những việc gần gũi, thiết thực với đời sống hằng ngày.
Gần ba thập niên gắn bó với công việc chung
Thôn Làng Hản hiện có 316 hộ với 1.390 nhân khẩu, gồm các dân tộc Tày, Mông, Nùng, Pà Thẻn, Mạ cùng sinh sống. Thôn được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba thôn cũ là Làng Hản, Khuôn Hẻ và Kim Quan. Người dân chủ yếu sản xuất nông, lâm nghiệp, trồng lúa, trồng rừng, một số hộ từng bước phát triển thêm cây trồng hàng hóa. Toàn thôn hiện còn hơn 10 hộ nghèo.
Quy mô thôn lớn hơn trước, địa bàn trải dài, dân cư phân bố ở nhiều khu vực đã đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động của chi bộ. Nếu phương thức lãnh đạo, phân công nhiệm vụ không thay đổi, việc nắm bắt tình hình và giữ mối liên hệ thường xuyên với từng hộ dân sẽ khó bảo đảm. Đây cũng là bài toán mà Chi bộ Làng Hản phải giải quyết ngay sau khi sắp xếp lại địa bàn.
Người đảm nhiệm vai trò giữ nhịp hoạt động của chi bộ là ông Mã Phúc Hương. Ông được kết nạp vào Đảng năm 1996, một năm sau được tín nhiệm giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ. Từ đó đến nay, đã gần 30 năm ông gắn bó với công việc tưởng như quen thuộc nhưng chưa bao giờ nhẹ nhàng: triển khai chủ trương đến từng đảng viên, lắng nghe ý kiến của người dân, vận động các hộ cùng thực hiện những phần việc chung và đứng ra tháo gỡ khi nảy sinh vướng mắc.
Ba thập niên là quãng thời gian đủ dài để một vùng quê thay đổi và cũng đủ để thử thách uy tín của người cán bộ cơ sở. Với ông Hương, niềm tin của người dân không đến từ những lời vận động trong một vài cuộc họp. Đó là kết quả được bồi đắp từ cách giải quyết từng công việc cụ thể, qua nhiều năm cùng người dân làm đường, khơi mương, phát triển sản xuất và lo những việc chung của thôn.
Nhắc lại những ngày trước, ông Hương vẫn nhớ có những đoạn đường trong thôn mùa mưa nước ngập tới đầu gối, việc đi lại, vận chuyển nông sản của người dân gặp nhiều khó khăn. Khi có chủ trương bêtông hóa đường giao thông nông thôn, chi bộ họp bàn, thống nhất cách triển khai, sau đó phân công đảng viên đến từng hộ tuyên truyền, vận động. Có tuyến đường cần người dân hiến đất, có công trình phải đóng góp ngày công, kinh phí; mỗi gia đình một hoàn cảnh, một suy nghĩ nên không thể chỉ thông báo một lần rồi chờ mọi người tự thực hiện.
“Muốn dân đồng thuận, trước hết cán bộ, đảng viên phải nói rõ công việc ấy mang lại lợi ích gì, người dân phải đóng góp những gì và việc thực hiện được tiến hành ra sao. Đã vận động người dân thì bản thân mình cũng phải gương mẫu, không thể chỉ nói mà không làm,” ông Mã Phúc Hương chia sẻ.
Có thời điểm, để công việc không bị gián đoạn, ông Hương đã ứng trước tiền của gia đình phục vụ việc làm đường, đến cuối năm mới thu lại. Ông kể câu chuyện ấy nhẹ nhàng, không coi đó là điều đặc biệt. Nhưng trong công việc ở thôn, nơi nhiều khoản đóng góp phải chờ từng hộ thu xếp, việc người Bí thư Chi bộ chủ động nhận phần khó về mình đã giúp công trình tiếp tục được triển khai, đồng thời tạo thêm niềm tin để người dân cùng chung tay.
Một trong những công trình ông nhớ nhất là tuyến đường dài 93 m dẫn vào sân bóng của thôn. Công trình được triển khai từ năm 2023, từng gặp khó khăn nhưng đến nay đã hoàn thành. Để mở đường, gia đình ông Lương Đình Quý tự nguyện hiến hơn 400m2 đất; ông Nguyễn Hồng Lỷ hiến khoảng 260m2. Các gia đình ông Lương Văn Tính, Vũ Hồng Châu cũng tích cực tham gia phong trào hiến đất, làm đường và các phần việc chung của thôn.
Phía sau những con số về diện tích đất hiến là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Đất đai gắn với tài sản và sinh kế của mỗi gia đình, vì vậy quyết định dành một phần đất cho công trình chung không phải lúc nào cũng dễ dàng. Chi bộ không áp đặt mà phân tích để người dân hiểu giá trị lâu dài của con đường, của sân thể thao đối với cộng đồng. Đảng viên và những gia đình có điều kiện thuận lợi đi đầu, từ đó tạo sự lan tỏa đến các hộ khác.
Tuyến đường hoàn thành đã mở lối thuận tiện vào khu vực sân bóng, nơi người dân và thanh thiếu niên trong thôn có thêm không gian sinh hoạt, rèn luyện thể thao. Công trình không lớn, nhưng quá trình thực hiện cho thấy một điều giản dị: khi chủ trương hợp với mong muốn của người dân, được công khai bàn bạc và có cán bộ, đảng viên gương mẫu đi trước, những vướng mắc rồi cũng có thể tháo gỡ.
Đến nay, hệ thống đường giao thông của thôn đã được bêtông hóa 100%. Những con đường từng lầy lội, ngập nước dần trở thành ký ức. Cùng với giao thông, người dân đồng thuận tham gia làm mương nội đồng, chỉnh trang cảnh quan và xây dựng các công trình phục vụ đời sống.
Với ông Hương, kết quả ấy là công sức chung của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân trong thôn. Vai trò của chi bộ không nằm ở việc làm thay người dân, mà ở chỗ lựa chọn đúng việc, khơi dậy được trách nhiệm cộng đồng và tập hợp mọi người cùng thực hiện.
Đưa đảng viên đến gần từng hộ dân
Sau khi ba thôn được hợp nhất, Chi bộ Làng Hản có 49 đảng viên, trong đó có 13 đảng viên nữ, khoảng hai phần ba là đảng viên trẻ. Số lượng đảng viên đông là một thuận lợi, nhưng địa bàn quản lý rộng, dân số lớn cũng khiến việc tổ chức hoạt động phức tạp hơn. Nếu chỉ tập trung trao đổi trong các cuộc họp định kỳ, nhiều vấn đề phát sinh ở từng khu dân cư có thể không được phát hiện và giải quyết kịp thời.
Từ thực tế ấy, Chi bộ tổ chức địa bàn thành ba nhóm tương ứng với ba thôn cũ. Chi ủy gồm bảy đồng chí, trong đó Bí thư Chi bộ phụ trách chung; sáu chi ủy viên còn lại được phân công thành ba nhóm, mỗi nhóm hai người trực tiếp theo dõi một khu vực. Từ sự phân công của chi ủy, mỗi đảng viên tiếp tục phụ trách, giữ mối liên hệ với khoảng 7-9 hộ gia đình.
Cách tổ chức này giúp bộ máy của chi bộ bao quát được địa bàn dài 9-10km, đồng thời duy trì mối liên hệ vốn có giữa cán bộ, đảng viên với người dân ở từng khu vực. Những việc phát sinh tại mỗi nhóm dân cư được đảng viên nắm bắt, phản ánh với chi ủy để cùng bàn bạc, giải quyết. Chủ trương mới cũng được chuyển tải đến người dân qua những đảng viên ở gần dân, hiểu hoàn cảnh từng gia đình.
Trước mỗi kỳ sinh hoạt Chi bộ, Ban Chi ủy họp để rà soát nhiệm vụ, nắm tình hình ở ba nhóm và lựa chọn những vấn đề cần đưa ra thảo luận. Trong cuộc họp Chi bộ, nhiệm vụ không dừng ở việc phổ biến chung mà được giao đến từng nhóm, từng đảng viên. Sau cuộc họp, đảng viên tiếp tục tuyên truyền, vận động và theo dõi việc thực hiện tại các hộ được phân công.
Ông Mã Phúc Hương cho rằng, sau sáp nhập, điều cần giữ là sự gần gũi giữa Chi bộ với nhân dân. Thôn lớn hơn không có nghĩa khoảng cách giữa cán bộ với người dân được phép xa hơn. Muốn biết người dân đang gặp khó khăn gì, đồng thuận hay còn băn khoăn trước một chủ trương, đảng viên phải thường xuyên đến cơ sở, trò chuyện và lắng nghe. Khi mỗi đảng viên chịu trách nhiệm đối với một nhóm hộ cụ thể, công việc cũng rõ người, rõ địa bàn và thuận lợi hơn trong kiểm tra kết quả.
Việc phân công đảng viên phụ trách hộ không nhằm tạo thêm một đầu việc mang tính hình thức. Qua mối liên hệ thường xuyên, đảng viên nắm được hoàn cảnh của từng gia đình, kịp thời tuyên truyền chủ trương, vận động tham gia các phong trào, đồng thời phản ánh những vấn đề vượt quá khả năng giải quyết của thôn lên cấp có thẩm quyền. Từ những thông tin nhỏ ở mỗi hộ, chi bộ có cơ sở lựa chọn đúng nội dung cần tập trung lãnh đạo.
Trong phát triển kinh tế, cây lâm nghiệp, chủ yếu là cây keo, vẫn giữ vai trò quan trọng. Bình quân mỗi hộ có khoảng 1ha rừng, những hộ có diện tích lớn sở hữu khoảng 5ha. Gần đây, chi bộ đăng ký với xã định hướng phát triển thêm cây dưa chuột, tìm hướng nâng cao thu nhập trên những diện tích phù hợp.
Thực tế giá dưa biến động mạnh giữa các vụ cũng đặt ra yêu cầu phải tính toán đầu ra, tránh để người dân mở rộng diện tích theo phong trào. Vì vậy, cùng với vận động chuyển đổi cây trồng, điều người dân cần là thông tin thị trường và sự liên kết ổn định trong sản xuất, tiêu thụ.
Trong đời sống văn hóa, thôn duy trì hát Then, đàn tính, tạo không gian để người dân gìn giữ nét sinh hoạt truyền thống. Việc bảo tồn văn hóa được gắn với xây dựng đời sống ở khu dân cư, tạo sự gắn kết giữa các dân tộc cùng chung sống trên địa bàn.
Ở vùng quê cách mạng Tân Trào, sự gắn bó cộng đồng còn được bồi đắp từ niềm tự hào về truyền thống quê hương, từ ý thức giữ gìn cảnh quan, nếp sống và cùng góp sức xây dựng thôn ngày càng khang trang.
Trong quá trình triển khai công việc, ông Hương nhận được sự hỗ trợ của các đồng chí trong chi ủy và đội ngũ đảng viên. Trong đó, ông Mã Văn Chức, sinh năm 1984, đảng viên, Trưởng thôn Làng Hản, là người năng động, trách nhiệm, cùng chi bộ trực tiếp giải quyết nhiều phần việc tại cơ sở. Sự phối hợp giữa Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, các tổ chức đoàn thể và đảng viên giúp chủ trương sau khi thống nhất trong chi bộ được triển khai đồng bộ hơn trong nhân dân.
Điều khiến người Bí thư Chi bộ có gần 30 năm công tác trăn trở hiện nay là nguồn phát triển đảng viên. Những năm qua, chi bộ duy trì kết nạp ít nhất một đảng viên mỗi năm; từ nay đến hết năm 2026 dự kiến kết nạp thêm một đảng viên.
Tuy nhiên, nguồn cho năm 2027 đang gặp khó khăn. Phần lớn thanh niên sau khi học xong đi làm tại các công ty hoặc lao động ngoài tỉnh, ít người thường xuyên tham gia hoạt động ở địa phương. Trong khi đó, để bồi dưỡng, kết nạp một quần chúng ưu tú cần có quá trình theo dõi, rèn luyện và thử thách qua phong trào tại cơ sở.
Đây không phải khó khăn riêng của Làng Hản. Khi lao động trẻ rời quê tìm kiếm việc làm, nhiều chi bộ nông thôn đứng trước nguy cơ thiếu nguồn kế cận. Nếu không chủ động phát hiện, bồi dưỡng quần chúng từ sớm, cơ cấu tuổi của đội ngũ đảng viên có thể mất cân đối, ảnh hưởng đến sức chiến đấu và khả năng đảm nhiệm những nhiệm vụ mới.
Bởi vậy, bên cạnh việc giữ mối liên hệ với thanh niên đi làm xa, chi bộ cần tạo môi trường để những người trẻ còn sinh sống tại địa phương tham gia công việc chung, từ đó phát hiện nhân tố tích cực để bồi dưỡng.
Gần ba thập niên giữ cương vị Bí thư Chi bộ, ông Mã Phúc Hương hiểu rằng mỗi giai đoạn lại đặt ra những nhiệm vụ khác nhau. Trước đây, việc khó là vận động làm đường, làm mương, cải thiện điều kiện sản xuất và đi lại.
Hôm nay, bên cạnh tiếp tục nâng cao đời sống, chi bộ phải đổi mới phương thức hoạt động, quản lý địa bàn rộng sau sáp nhập, phát triển đảng viên trẻ và giúp người dân thích ứng với yêu cầu sản xuất hàng hóa.
Dẫu công việc thay đổi, điều cốt lõi vẫn là giữ được niềm tin của nhân dân. Niềm tin ấy được tạo dựng khi cán bộ nói đi đôi với làm, việc chung được bàn bạc công khai và mỗi đảng viên thực sự là một đầu mối gần dân.
Từ tuyến đường dài 93m dẫn vào sân bóng đến cách chia ba nhóm phụ trách trên địa bàn rộng, Chi bộ Làng Hản đã lựa chọn những cách làm xuất phát từ thực tế, không cầu kỳ nhưng rõ người, rõ việc và hướng đến kết quả cụ thể.
Trên vùng quê cách mạng Tân Trào, những con đường bê tông hôm nay nối các khu dân cư, mở lối vào đồng ruộng, cánh rừng và những không gian sinh hoạt chung. Dọc theo những con đường ấy là dấu chân của biết bao cán bộ, đảng viên đã bền bỉ đến từng nhà, lắng nghe từng ý kiến, tháo gỡ từng vướng mắc.
Ông Mã Phúc Hương là một trong những người đã dành phần lớn cuộc đời cho những công việc lặng lẽ như thế. Gần 30 năm qua, ông giữ nhịp chi bộ bằng sự kiên trì, bằng những phần việc cụ thể và bằng niềm tin rằng khi cán bộ thật lòng vì việc chung, người dân sẽ đồng lòng cùng bước./.