Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Nhà giáo đã mở ra những kỳ vọng mới, tiếp thêm động lực và củng cố niềm tin cho đội ngũ nhà giáo. Đó không chỉ là sự ghi nhận vị trí, vai trò của nghề dạy học mà còn là thông điệp về quyết tâm chấn hưng giáo dục, xây dựng một nền giáo dục thực chất, nhân văn và hiện đại.
Người thầy có quyền hy vọng vào một vị thế nghề nghiệp được tôn trọng hơn, một môi trường hành nghề tốt hơn và những chính sách tương xứng hơn với trách nhiệm xã hội của mình. Nhưng niềm vui không thể che khuất những nỗi lo. Bởi phía sau những chủ trương lớn vẫn còn không ít vấn đề đang đặt ra trước mỗi nhà trường, mỗi người thầy.
Gian lận, tiêu cực trong thi cử vẫn là những vết gợn nhức nhối, làm tổn thương sự công bằng và tính nghiêm túc của giáo dục. Khi điểm số có thể bị thao túng, kết quả có thể không phản ánh đúng năng lực, thì người học chân chính bị thiệt thòi, người dạy nghiêm túc bị tổn thương và niềm tin xã hội đối với giáo dục bị bào mòn.
Một nền giáo dục không thể mạnh lên bằng những thành tích thiếu trung thực. Sự sáp nhập, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục cũng đang tạo ra những chuyển dịch lớn về không gian trường học, tổ chức bộ máy, vị trí công tác và tâm tư của đội ngũ cán bộ, giáo viên. Đổi mới tổ chức là cần thiết, nhưng không thể chỉ nhìn từ góc độ tinh gọn, tiết kiệm hay hiệu quả quản lý. Đằng sau mỗi quyết định hành chính là cuộc sống, công việc, tâm huyết và sự gắn bó của những con người cụ thể. Sắp xếp trường, lớp phải đi cùng với ổn định đội ngũ, bảo đảm quyền lợi chính đáng và giữ gìn môi trường giáo dục có chất lượng.
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, điều chỉnh chương trình, biên soạn lại sách giáo khoa là một yêu cầu cần thiết khi thực tiễn đã bộc lộ những bất cập. Nhưng điều quan trọng không phải là thay sách để chứng minh sự đổi mới, mà là sửa đổi để khắc phục những hạn chế, trả lại tính khoa học, tính hệ thống, tính thực tiễn và giá trị giáo dục cho chương trình.
Một chương trình tốt phải giúp học sinh hiểu biết sâu hơn, hình thành nhân cách tốt hơn, chứ không phải khiến thầy và trò chạy theo những yêu cầu hình thức, quá tải và thiếu ổn định.
____________
Thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên môn Lịch sử, Trường trung học phổ thông chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An)
Đáng lo hơn cả là những vấn đề về văn hóa học đường, đạo đức học sinh và bạo lực học đường. Những vụ việc học sinh xúc phạm, hành hung giáo viên; học sinh bạo lực với nhau ngay trong lớp học, sân trường không còn là những hiện tượng có thể xem nhẹ.
Khi sự tôn trọng người thầy bị suy giảm, tình bạn bị thay thế bằng sự hung hãn, kỷ cương bị xem thường thì đó không chỉ là câu chuyện của một vài cá nhân mà là hồi chuông cảnh báo về chất lượng giáo dục nhân cách. Không thể xây dựng một nền giáo dục hiện đại bằng những ngôi trường thiếu văn hóa, thiếu kỷ cương và thiếu sự an toàn.
Cùng với đó, hệ thống văn bản, thông tư, quy định liên tục được ban hành, điều chỉnh cũng đặt lên vai giáo viên những áp lực không nhỏ. Đổi mới quản lý phải hướng đến giải phóng sức lao động sáng tạo của nhà giáo, chứ không thể biến người thầy thành người thực hiện các thủ tục, biểu mẫu và báo cáo.
Điều giáo viên cần nhất không phải là thêm những yêu cầu hành chính, mà là có thời gian, không gian và điều kiện để làm tốt công việc cốt lõi - dạy học và giáo dục con người. Nhìn thẳng vào những vấn đề ấy không phải để bi quan, càng không phải để phủ nhận những nỗ lực đổi mới của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục. Trái lại, đó là thái độ trách nhiệm của những người đang sống trong nghề, hiểu nghề và mong muốn nghề giáo ngày càng tốt đẹp hơn. Phản biện không phải để cản trở đổi mới, mà để đổi mới đúng hướng, đúng bản chất và không phải trả giá bằng những tổn thương không đáng có đối với người dạy, người học.
____________
Thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên môn Lịch sử, Trường trung học phổ thông chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An)
Chúng ta đang bước vào một hành trình khó khăn nhưng cần thiết để đưa giáo dục trở về với những giá trị chân thực. Dạy thật, học thật, thi thật, điểm thật, năng lực thật và giá trị thật.
Đó không nên chỉ là khẩu hiệu của một giai đoạn đổi mới, mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong mọi hoạt động giáo dục. Muốn vậy, cần những chính sách đúng, chương trình tốt, sách giáo khoa khoa học, đội ngũ đủ năng lực, cơ chế quản lý hợp lý và một môi trường giáo dục lành mạnh. Nhưng tất cả những điều đó sẽ khó đạt được nếu thiếu một nhân tố có ý nghĩa quyết định của người thầy.
Bởi suy cho cùng, chương trình dù hay đến đâu cũng phải đi qua người thầy mới đến được với học trò. Sách giáo khoa dù tốt đến đâu cũng không thể tự mình khơi dậy tình yêu tri thức. Những quy định dù chặt chẽ đến đâu cũng không thể thay thế lương tâm, trách nhiệm và nhân cách của nhà giáo.
Trái tim người thầy, trí tuệ người thầy và trách nhiệm của người thầy vẫn là những nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng giáo dục trong mỗi lớp học, mỗi nhà trường.
Ngày 20/11, chúng tôi không chỉ mong nhận được những lời chúc mừng, những bó hoa hay sự tri ân. Điều chúng tôi mong muốn hơn cả là một môi trường giáo dục trung thực, kỷ cương, nhân văn; một nghề giáo được tôn trọng bằng những chính sách thiết thực; một nhà trường thật sự là nơi học sinh được học tập, rèn luyện và trưởng thành; một xã hội biết bảo vệ những giá trị chân chính của người thầy.
____________
Thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên môn Lịch sử, Trường trung học phổ thông chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An)
Áp lực của thay đổi là có thật. Những thách thức phía trước cũng không nhỏ. Nhưng đã chọn nghề thì phải có trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đã đứng trên bục giảng thì phải tận tâm với nghề, tận tụy với trò và tận hiến với ngành. Không thể lấy khó khăn làm lý do cho sự buông xuôi, cũng không thể lấy đổi mới làm cái cớ cho sự dễ dãi, thiếu trách nhiệm.
Các thầy, cô giáo không ngại đổi mới, chỉ lo đổi mới sai hướng. Không ngại khó khăn, chỉ sợ đánh mất những giá trị cốt lõi của nghề giáo. Không đòi hỏi sự tôn vinh bằng lời nói, chỉ mong được tôn trọng bằng những hành động thực chất.
Ngày 20/11 là dịp để mỗi nhà giáo tự soi lại mình, để ngành giáo dục nhìn lại con đường mình đang đi và để xã hội cùng suy ngẫm về tương lai của những thế hệ mai sau...
Trần Trung Hiếu