Tại tọa đàm "Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0" được tổ chức mới đây, trong khuôn khổ ra mắt Báo cáo Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026, bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc Điều hành Navigos Search, đề cập tình trạng có người trẻ nghỉ việc khi chưa kịp học hỏi và đóng góp cho doanh nghiệp.
"Các doanh nghiệp rất đau đầu với việc các bạn trẻ vào làm được "ba bữa" là nghỉ", bà nói. Theo bà, có người chưa học được gì, chưa làm được gì đã rời đi.
Từ những trao đổi với doanh nghiệp, bà Lan nhận thấy kỳ vọng đối với ứng viên có kinh nghiệm và người mới ra trường có sự khác biệt. Với người đã đi làm, nhà tuyển dụng quan tâm kinh nghiệm chuyên môn có đáp ứng công việc hay không. Với người trẻ, họ chú ý đến thái độ, sự gắn bó và khả năng bền bỉ trước khó khăn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Các diễn giả tham dự toạ đàm "Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0" (Ảnh: BUV).
Gặp việc khó, nhà tuyển dụng mong ứng viên chủ động
Bà Lan cho biết có người trẻ gặp một tình huống khó khăn thì dừng lại, tìm nơi làm việc khác rồi tiếp tục đối diện vấn đề mới. Điều doanh nghiệp muốn biết là ứng viên có sẵn sàng cùng họ giải quyết công việc và gắn bó hay không.
Nhận định này có điểm tương đồng với Báo cáo Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026 của Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) và Decision Lab. Các cuộc phỏng vấn trong nghiên cứu ghi nhận mối quan ngại về chi phí tuyển dụng, hướng dẫn và giám sát nhân sự mới tốt nghiệp nghỉ việc trước khi đạt năng suất đầy đủ.
Một lãnh đạo ngành sản xuất được phỏng vấn cho biết tình trạng nghỉ việc ở nhóm này đã khiến doanh nghiệp tạm dừng tuyển dụng để xem xét lại cách quản lý nhân sự.
Theo bà Lan, thái độ còn thể hiện trong cách tiếp nhận vấn đề. Có người vừa nhận nhiệm vụ đã hỏi lãnh đạo cách giải quyết; khi xảy ra khó khăn thì đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác rồi bỏ cuộc.
Bà nhấn mạnh việc tìm hiểu các nguồn thông tin, đặt câu hỏi và xác định đúng vấn đề trước khi đề xuất giải pháp. Người trẻ cũng có thể gặp trở ngại vì chưa trải qua tình huống tương tự, thiếu kiến thức hoặc kinh nghiệm xử lý.
Tuy nhiên, TS Nguyễn Thị Thu Anh, thành viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực, phản biện cách nhìn khái quát về người trẻ.
"Tôi không cho rằng tất cả người trẻ đều thiếu năng lực giải quyết vấn đề, thiếu trách nhiệm và sẵn sàng rời bỏ nơi làm việc", bà nói.
Từ trải nghiệm trong giáo dục và tuyển dụng, bà Thu Anh cho biết đã gặp nhiều người trẻ năng động, có trách nhiệm. Những nhiệm vụ và dự án học tập cũng giúp học sinh, sinh viên phát triển sự sáng tạo, khả năng tự học và chịu trách nhiệm với công việc.
Khoảng cách lớn ở quản lý thời gian, giải quyết vấn đề
Báo cáo dựa trên khảo sát 375 người ra quyết định tuyển dụng thuộc sáu nhóm ngành tại Hà Nội và TPHCM, cùng 20 cuộc phỏng vấn sâu. Nghiên cứu được thực hiện từ ngày 10/8 đến 18/9.
Kết quả cho thấy quản lý thời gian có khoảng cách lớn nhất giữa mức độ quan trọng và mức độ thể hiện thực tế của nhân sự mới tốt nghiệp: 80% so với 54%, chênh 26 điểm phần trăm. Giải quyết vấn đề tiếp theo, với hai mức tương ứng 84% và 61%, chênh 23 điểm phần trăm.
Theo bà Lan, quản lý thời gian có thể được nhìn thấy từ việc đến làm, tham gia cuộc họp đúng giờ và tôn trọng những cam kết với đồng nghiệp. Một hạn chế khác là muốn làm quá nhiều việc nhưng không xác định được nhiệm vụ quan trọng, dẫn đến không hoàn thành đúng hạn.
Bà lưu ý khó khăn này xuất hiện cả ở người đã đi làm, không riêng sinh viên mới tốt nghiệp.
Báo cáo cũng diễn giải quản lý thời gian là biết ưu tiên khi nhiều yêu cầu cùng đến, hoàn thành cam kết mà không cần nhắc nhiều lần và cảnh báo sớm nguy cơ trễ hạn. Giải quyết vấn đề bao gồm tìm thông tin còn thiếu, đặt câu hỏi hữu ích và đề xuất bước tiếp theo thay vì chỉ chờ chỉ đạo.
Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Le Group, cho rằng sinh viên cần cơ hội đối diện tình huống thực tế. Trong công việc, khó khăn có thể là khách hàng bác bỏ ý tưởng, thời hạn sát nút hoặc mâu thuẫn phát sinh trong nhóm.
Ông kể về một chương trình hợp tác với BUV, đưa sinh viên vào dự án áp lực trong 36 giờ. Các em phải xử lý cả quan hệ trong nhóm, làm việc với khách hàng và những vấn đề nảy sinh khi triển khai.
Doanh nghiệp cần cùng nhà trường tạo trải nghiệm
Ông Vinh nhìn nhận doanh nghiệp cũng có trách nhiệm thu hẹp khoảng cách đào tạo. Có đơn vị phê phán nhà trường chưa đào tạo được người mình muốn nhưng chưa tham gia hỗ trợ, chỉ chờ tuyển những ứng viên giỏi nhất.
Khảo sát cho thấy 59% nhà tuyển dụng cung cấp vị trí thực tập và 43% có kênh tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp trực tiếp. Tuy nhiên, chỉ 15% góp ý chương trình đào tạo hoặc tham gia hội đồng tư vấn; 10% hỗ trợ dự án tốt nghiệp hoặc nghiên cứu chung.
Ông Vinh đề xuất nhà trường đưa ra yêu cầu cụ thể, tạo cơ hội trao đổi để doanh nghiệp hiểu chương trình và góp ý phù hợp.
Bà Thu Anh cho rằng sự phối hợp cần đến từ cả hai phía. Nhà trường chủ động kết nối, mời doanh nghiệp tham gia đào tạo và đánh giá; đồng thời chuẩn bị cho sinh viên nền tảng học thuật, cách làm việc chuyên nghiệp và tinh thần trách nhiệm.
Bà Lan đề nghị trường tiếp nhận phản hồi từ chính sinh viên thực tập về những điều đã học được, phần còn thiếu và thay đổi tại doanh nghiệp.
Báo cáo nhấn mạnh nhà tuyển dụng cần cả kiến thức chuyên môn lẫn những năng lực như giao tiếp, hợp tác, thích ứng và giải quyết vấn đề. Một kỳ thực tập có giá trị khi sinh viên được giao công việc có ý nghĩa, nhận hướng dẫn, phản hồi và chứng minh được phần đóng góp.
Các kết quả khảo sát phản ánh đánh giá của nhà tuyển dụng trong mẫu nghiên cứu, không phải bài kiểm tra trực tiếp hay kết luận về toàn bộ sinh viên tốt nghiệp.