Di tích nhà cổ Huỳnh Kỳ, hay còn được biết đến với tên gọi nhà cổ Cầu Kè, tọa lạc tại xã Cầu Kè, tỉnh Vĩnh Long. Ngôi nhà được khởi công xây dựng vào năm 1920, với khuôn viên rộng gần 3.000m2 và hoàn thành sau 4 năm thi công.
Theo ghi nhận của phóng viên, lượng khách tham quan nhà cổ Huỳnh Kỳ khá thưa thớt, chỉ đông vào buổi sáng và kéo dài đến khoảng 11h. Chị Hiệp, người bán nước tại đây, cho biết du khách được phép chụp ảnh bên ngoài khuôn viên nhà cổ, nhưng khi vào bên trong chỉ được chiêm ngưỡng mà không được chụp ảnh hay quay phim.
Ngôi dinh thự này mang kiến trúc giao thoa độc đáo giữa truyền thống Việt Nam và phong cách Pháp thế kỷ 20. Bên ngoài nhà có khắc dòng chữ bằng tiếng Việt, Pháp và Trung Quốc, ghi dấu năm hoàn thành công trình. Đây từng là nơi sinh sống của gia đình Đốc phủ sứ Hàm Huỳnh Kỳ.
Theo các tài liệu ghi chép, ngôi nhà được thiết kế bởi các kiến trúc sư người Pháp, nhưng vẫn giữ đậm nét văn hóa phương Đông. Ông Huỳnh Kỳ đặc biệt chú trọng đến việc lựa chọn vị trí xây dựng, đặt ngôi nhà tại nơi "nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận lộ", với hướng cửa mở ra chính khí "Thuần Thanh", biểu trưng cho sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người.
Phần mặt tiền của ngôi nhà nổi bật với sảnh đón nhô ra phía trước, được trang trí bằng các phù điêu tinh xảo trên đầu cột và trần vách. Lan can sảnh được dán gạch men, cùng với các trụ lục bình trang trí, tạo nên vẻ đẹp hài hòa và sang trọng.
Đặc biệt, lối lên nhà được thiết kế hình vòng cung với 7 bậc thang, vừa mang nét mềm mại, vừa thể hiện sự bề thế. Cửa chính hai lớp kiểu Pháp được đặt ở trung tâm, hai bên có cửa hông với thiết kế độc đáo: mỗi cửa đều đi qua một bức bình phong gỗ, tạo không gian kín đáo và đảm bảo yếu tố phong thủy.
Gian nhà dành cho người hầu hiện đang để trống hoặc chứa đồ đạc.
Với những giá trị kiến trúc nghệ thuật nổi bật, nhà cổ Huỳnh Kỳ đã vinh dự được UBND tỉnh Trà Vinh cũ (nay là tỉnh Vĩnh Long) ban hành Quyết định số 1454/QĐ-UBND ngày 12/9/2011, xếp hạng di tích cấp tỉnh, thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật. Năm 2018, UBND tỉnh đã có chủ trương giao cho một công ty tiếp quản và đầu tư tu bổ, tôn tạo nhà cổ Huỳnh Kỳ nhằm khai thác và phát triển du lịch.
Cách nhà cổ Huỳnh Kỳ hơn 3km là khu mộ cổ chôn cất ông Huỳnh Kỳ và hai người vợ. Điều đáng tiếc là cạnh khu mộ có bãi rác tập trung, khiến ít người lui tới khu vực này.
Khu mộ cổ bao gồm 5 khối hình hộp liên hoàn nhau, mỗi khối cao khoảng 12m. Công trình này do kiến trúc sư Trần Công Quan ở Sài Gòn thời đó thiết kế và hoàn thành vào năm 1947 sau 4 năm thi công.
Ở giữa là mộ phần của ông Hàm Huỳnh Kỳ, hai bên là mộ phần của bà cả và bà hai. Trải qua thời gian, các phần mộ đã xuống cấp nghiêm trọng, bị kẻ gian đột nhập lấy cắp cột kèo bằng gỗ quý và các tài sản bên trong.
Mặt ngoài của các khối nhà được trang trí cầu kỳ với rất nhiều phù điêu và tranh vẽ mang dấu ấn của nhiều nền văn hóa khác nhau, như hoa lá phương Tây cổ điển, hình tượng rồng và các linh vật trong văn hóa Việt Nam, Trung Quốc, cùng các vị thần linh của nền văn hóa Khmer.
Người dân địa phương cho biết, con cái ông Huỳnh Kỳ đã sang Pháp định cư từ lâu, khiến khu mộ cổ và đất đai xung quanh bị bỏ hoang. Do có bãi rác tập trung gần đó, khung cảnh ngôi mộ trở nên khá nhếch nhác và đìu hiu.