Bỏ qua điều hướng
•

Nhân chứng kể thời điểm chôn cất 200 hài cốt ở Đà Nẵng chiều tháng 5-1968

Nhân chứng kể thời điểm chôn cất 200 hài cốt ở Đà Nẵng chiều tháng 5-1968
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Nói với Tuổi Trẻ sáng 20-10, ông Nguyễn Quốc Nhung (Phú Thọ), người báo tin khu vực chôn cất 200 hài cốt, cho biết buổi chiều tháng 5-1968 ông cùng đơn vị mất gần một buổi mới gom hết thi thể.

Nhân chứng vụ 200 hài cốt trên rẫy keo ở Đà Nẵng kể khoảnh khắc chôn các thi thể - Ảnh 1.

Khu vực nghi có hài cốt nằm dưới nền đất - Ảnh: BÁ DŨNG

"Trận chiến chiếm cao điểm đó chúng ta thắng lợi hoàn toàn, giành lợi thế lớn ở chiến trường Khâm Đức. Tuy nhiên anh em đồng đội hy sinh nhiều, có đơn vị chỉ còn vài người sống sót.

Phía đối phương cũng chịu thương vong rất lớn. Một số người tới nay lưu lạc khắp đất nước, họ biết sự việc nhưng chúng tôi không thể liên lạc được" - ông Nhung nói.

Trận chiến giành cao điểm Ngok Tavak

Thuật lại mốc sự kiện thời điểm đánh vào điểm cao Ngok Tavak (xã Phước Năng, TP Đà Nẵng), ông Nhung cho biết đây là cao điểm rất quan trọng mà phía đối phương tổ chức ổ phòng ngự dày đặc.

Trên đỉnh đồi cũng bố trí một bãi đáp trực thăng, nhiều hầm hào công sự. Trong số này, ông Nhung cho biết khả năng có hầm ngầm phía dưới đất.

Tháng 5-1968, bộ đội giải phóng sau khi đánh Mậu Thân thì được yêu cầu tấn công vào điểm chốt Ngok Tavak.

Điểm cao này chốt giữ, án ngữ ngay sát quốc lộ 14 lên Tây Nguyên nên có vị trí vô cùng quan trọng về thế trận.

Nhân chứng vụ 200 hài cốt trên rẫy keo ở Đà Nẵng kể khoảnh khắc chôn các thi thể - Ảnh 2.

Ra đa xuyên đất rà quét dọc hào lũy - Ảnh: BÁ DŨNG

Theo ông Nhung, bộ đội ta nổ súng đánh thẳng vào điểm chốt. Trận chiến diễn ra vô cùng khốc liệt, hai bên đều hứng thương vong lớn.

"Đánh nhau chủ yếu ban đêm, tới trưa hôm sau thì kết thúc. Ta giành được thế trận, khoảng 3 ngày sau khi trận đánh kết thúc, tôi cùng các đơn vị khác lên điểm cao để thu gom thi thể. Có khoảng 120 bộ đội của ta nằm trên điểm cao và khoảng 80 lính đối phương.

Lúc đó điều kiện chôn cất không có nên chúng tôi đưa thi thể xuống hố sâu dùng đất lấp lại" - ông Nhung kể.

Nhân chứng vụ 200 hài cốt trên rẫy keo ở Đà Nẵng kể khoảnh khắc chôn các thi thể - Ảnh 3.

Rẫy keo nơi nghi có 200 hài cốt liệt sĩ - Ảnh: BÁ DŨNG

Mong đón được đồng đội về 

Cựu chiến binh Sư đoàn 2 cho biết trong 120 đồng đội hy sinh ở cao điểm Ngok Tavak có rất nhiều anh em bộ đội quê ở miền Bắc, còn lại quê ở Đà Nẵng.

Mấy chục năm qua từ ngày trực tiếp chôn cất đồng đội, ông Nhung vẫn đau đáu một ngày nào đó có thể đưa được anh em trở về với quê hương.

Nhân chứng vụ 200 hài cốt trên rẫy keo ở Đà Nẵng kể khoảnh khắc chôn các thi thể - Ảnh 4.

Các dấu vết nghi có hài cốt phía dưới - Ảnh: BÁ DŨNG

Mới đây, khi Nhà nước phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm", tôi xuống báo tin cho địa phương rồi thông tin nhanh chóng được chuyển tới Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng.

Năm nay tôi qua 80 tuổi rồi, sức đã rất yếu nhưng khi phía Đà Nẵng liên hệ báo tin đã cử lực lượng lên đồi Ngok Tavak xác minh mộ tập thể, tôi rất mừng.

Nếu được mời thì dù sức khỏe yếu tôi vẫn sẵn sàng vào chiến trường để hỗ trợ phía Đà Nẵng. Mình còn sống được chừng nào thì cố gắng làm sao đón được anh em đồng đội từng chiến đấu với mình về, anh em nằm ở đó mấy chục năm nay rất đau xót" - ông Nhung nói.

Sẽ nỗ lực tối đa để khai quật, cất bốc

Ngày 20-10, Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng cho biết đang làm các thủ tục để báo cáo cấp trên, lên phương án khai quật hố chôn tập thể sau lưng Di tích lịch sử chiến thắng Ngok Tavak. Công việc sẽ được làm thận trọng, chặt chẽ, đảm bảo khoa học và chính xác.

Trước đó, như Tuổi Trẻ đưa tin, mới đây ông Nguyễn Quốc Nhung, sống ở Phú Thọ, cựu chiến binh Sư đoàn 2 đã trình báo địa phương vị trí hào lũy trên đỉnh Ngok Tavat chôn cất 200 hài cốt. Theo ông Nhung, 120 trong số này là của bộ đội ta, số còn lại là của lực lượng đối phương.

Chiều 19-10, Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng đã khảo sát, dùng ra đa xuyên đất rà quét và ghi nhận có dấu hiệu của hài cốt dưới mặt đất ở khu rừng keo dân sản xuất.

Nhân chứng vụ 200 hài cốt trên rẫy keo ở Đà Nẵng kể khoảnh khắc chôn các thi thể - Ảnh 5.Một người ở Phú Thọ báo tin hố chôn tập thể 200 hài cốt trên đồi keo ở Đà Nẵng

Sau khi nhận được tin báo của ông Nguyễn Quốc Nhung, cựu chiến sĩ Sư đoàn 2, về việc có hố chôn tập thể 120 bộ đội giải phóng và 80 lính đối phương, Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng đã bắt đầu xác minh.

Lời kể trực tiếp từ cựu chiến binh Nguyễn Quốc Nhung về hố chôn tập thể tại cứ điểm Ngok Tavak đã mở ra căn cứ thực địa đặc biệt giá trị cho công tác quy tập liệt sĩ. Nằm án ngữ sát trục giao thông huyết mạch quốc lộ 14 hướng lên Tây Nguyên, cao điểm này từng chứng kiến trận đụng độ giằng co khốc liệt bậc nhất trên chiến trường Khâm Đức vào tháng 5 năm 1968. Chiến thắng quân sự mang lại lợi thế chiến lược lớn cho lực lượng giải phóng nhưng cũng để lại tổn thất nặng nề về nhân mạng cho cả hai phía. Sau khi trận đánh khép lại, đơn vị của ông Nhung được giao nhiệm vụ thu gom toàn bộ tử sĩ trên điểm cao để mai táng chung dưới hào sâu. Thống kê tại hiện trường ghi nhận khoảng 120 bộ đội thuộc Sư đoàn 2 cùng chừng 80 thi thể đối phương được an táng trong điều kiện dã chiến cấp bách. Phần lớn chiến sĩ hy sinh tại đây có quê quán ở miền Bắc và khu vực Đà Nẵng, song việc thất lạc liên lạc cùng thời gian trôi qua hơn nửa thế kỷ đã gây trở ngại lớn cho nỗ lực tìm kiếm.
amung