Gần đây tại Đắk Lắk xảy ra 2 vụ bạo lực học đường nghiêm trọng. Vụ thứ nhất xảy ra chiều 5/10, tại một khu nhà trọ trên đường Kim Đồng (xã Quảng Phú), nữ sinh N.T.U.T., lớp 10A7 Trường THPT Cư M'gar, bị bạn cùng lớp đánh, bắt quỳ gối, túm tóc rồi dí điếu thuốc đang cháy sát mặt. Theo thông tin ban đầu, nguyên nhân chỉ là những lời nói đùa và mâu thuẫn vụn vặt giữa các em.
Hai ngày sau, chiều 7/10, nữ sinh N.T.D.L., lớp 9A2 Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Đức Cảnh, hẹn gặp N.T.T.V., học sinh lớp 11A7, Trường THPT Trần Quang Khải, tại khu vực nghĩa địa Ea Tar (thôn Thái Bình, xã Ea Tul).
Theo thông tin ban đầu, hai em có mâu thuẫn từ trước, nhắn tin, gọi điện cãi vã rồi hẹn nhau ra nơi vắng để "nói chuyện". Tại đây, em V. bị nghi dùng dao mang theo tấn công, khiến em L. bị thương ở mặt, tay, chân và nhiều vị trí khác, chảy nhiều máu, phải đi cấp cứu.
Cả hai vụ việc đang được cơ quan công an điều tra, làm rõ. Nhưng điều khiến nhiều người giật mình không chỉ là mức độ tàn nhẫn. Ở vụ tại Quảng Phú, một số học sinh có mặt không can ngăn mà giơ điện thoại quay lại rồi đăng lên mạng xã hội.
PGS.TS Nguyễn Thành Nam, chuyên gia Văn hóa học, bày tỏ lo ngại khi một bộ phận học sinh lựa chọn bạo lực như phương thức giải quyết mâu thuẫn. Một bất đồng nhỏ cũng có thể dẫn đến hành vi đánh đập, xúc phạm, thậm chí gây thương tích nghiêm trọng.
Ông cho rằng cần nhìn nhận sự việc không đơn thuần là vấn đề kỷ luật học đường mà còn phản ánh những lệch chuẩn trong văn hóa ứng xử.
Theo ông, ở lứa tuổi học sinh, các em đang trong quá trình hình thành nhân cách, dễ bị tác động bởi môi trường sống và những hình mẫu ứng xử xung quanh. Nếu thường xuyên chứng kiến người lớn giải quyết bất đồng bằng sự nóng giận, áp đặt hoặc bạo lực, trẻ có thể dần xem đó là cách hành xử bình thường.
Khi bạo lực được cổ súy, quay video, chia sẻ hoặc xem như một cách thể hiện bản lĩnh, nguy cơ lệch chuẩn trong nhận thức và hành vi của học sinh càng trở nên nghiêm trọng.
Theo PGS.TS Nguyễn Thành Nam, nguyên nhân bạo lực học đường không thể quy về một phía. Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và có ảnh hưởng lâu dài đến quá trình hình thành nhân cách của mỗi đứa trẻ. Tuy nhiên, không ít phụ huynh quan tâm nhiều đến kết quả học tập mà chưa dành sự chú ý tương xứng cho việc giáo dục nhân cách, kỹ năng kiểm soát cảm xúc và ý thức tôn trọng người khác.
Theo chuyên gia, gia đình phải thực sự trở thành nơi trẻ được yêu thương, lắng nghe và giáo dục về những giá trị đạo đức nền tảng.
Đối với nhà trường, giáo dục nhân cách, kỹ năng sống, kiểm soát cảm xúc và giải quyết xung đột cần được thực hiện thường xuyên, thông qua những tình huống thực tế chứ không chỉ dừng lại ở các bài học lý thuyết. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế phát hiện sớm những mâu thuẫn giữa học sinh, tăng cường tư vấn tâm lý học đường, bảo vệ người bị bạo lực và có biện pháp giáo dục phù hợp đối với học sinh có hành vi vi phạm.
Về phía xã hội, cần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, hạn chế sự cổ súy bạo lực, đồng thời phát huy trách nhiệm của chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư.
Đừng để việc truy trách nhiệm sau mỗi vụ bạo lực học đường thay thế cho trách nhiệm phòng ngừa từ sớm, từ xa. Bởi bảo vệ trẻ em không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục, mà còn là thước đo trách nhiệm của gia đình và toàn xã hội, PGS.TS Nguyễn Thành Nam nhấn mạnh.