"Mệnh lệnh của chúng tôi là bảo vệ thủ đô bằng mọi cách có thể. Chúng tôi đã xem video về các tòa tháp ở New York, cũng như có thể thấy khói bốc lên từ Lầu Năm Góc. Điều đó có nghĩa là chúng tôi phải hạ máy bay chở khách đó", Heather Penney, thiếu tá về hưu của không quân Mỹ, nói trong cuộc phỏng vấn được NewsNation công bố hôm 11/9.
Nhóm 19 tên không tặc của tổ chức khủng bố al-Qaeda sáng 11/9/2001 đồng loạt khống chế 4 máy bay chở khách và nhắm vào nhiều mục tiêu trên đất Mỹ. Hai chiếc đầu tiên lần lượt lao vào các tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) ở thành phố New York, khiến cả hai công trình sụp đổ. Một máy bay lao vào Lầu Năm Góc ở thủ đô Washington.
Heather Penney chuẩn bị cho một nhiệm vụ trên tiêm kích F-16. Ảnh: WTAJ
Chiếc thứ tư là máy bay Boeing 757-222, phục vụ chuyến bay số hiệu 93 của United Airlines, có mục tiêu là Nhà Trắng hoặc tòa nhà quốc hội Mỹ ở Đồi Capitol.
Thiếu tá Dan Caine, hiện là Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, vào thời điểm đó là sĩ quan giám sát hoạt động bay của Không đoàn số 113 thuộc Không quân Vệ binh Quốc gia Quận Columbia, đơn vị phụ trách bảo vệ không phận thủ đô Washington.
Ông Caine nhận được cuộc gọi từ Cơ quan Mật vụ Mỹ, yêu cầu Không đoàn 113 điều động tiêm kích khẩn cấp để bảo vệ vùng trời thủ đô. Theo thông tin sau này được tiết lộ, Phó tổng thống Mỹ Dick Cheney đã ra lệnh bắn hạ máy bay nếu nó tiếp cận không phận thủ đô, nhằm ngăn thiệt hại tương tự ở WTC và Lầu Năm Góc.
Không đoàn 113 vào lúc này chỉ có 4 phi công sẵn sàng cất cánh, gồm trung tá Marc Sasseville, thiếu tá Caine, đại úy Brandon Rasmussen và trung úy Heather Penney.
Trung tá Sasseville liên lạc với tướng David Wherley, chỉ huy Không đoàn 113, để xin phép sử dụng "kho tên lửa dự phòng cho chiến tranh". Tuy nhiên, nhiệm vụ cấp bách khiến đội ngũ kỹ thuật không kịp lắp tên lửa và đạn pháo lên tiêm kích F-16, buộc Penney và Sasseville cất cánh trong trạng thái được mô tả là "không có vũ trang".
Vụ tấn công chấn động thế giới 20 năm trước
Ngày Mỹ bị tấn công hôm 11/9/2001. Video: USA Today
Tạp chí Aviation Week and Space Technology sau này dẫn lời Sasseville nói rằng mỗi tiêm kích F-16 lúc đó vẫn mang theo khoảng 100 viên đạn pháo huấn luyện cỡ nòng 20 mm còn thừa từ nhiệm vụ trước đó. Tuy nhiên, cơ số đạn này được đánh giá là không bảo đảm khả năng bắn rơi máy bay chở khách như Boeing 757.
"Chúng tôi không được huấn luyện để hạ máy bay dân dụng. Nếu bắn trúng động cơ, nó vẫn có thể bay như tàu lượn và tiếp cận mục tiêu", Sasseville kể lại.
Sau khi xuất kích từ căn cứ Andrews ở bang Maryland, Sasseville thu hẹp cự ly đội hình và trao đổi với Penney qua điện đàm. Hai người nhất trí điều khiển những chiếc F-16 lao thẳng vào máy bay United Airlines. Sasseville dự định nhắm vào buồng lái, còn Penney lao vào đuôi để đảm bảo chiếc Boeing 757 không thể bay tiếp.
Cả hai phi công đều xác định đây sẽ là nhiệm vụ "tấn công cảm tử" và chuẩn bị tinh thần rằng họ sẽ không thể toàn mạng trở về.
"Chúng tôi đã nhìn thấy những gì mà các máy bay khác đã làm, nên không do dự. Bất kỳ phi công nào cũng sẽ như vậy vì nhiệm vụ đã rõ ràng. Chúng tôi không nói về cảm xúc, mà chỉ nói về nhiệm vụ mà mình phải thực hiện", Penney nhớ lại.
Trung tướng Sasseville trong chuyến bay chia tay trước khi về hưu năm 2024. Ảnh: BQP Mỹ
Biên đội của Sasseville và Penney bay qua hiện trường vụ tấn công nhằm vào Lầu Năm Góc, nhưng không bao giờ tìm thấy mục tiêu. Vài giờ sau, khi đã hạ cánh, nạp vũ khí và cất cánh trở lại, hai phi công mới biết rằng máy bay United Airlines đã lao xuống cánh đồng gần thị trấn Shanksville ở bang Pennsylvania, khiến toàn bộ 44 người trên phi cơ thiệt mạng.
Ủy ban điều tra về vụ khủng bố 11/9 kết luận rằng máy bay United Airlines rơi ít nhất 35 phút trước khi Sasseville và Penney xuất kích. Nếu không có hành động chống trả anh hùng của các hành khách và thành viên tổ bay, nhiều khả năng chiếc Boeing 757 sẽ tới được mục tiêu ở thủ đô Washington trong khoảng 15 phút trước khi tiêm kích F-16 đầu tiên kịp cất cánh.
"Họ đã tự nguyện hy sinh bản thân vì đất nước, vì người dân Mỹ và để bảo vệ thủ đô. Không một ai trong số hành khách là cựu chiến binh hay quân nhân tại ngũ, nhưng họ vẫn có trong mình tinh thần anh hùng, phụng sự và hy sinh. Đó là điều mang lại cho tôi niềm hy vọng vào đất nước hôm nay. Tôi không nghĩ rằng di sản đó đã chết, mà vẫn còn sống bên trong mỗi chúng ta", Penney nói.
Heather Penney trong ảnh đăng năm 2021. Ảnh: Đại học Purdue
Cuộc tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 đã khiến gần 3.000 người thiệt mạng trên khắp nước Mỹ. Hồ sơ được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) giải mật hôm 11/9 cho thấy Nhà Trắng đã nhiều lần nhận cảnh báo về ý định tấn công của al-Qaeda, nhưng thảm kịch vẫn xảy ra.
Phạm Giang (Theo NewsNation, CNN, AFP)