Nhiều sản phẩm chăm sóc cá nhân chứa hóa chất nguy hại không ghi trên nhãn

Dầu gội, kem dưỡng ẩm, kem chống nắng hay sản phẩm chăm sóc trẻ em là những mặt hàng được sử dụng thường xuyên. 

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Environment & Health của Hiệp hội Hóa học Mỹ cho thấy danh sách thành phần trên bao bì có thể chưa phản ánh đầy đủ những hóa chất thực sự hiện diện trong sản phẩm.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Million Marker Research Institute cùng các đơn vị liên quan. 

85% sản phẩm chứa ít nhất một hóa chất nguy hại không ghi trên nhãn

Nhóm nghiên cứu kiểm tra 113 sản phẩm thuộc 12 nhóm, bao gồm dầu gội, sản phẩm tạo kiểu tóc, kem chống nắng, kem dưỡng ẩm, sản phẩm dành cho trẻ em, sản phẩm vệ sinh vùng kín, dầu dưỡng thể, sữa tắm, sản phẩm chăm sóc vùng da nhạy cảm, sản phẩm chăm sóc răng miệng và chất tẩy rửa gia dụng.

Các sản phẩm được mua trong giai đoạn 2021-2022 từ những nhà bán lẻ lớn tại Mỹ và trực tiếp từ một số nhà sản xuất. 

Nhóm nghiên cứu lưu ý mẫu được lựa chọn nhằm bao phủ nhiều nhóm sản phẩm và mức đánh giá khác nhau dựa trên nhãn, không đại diện cho toàn bộ sản phẩm đang lưu hành trên thị trường.

Thay vì chỉ tìm kiếm một danh sách hóa chất xác định trước, các nhà khoa học sử dụng phương pháp phân tích hóa học không định hướng. Phương pháp này cho phép sàng lọc phạm vi rộng hơn những hợp chất có thể xuất hiện trong sản phẩm.

Kết quả ghi nhận 3.141 tín hiệu hóa học, trong đó 303 hợp chất được xác định ở các mức độ tin cậy khác nhau.

Đáng chú ý, 98% sản phẩm có ít nhất một hóa chất không xuất hiện trên nhãn. Khoảng 85% chứa ít nhất một hóa chất không được công bố có nguy cơ hoặc nghi ngờ gây hại. Trung bình mỗi sản phẩm có 16 thành phần được liệt kê nhưng kết quả phân tích phát hiện khoảng 51 hóa chất, cao hơn 3 lần số thành phần được liệt kê.

Những nhóm chất được phát hiện bao gồm phthalate, paraben, các hợp chất liên quan đến hương liệu, chất hóa dẻo và siloxane. 

Một số hóa chất thuộc nhóm chất gây rối loạn nội tiết hoặc có những mối nguy sức khỏe đã được ghi nhận trong các cơ sở dữ liệu độc chất học.

Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh nghiên cứu đánh giá mối nguy của hóa chất, không phải mức độ phơi nhiễm hay nguy cơ mắc bệnh thực tế. 

Nghiên cứu chưa tính đến liều lượng, đường phơi nhiễm và khả năng hấp thu của từng chất. Vì vậy, việc phát hiện một hóa chất có đặc tính nguy hại không đồng nghĩa sản phẩm đó chắc chắn gây bệnh cho người sử dụng.

Nhãn "tự nhiên" cũng có thể không phản ánh đầy đủ thành phần

Một phát hiện khác là 26% sản phẩm chứa thành phần không phù hợp với những tuyên bố được đưa ra trên bao bì.

Các nhà nghiên cứu phát hiện hóa chất tổng hợp trong một số sản phẩm quảng cáo “100% tự nhiên”. Một số sản phẩm ghi “không chứa phthalate” nhưng vẫn phát hiện phthalate. Các sản phẩm được quảng cáo là ít gây dị ứng cũng có trường hợp chứa chất gây dị ứng hoặc chất có khả năng gây mẫn cảm.

Trong số 27 sản phẩm ban đầu được nhóm nghiên cứu xếp vào nhóm lựa chọn tốt dựa trên thành phần công bố, 59% không vượt qua tiêu chí sau khi được phân tích trong phòng thí nghiệm.

Jenna Hua, một trong những tác giả nghiên cứu, cho biết nhóm đã dự đoán sẽ tìm thấy một số hóa chất không được ghi trên nhãn nhưng vẫn bất ngờ trước mức độ phổ biến của hiện tượng này.

“Tôi bỏ tiền ra và muốn mua được sản phẩm tốt. Tại sao tôi lại bị đánh lừa?”, Hua bày tỏ.

Các tác giả chưa thể xác định những hóa chất không được công bố là thành phần được cố tình thêm vào hay xuất hiện ngoài ý muốn.

Theo nghiên cứu, chúng có thể bắt nguồn từ nguyên liệu thô, quá trình sản xuất và bảo quản, phản ứng hóa học giữa các thành phần hoặc thôi nhiễm từ bao bì. Một số hợp chất cũng có thể nằm trong thành phần được ghi chung là "fragrance" hoặc "parfum".

Người tiêu dùng khó nhận biết chỉ bằng cách đọc nhãn

Kristen Knox, nhà khoa học tại tổ chức nghiên cứu sức khỏe cộng đồng Silent Spring, không tham gia nghiên cứu, nhận định người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn khi muốn biết chính xác những gì có trong sản phẩm.

“Người tiêu dùng cá nhân rất khó biết được thành phần trong sản phẩm, ngay cả khi họ cực kỳ cẩn thận và đọc kỹ nhãn mác. Người tiêu dùng không có điều kiện tiếp cận phòng thí nghiệm”, Knox nói.

Nhóm nghiên cứu cho rằng kết quả cho thấy chỉ đánh giá danh sách thành phần chưa đủ để phản ánh toàn bộ cấu tạo hóa học của sản phẩm. Các tác giả đề xuất tăng cường kiểm nghiệm thành phẩm và minh bạch hơn về thành phần nhằm hạn chế nguy cơ phơi nhiễm hóa chất.

Với người tiêu dùng, không có biện pháp nào bảo đảm tránh hoàn toàn các hóa chất không được công bố. 

Theo các chuyên gia được The Guardian dẫn lời, một số biện pháp có thể giúp giảm khả năng tiếp xúc như hạn chế sản phẩm có thành phần hương liệu không được mô tả cụ thể, ưu tiên sản phẩm có danh sách thành phần đơn giản và giảm số lượng sản phẩm chăm sóc cá nhân sử dụng khi không cần thiết.

Nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế do phương pháp phân tích chưa thể phát hiện toàn bộ các nhóm hóa chất và mức độ xác định từng hợp chất chưa đồng nhất. Kết quả về hàm lượng cũng mới dừng ở mức ước tính.

Các tác giả cho rằng cần mở rộng nghiên cứu trên nhiều loại sản phẩm hơn để đánh giá đầy đủ hơn những hóa chất mà người tiêu dùng có thể tiếp xúc trong sinh hoạt hàng ngày.