Tại Thái Lan hiện có hơn 20 ngôi chùa Việt, là một trong những dấu ấn rõ nét của cộng đồng người Việt và góp phần duy trì bản sắc Việt Nam trên đất Thái. Những ngôi chùa này nhận được sự công nhận và bảo trợ của Hoàng gia Thái Lan qua nhiều triều đại.
Các ngôi chùa Việt ở Thái Lan thuộc truyền thống Phật giáo thường được gọi là An Nam tông (Annamnikaya) hay Việt tông. Không chỉ là cơ sở tôn giáo, các ngôi chùa Việt tông còn là nơi gìn giữ tiếng Việt, phong tục, tín ngưỡng, ký ức cộng đồng và góp phần duy trì bản sắc Việt Nam trên đất Thái.
Người Việt đã hiện diện tại Thái Lan từ nhiều thế kỷ trước, qua những đợt di cư khác nhau.
Theo Bộ Ngoại giao, đồng bào ta tại Thái Lan có hơn 100.000 người, sống rải rác trên khắp Thái Lan, song tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc. Số lượng lưu học sinh và sinh viên Việt Nam đang học tập, nghiên cứu tại Thái Lan dao động khoảng 2.000 - 3.000 người.
Chính phủ Thái Lan đã công nhận địa vị pháp lý của cộng đồng người Việt trong cư trú và làm việc. Tại một số địa phương, kiều bào có vai trò, vị trí và uy tín nhất định trong xã hội.
Cộng đồng người Việt Nam tại Thái Lan có truyền thống cách mạng, yêu nước, tôn kính Chủ tịch Hồ Chí Minh, hướng về quê hương và có nhiều đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất và xây dựng đất nước.
Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, các cơ sở Phật giáo Việt Nam đầu tiên xuất hiện ở Bangkok từ cuối thế kỷ 18. Một trong những dấu mốc quan trọng là chùa Quảng Phước – Wat Annamnikayaram, được xây dựng tại Bangkok vào năm 1787. Đây thường được xem là một trong những ngôi chùa có vai trò khai mở lịch sử An Nam tông tại Thái Lan.
Bangkok hiện là nơi tập trung nhiều di tích quan trọng của Phật giáo Việt Nam tại Thái Lan. Các nguồn tư liệu Việt Nam ghi nhận 7 ngôi chùa gốc Việt tiêu biểu tại thủ đô gồm Phổ Phước, Quảng Phước, Cảnh Phước, Khánh Vân, Từ Tế, Hội Khánh và Tỉ Ngạn.
Trong số đó, chùa Phổ Phước (Wat Kusolsamakorn) được xem là trụ sở của An Nam tông tại Thái Lan, có vai trò quan trọng trong tổ chức của Phật giáo Việt tông.
Điểm khiến lịch sử các chùa Việt ở Thái Lan trở nên đặc biệt là sự bảo trợ của Hoàng gia Thái Lan.
Thái Lan là một trong những quốc gia Đông Nam Á có nền Phật giáo phát triển mạnh mẽ nhất. Kể từ thế kỷ XIII, hoàng gia Thái Lan luôn coi Phật giáo là nền tảng tinh thần quan trọng để duy trì ổn định chính trị và phát triển văn hóa.
Các giá trị Phật giáo đã thấm nhuần vào đời sống văn hóa của người Thái, định hình phong tục tập quán, nghi lễ và quy tắc ứng xử trong xã hội.
Sự bảo hộ của hoàng gia Thái Lan đối với Phật giáo không chỉ giúp tăng đoàn phát triển mà còn tác động mạnh mẽ đến đời sống tinh thần và văn hóa của người dân Thái Lan.
Hiện có 24 ngôi chùa có nguồn gốc Việt Tông tại Thái Lan, trong đó 16 ngôi chùa đã được gắn biển tên tiếng Việt, sau khi được Hoàng gia cho phép.
Việc An Nam tông được Hoàng gia Thái Lan chính thức công nhận đã tạo cơ sở pháp lý và xã hội quan trọng cho sự tồn tại lâu dài của Phật giáo Việt Nam.
Qua hơn hai thế kỷ, các ngôi chùa Việt ở Thái Lan đã vượt khỏi chức năng của một cơ sở thờ tự. Đối với cộng đồng người Việt, chùa là nơi tổ chức lễ Tết, Vu Lan, cầu an, tưởng niệm tổ tiên và gặp gỡ đồng hương. Trong nhiều trường hợp, chùa còn tham gia vào việc duy trì tiếng Việt và giáo dục thế hệ trẻ. Trong chùa Khánh Thọ tại tỉnh Kanchanaburi có lớp học phục vụ con em cộng đồng và hoạt động duy trì tiếng Việt.
Đồng thời, An Nam tông cũng trở thành một cầu nối tôn giáo và văn hóa giữa hai nước.