Khi mặt trời lặn, một điểm đến có thể bắt đầu bằng những trải nghiệm khác: Sân khấu sáng đèn, pháo hoa thắp sáng bầu trời, những con phố tiếp tục đông người... Phía sau chuỗi trải nghiệm ấy là vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp: Chủ động tạo sản phẩm mới, kéo dài thời gian lưu trú, mở rộng chi tiêu và “đánh thức” những giá trị kinh tế.
Kinh tế ban đêm và bầu trời...
17 giờ 36 phút. Mặt trời đang lặn xuống phía biển ở Nam đảo Phú Quốc. Trên Cầu Hôn, đôi bạn trẻ đứng tựa vào lan-can trước mặt biển loang một vệt vàng cam, vui vẻ chọn những góc hình đẹp. Họ đã đi từ Seoul (Hàn Quốc) đến đây bằng một chuyến bay thẳng. Buổi sáng đi cáp treo ra Hòn Thơm, trưa ở công viên nước, chiều trở về thị trấn Hoàng Hôn. Một ngày tưởng như đã đủ dài nhưng lịch trình của họ vẫn chưa kết thúc...
Khi những ánh đèn bắt đầu bật lên, dòng người lại dịch chuyển. Từ Cầu Hôn, du khách tìm đến những nhà hàng ven biển, chợ đêm, những quầy hàng đầy màu sắc. Một lát nữa, họ sẽ ngồi trước sân khấu ngoài trời xem show Kiss of the Sea, rồi có thể tiếp tục đi dọc con phố, ăn tối, uống ly bia, mua vài món quà trước khi trở về khách sạn. Ở đây, một ngày được chia thành nhiều khung giờ. Và mỗi khung giờ lại có một lý do để du khách mở ví. Đó là điều khác biệt giữa một nơi để đến và một nơi để ở lại.
“Kinh tế trải nghiệm” trong du lịch có nghĩa một điểm đến không chỉ chú trọng việc kinh doanh phòng khách sạn, vé tham quan hay một bữa ăn mà cần tạo ra lý do để du khách lên đường, lưu trú, chi tiêu nhiều hơn và muốn quay trở lại. Không đơn giản là có thêm một công viên, show diễn hay một khu nghỉ dưỡng; điều quan trọng là những sản phẩm ấy có được kết nối thành một hệ sinh thái đủ sức lấp đầy thời gian của du khách hay không. Phú Quốc đang cho thấy khá rõ điều đó. Mỗi trải nghiệm nối tiếp một trải nghiệm khác và phía sau mỗi điểm dừng là một chuỗi dịch vụ, việc làm, chi tiêu.
Mười năm trước, Nam đảo Phú Quốc chưa có một nhịp sống như vậy. Năm 2015, toàn đảo đón khoảng 913 nghìn lượt khách. Điện lưới quốc gia mới được đưa ra đảo một năm trước đó; sân bay chỉ khai thác hơn 30 chuyến bay mỗi ngày. Trong số 164 dự án được cấp phép khi ấy, chỉ 24 dự án đã hoạt động. Rồi những tuyến cáp treo, công viên, khu nghỉ dưỡng, quảng trường, show diễn, chợ đêm lần lượt xuất hiện. Không gian du lịch được kéo dài từ ban ngày sang ban đêm, từ trên đảo ra ngoài khơi, từ mặt đất lên bầu trời.
Tại Nam đảo, Sun Group lựa chọn cách đi theo một hệ sinh thái. Ban ngày là cáp treo Hòn Thơm, Aquatopia, Bãi Kem; chiều xuống là Cầu Hôn, thị trấn Hoàng Hôn; đêm đến là show diễn, chợ đêm, nhà hàng và các hoạt động ven biển. Một ngày được kéo dài từ sáng đến khuya, mỗi khung giờ mở thêm một cơ hội chi tiêu. Một đơn vị vận hành căn hộ dịch vụ tại thị trấn Hoàng Hôn cho biết, từ đầu năm 2026, khách quốc tế chiếm 95% lượng khách, nhiều người lưu trú từ 3 đêm. Theo Sở Du lịch An Giang, 5 tháng đầu năm 2026, mức chi bình quân của du khách đến Phú Quốc đạt khoảng 5,66 triệu đồng, gấp 2,27 lần mức chung toàn tỉnh.
Hệ sinh thái ấy tiếp tục được nối dài lên bầu trời. Sun PhuQuoc Airways cất cánh từ tháng 11/2025; đến tháng 9/2026 có 21 tàu bay, trong đó có một A330, khai thác các đường bay thẳng tới Đài Bắc (Trung Quốc), Seoul (Hàn Quốc), Singapore, Bangkok (Thái Lan)…
Từ “9 giờ tối tắt đèn” đến thành phố lễ hội
Phú Quốc không phải nơi duy nhất cho thấy cách một doanh nghiệp có thể làm dày thêm “lý do để ở lại”. Năm 2007, Đà Nẵng có hơn 1.000 phòng khách sạn từ 3-5 sao, nhưng nhiều du khách đến rồi nhanh chóng rời đi để tới Hội An hoặc Huế. Chủ tịch Sun Group Đặng Minh Trường nhớ lại: Khoảng 9 giờ tối, thành phố đã tắt đèn đi ngủ. Khi ấy, Bà Nà chỉ đón khoảng từ 30.000-40.000 lượt khách mỗi năm.
Sun Group đầu tư cáp treo lên Bà Nà, tại đây họ được trải nghiệm làng Pháp, vườn hoa, Fantasy Park, cầu Vàng, Lâu đài Mặt Trăng, quảng trường, các chương trình biểu diễn… Trên đỉnh Bà Nà lần lượt hình thành một quần thể vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng, góp phần kéo dài thời gian khách du lịch ở lại.
Sau hơn 10 năm, lượng khách đến Bà Nà tăng gấp hơn 160 lần. Đà Nẵng cũng dần có thêm một điểm đến đủ sức giữ chân du khách thay vì chỉ là điểm dừng trên hành trình miền trung. Nhưng để thành phố thật sự “sống” cả ngày lẫn đêm, cần thêm những sự kiện đủ sức kéo dòng khách.
Từ năm 2017, Sun Group đồng hành xã hội hóa Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF), biến những đêm pháo hoa thành một mùa lễ hội kéo dài trong nhiều tuần lễ. Khách đến xem pháo hoa không chỉ mua vé mà còn đặt phòng, ăn uống, di chuyển, mua sắm và tìm thêm những trải nghiệm khác.
Chủ tịch Sun Group vùng miền trung Nguyễn Văn Bình chia sẻ: Nếu coi DIFF là một hoạt động kinh doanh thì “làm là lỗ”, nhưng Sun Group vẫn đồng hành vì xác định đây là “đòn bẩy cho du lịch Đà Nẵng”. Đà Nẵng đón khoảng 1,7 triệu lượt khách năm 2010, tăng lên 10,9 triệu lượt năm 2024. Tám tháng đầu năm 2026, lượng khách lưu trú đã vượt 14,2 triệu lượt.
Ở Sa Pa, trước năm 2016, thị trấn đón khoảng từ 600.000-700.000 khách/năm. Fansipan, ruộng bậc thang và văn hóa các dân tộc vùng cao đã có sẵn, nhưng các trải nghiệm còn rời rạc, chưa tạo thành một hệ thống đủ sức giữ dòng khách lớn. Cáp treo Fansipan mở ra cách tiếp cận khác: Rút ngắn hành trình lên “nóc nhà Đông Dương”, đưa một trải nghiệm vốn không dễ tiếp cận đến với đông đảo du khách hơn.
Nhưng một tuyến cáp treo chưa thể tạo nên hệ sinh thái của kinh tế trải nghiệm. Sun Group đã xây dựng một quần thể tâm linh, tàu hỏa leo núi Mường Hoa, Bản Mây, những không gian tái hiện đời sống và văn hóa của người Mông, người Dao, các phiên chợ, điệu khèn, nghề dệt thổ cẩm cùng hệ thống lưu trú cao cấp.
Hệ sinh thái ấy góp phần tạo lực hút du khách đến với Sa Pa ngày một nhiều: 3,2 triệu lượt năm 2019 và 4,6 triệu lượt năm 2024. Chín tháng năm 2026, phường Sa Pa đón hơn 3,55 triệu lượt khách.
Doanh nghiệp tiên phong trong kinh tế trải nghiệm
Theo PGS,TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, những doanh nghiệp như Sun Group kiến tạo kinh tế trải nghiệm có vai trò “sếu đầu đàn” - đủ sức “tạo luồng bay để cả đàn cùng bay xa”. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới yêu cầu chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, lấy chất lượng, bản sắc và trải nghiệm khác biệt làm phương thức cạnh tranh chủ đạo; đồng thời nhấn mạnh doanh nghiệp là lực lượng tiên phong.
Nghị quyết cũng thẳng thắn nhìn nhận, sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, du lịch vẫn phát triển chưa thật sự bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng; đồng thời yêu cầu hình thành hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, gắn du lịch với công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, kinh tế đêm và các khu phức hợp du lịch-văn hóa-thể thao-giải trí-mua sắm.
Năm 2025, Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, nhưng mức chi tiêu bình quân khoảng từ 1.050-1.150 USD/khách, thấp hơn Thái Lan khoảng 500 USD và Singapore gần 1.000 USD. Theo ông Hoàng Nhân Chính, Trưởng ban Thư ký Hội đồng Tư vấn du lịch, tỷ lệ khách quốc tế quay trở lại Việt Nam chỉ khoảng từ 25-30%, trong khi Thái Lan là hơn 70%.
Thực tế hiện nay, bài toán của du lịch Việt Nam không chỉ là đón thêm khách, mà quan trọng là giữ khách lâu và tạo nhiều giá trị hơn từ mỗi chuyến đi. Muốn vậy, bên cạnh thể chế và hạ tầng, cần những doanh nghiệp đủ sức đi trước, đầu tư dài hạn và dẫn dắt việc kiến tạo những hệ sinh thái trải nghiệm sống động cả ngày lẫn đêm.
THỦY HOÀNG