PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Bên lề hội thảo về tâm lý lâm sàng tại Việt Nam do Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 16-10, PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội - đã có những chia sẻ về thực trạng học sinh chịu tổn thương về sức khỏe tâm thần.
Dấu hiệu dễ nhận thấy nhưng cũng dễ bị "xem nhẹ"
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, gần đây nhà trường thực hiện khảo sát với học sinh THCS, THPT ở một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết quả cho thấy có khoảng 20% học sinh bị tổn thương sức khỏe tâm thần ở mức cần hỗ trợ.
Thời gian qua cũng đã ghi nhận tỉ lệ học sinh trở nên căng thẳng nhiều hơn vì chịu sự tác động của AI và các nội dung xấu, độc trên mạng xã hội. Có những trường hợp rơi vào trạng thái nghiện, không dứt ra được, làm suy giảm khả năng nhận thức, tinh thần mệt mỏi, thu giảm các mối quan hệ xã hội hay các kỹ năng thực tế.
Theo ông Nam, có nhiều dấu hiệu để nhận biết một học sinh đang chịu sự dồn nén cảm xúc, nếu cha mẹ dành đủ thời gian cho con cái có thể dễ dàng nhận thấy những thay đổi trong con trẻ.
Trước khi các em thực hiện hành vi tự hại bản thân thường có rất nhiều dấu hiệu: Cảm thấy chán nản, thu mình, mất kết nối, nói ra những câu tiêu cực như "mọi chuyện cũng thế thôi; cố thế cũng chỉ được như vậy; đến một lúc mọi người sẽ hối hận; con cũng không thể gây thêm gánh nặng gì cho mọi người nữa đâu"…
Hoặc các em thực hiện các hành vi: Thu xếp lại một số hành trang, cho đi một số thứ mà mình rất quý, thậm chí viết một số lời dặn cho mọi người.
"Khi bố mẹ quan tâm tới con em có thể dễ dàng nhận thấy những dấu hiệu lạ thường. Tuy nhiên nhiều trường hợp bố mẹ cũng đang bị tổn thương về sức khỏe tâm thần nên đã xem nhẹ và bỏ qua.
Khi đứa trẻ đã đưa ra tín hiệu nhưng không ai quan tâm, không ai chia sẻ, dẫn đến những hành vi bốc đồng, tham gia những hội nhóm bốc đồng trên mạng xã hội rồi tự hại bản thân", ông Nam chia sẻ.
Phòng tâm lý học đường phải chủ động sàng lọc, hỗ trợ học sinh từ sớm
Bà Giang Ngọc Thụy Vy - Phó chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu nam, cho biết chưa có con số thống kê chính xác về việc học sinh bậc THCS, THPT nghĩ đến chuyện tự hại bản thân, nhưng đây là nhóm đến các phòng khám chuyên khoa sức khỏe tâm thần ngày một nhiều, có tới hơn 50% người đến phòng khám là học sinh cấp 2, 3.
Thông thường các em khi đến phòng khám đã trải qua áp lực tâm thần từ lâu, trong tình trạng áp lực nhà trường, áp lực học tập, áp lực kết quả. Ngoài ra con có những hành vi tiêu cực với bạn bè, thầy cô.
Trong một gia đình, nếu con cái ngày càng ít tiếp xúc với bố mẹ, gia đình, bà Vy cho biết đây cũng là dấu hiệu cảnh báo; khi hỏi gì con cũng nói "bình thường", không thể hiện cảm xúc cũng là một trạng thái cần chú ý.
Ông Trần Thành Nam cho biết khi có sự can thiệp sớm từ gia đình, nhà trường có thể giúp các em cân bằng lại tinh thần và học tập tốt.
Theo ông, đôi khi một nhà tâm lý chỉ cần ngồi lại, lắng nghe câu chuyện, cùng các em làm một bài tập thư giãn, đưa hoạt động lành mạnh này vào trong lịch trình hằng ngày của các em, để kéo các em ra một môi trường tích cực hơn.
Bà Vy cho rằng phòng tâm lý học đường cần chủ động sàng lọc để phát hiện những trường hợp học sinh cần hỗ trợ tâm lý, không nên là nơi học sinh phải thực sự có vấn đề mới tìm tới.
"Việc sàng lọc có thể thực hiện thông qua các hoạt động ngoại khóa đầu năm, những workshop để kết nối với các em nhằm nhận biết và phát hiện. Phòng tâm lý học đường phải là nơi cung cấp thêm những kỹ năng và năng lực về tâm lý cho học sinh", bà Vy nhấn mạnh.
Bên cạnh sự đồng hành cùng gia đình, nhà trường, bà Vy cho rằng Việt Nam cần tăng cường đào tạo nhân viên tâm lý lâm sàng. Theo bà, hiện nhân viên tâm lý lâm sàng tại Việt Nam đang rất thiếu, chỉ ở mức 0,1 người/100.000 dân, trong khi mức trung bình thế giới là 2 người/100.000 dân.
Cô gái 23 tuổi tự tử sau ồn ào bị bêu riếu trên mạng: Đừng biến mạng xã hội thành 'tòa án'Cô gái 23 tuổi tự tử sau những ồn ào bị bêu riếu chuyện tình cảm trên mạng xã hội. Trong khi công an đang xác minh nguyên nhân vụ việc, bi kịch này đặt ra câu hỏi nhức nhối: Ai phải chịu trách nhiệm khi chuyện riêng bị phơi bày, những lời phán xét, công kích của đám đông vượt quá giới hạn?