Ngày chúng tôi tìm đến trang trại của Hợp tác xã (HTX) chăn nuôi ba ba Thạnh Lợi, xã Thạnh Xuân, TP Cần Thơ, bà Trương Ánh Nguyệt (SN 1966), Giám đốc HTX, đang hướng dẫn kỹ thuật nuôi cho khách hàng ở Đắk Nông.
Ít ai biết rằng, trước khi gây dựng được cơ ngơi hiện tại, người phụ nữ này từng trải qua thời gian làm ăn thua lỗ, phải bán cả 2 chiếc ghe lớn nhưng vẫn không còn vốn để tiếp tục mưu sinh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Bà Trương Ánh Nguyệt (Ảnh: Hồng Nhung).
Đi lên từ thất bại
Trước đây, bà Nguyệt sống bằng nghề làm vườn và mua bán trái cây từ miền Tây đi các tỉnh thành phía Bắc. Sau một đợt làm ăn thua lỗ nặng, bà rơi vào cảnh nợ nần, không còn vốn xoay xở. Trong lúc khó khăn, bà được một người quen hỗ trợ 6 triệu đồng. Từ khoản tiền ít ỏi ấy, bà quyết định tìm hướng đi mới với nghề mua bán ba ba.
Năm 1997, trong một lần lên TPHCM, bà quen một người đàn ông chuyên mua bán ba ba và được hướng dẫn cách làm ăn. Bà thu mua ba ba con ở miền Tây, vận chuyển lên TPHCM rồi đưa ra Hà Nội tiêu thụ.
Sau khoảng một năm, bà chuyển sang tự nuôi. Lứa đầu tiên với 2.000 con giống thất bại do chưa nắm vững kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh; đàn ba ba bị nấm, hao hụt nhiều. Sau hai năm, khi xuất bán, bà không có lãi.
Một trong các ao nuôi ba ba của bà Trương Ánh Nguyệt (Ảnh: Hồng Nhung).
Không bỏ cuộc, bà tìm hiểu thuốc điều trị, học hỏi kinh nghiệm rồi tiếp tục mua 2.000 con giống để nuôi lại. Khoảng một năm sau, đàn ba ba bắt đầu sinh sản, giúp bà có nguồn con giống bán ra thị trường với giá 12.000-15.000 đồng/con.
Bà còn thu gom trứng ba ba đưa ra Hà Nội tiêu thụ. Mỗi trứng có giá vốn khoảng 1.000 đồng, bán khoảng 4.000 đồng; mỗi chuyến hàng khoảng 20.000 trứng. Tuy nhiên, đầu ra cho ba ba thịt vẫn khó khăn, buộc bà phải kiên trì tìm kiếm từng mối tiêu thụ nhỏ lẻ.
Tìm hướng đi mới với cua đinh
Năm 2007, bà Nguyệt bắt đầu nuôi thêm cua đinh. Theo bà, ba ba có phần bụng đốm bông, thân trơn; cua đinh có bụng màu xám, đầu có hoa văn và hai chiếc đinh nhô lên. Sau khoảng 2 năm, cua đinh có thể đạt trọng lượng 4-5kg/con, trong khi ba ba thường đạt khoảng 1kg.
"Đặc biệt cua đinh càng lớn bán càng có giá. Thị trường đứng hay giá thấp thì mình cứ nuôi tiếp đợi giá hoặc để gây giống. Tôi đang có con cua đinh nặng khoảng 40kg nuôi đã hơn chục năm rồi. Nó được đưa đi hội chợ hoài luôn đó", bà Nguyệt cho biết.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Con cua đinh nặng khoảng 40kg được bà Nguyệt nuôi hơn chục năm qua (Ảnh: Hồng Nhung).
Trong quá trình nuôi, bà Nguyệt chú trọng thay nước và phòng bệnh. Khi cua đinh còn nhỏ, cứ 3-4 ngày bà cho tắm thuốc phòng nấm da, mắt đỏ; khoảng 2 tháng tuổi mới chuyển ra ao nuôi thương phẩm. Thức ăn chủ yếu là ốc bươu vàng.
Theo bà Nguyệt, giai đoạn 2008-2009, mô hình nuôi ba ba, cua đinh mang lại lợi nhuận khoảng 60-70%. Kinh nghiệm tích lũy qua nhiều lứa nuôi giúp bà dần ổn định sản xuất, đồng thời thu hút nhiều người đến tìm hiểu, học hỏi.
Thời điểm đó, bà Nguyệt được xem là người tiên phong khởi xướng phong trào nuôi ba ba, cua đinh ở xã Thạnh Xuân. Thấy mô hình đạt hiệu quả kinh tế cao vượt trội, nhiều hộ dân trong xã và các vùng lân cận đã tìm đến học tập kinh nghiệm rồi làm theo, mở ra một hướng phát triển kinh tế hoàn toàn mới cho địa phương.
Gắn kết người nuôi, mở rộng thị trường
Năm 2009, bà Nguyệt vận động thành lập HTX chăn nuôi ba ba Thạnh Lợi với 7 thành viên. Ban đầu, việc thuyết phục người dân tham gia không dễ dàng, nhưng bà kiên trì chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật. Đến nay, HTX có 32 thành viên, tổng diện tích mặt nước nuôi khoảng 20.000m², với khoảng 100.000 con ba ba bố mẹ và 10.000 con cua đinh bố mẹ.
Từ số vốn vỏn vẹn 6 triệu đồng sau biến cố nợ nần, bà Nguyệt đã kiên trì gầy dựng nên cơ nghiệp tiền tỷ (Ảnh: Hồng Nhung).
HTX tập trung phát triển đàn bố mẹ để bán con giống, đồng thời thu mua, bao tiêu ba ba và cua đinh thịt cho khách hàng. Đơn hàng được tiêu thụ từ Cà Mau đến Hà Nội; thị trường Trung Quốc và Campuchia chiếm khoảng 40% sản lượng, với giá bán cao hơn thị trường trong nước.
“Nếu trước đây mình phải chủ động tìm cách đưa sản phẩm ra thị trường Trung Quốc, trải qua nhiều khâu kiểm định thì nay thương lái đã tìm đến tận nơi thu mua. Mỗi năm, HTX bán khoảng 1.000 con cua đinh bố mẹ và 10.000-15.000 con ba ba bố mẹ, doanh thu đạt khoảng 4-5 tỷ đồng”, bà Nguyệt chia sẻ.
Riêng trang trại của bà được chia thành các khu nuôi thương phẩm, sinh sản và dưỡng con giống. Bà hiện có hơn 300 con cua đinh bố mẹ, trọng lượng 10-40kg/con, cùng khoảng 3.000 con ba ba bố mẹ.
Ngoài việc phát triển trang trại và HTX, bà Nguyệt còn tạo điều kiện cho khách mua con giống trả dần, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh. Bà mong muốn tiếp tục mở rộng số lượng thành viên và tìm thêm thị trường nước ngoài, giúp hoạt động chăn nuôi, tiêu thụ của HTX phát triển ổn định hơn. Năm 2019, bà Nguyệt đạt danh hiệu Nông dân Việt Nam xuất sắc.
Từ khoản vốn 6 triệu đồng, bà Nguyệt từng bước gây dựng được trang trại và liên kết những người cùng nghề. Hành trình ấy không chỉ đưa bà vượt qua giai đoạn khó khăn mà còn tạo nên một mô hình sản xuất có đầu ra, nơi các thành viên cùng chia sẻ kinh nghiệm và phát triển nghề nuôi ba ba, cua đinh.
Đánh giá về mô hình này, ông Mai Thanh Vũ, Phó Chủ tịch UBMTTQVN, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thạnh Xuân cho biết HTX không chỉ hỗ trợ con giống, bao tiêu sản phẩm cho thành viên mà còn giúp các hộ khó khăn tham gia chăn nuôi, từng bước tăng thu nhập, cải thiện đời sống. Hoạt động của HTX góp phần thực hiện các tiêu chí nông thôn mới và thúc đẩy kinh tế địa phương.
Ông Vũ cũng đánh giá cao sự kiên trì, tâm huyết của bà Trương Ánh Nguyệt cùng tinh thần sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ cộng đồng phát triển sản xuất.