Thực hiện Kế hoạch số 153/KH-SNNMT về ứng dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) giai đoạn 2023-2030, ngành nông nghiệp Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm chi phí, giảm phát thải. Công tác chuyển giao kỹ thuật được thực hiện qua 140 lớp tập huấn dài hạn về hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI), rau, chè và 120 lớp ngắn hạn cho nông dân.
Từ nền tảng thay đổi nhận thức này, thành phố tập trung quy hoạch lại các vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn theo Kế hoạch số 320/KH-UBND về phát triển vùng sản xuất rau an toàn tập trung, bảo đảm truy xuất nguồn gốc gắn với chế biến, tiêu thụ đến năm 2030. Hiện tổng diện tích trồng rau toàn thành phố đạt khoảng 14.250 ha, trong đó có 5.519 ha chuyên canh tại 269 vùng tập trung. Đây chính là hạ tầng thực địa then chốt để áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật IPHM vào thực tế sản xuất hàng hóa.
Để minh bạch hóa chất lượng diện tích rau này, ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là giải pháp then chốt. Theo Kế hoạch số 60/KH-SNNMT về thí điểm quản lý an toàn thực phẩm tại vùng rau tập trung, ngành nông nghiệp đã phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử. Việc số hóa này đang mang lại chuyển biến rõ rệt tại các địa phương và mô hình kinh tế tập thể.
Thực tế, xã Văn Đức có hơn 788 ha diện tích gieo trồng, trong đó vùng sản xuất rau chuyên canh tập trung chiếm trên 323 ha. Để kiểm soát chất lượng nông sản tại vựa rau này, địa phương đang áp dụng quy trình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử. Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Đức cho biết, việc vận hành mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại vùng chuyên canh giúp minh bạch hóa quy trình canh tác, nâng cao hiệu quả giám sát của cơ quan nhà nước và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Tương tự, thực tế tại Hợp tác xã (HTX) Rau quả sạch Chúc Sơn cho thấy, khi sản xuất được tổ chức bài bản theo VietGAP và GlobalGAP, hiệu quả kinh tế nâng lên rõ rệt. Trên diện tích gần 18 ha, quy trình từ gieo trồng đến tiêu thụ được giám sát nghiêm ngặt, đạt sản lượng ổn định khoảng 3 tấn rau/ngày. Nhờ đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và có mã vùng rõ ràng, sản phẩm của HTX đạt doanh thu từ 10 đến 13 tỷ đồng/năm, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.
Hướng tới chuỗi giá trị nông nghiệp xanh và thông minh
Theo ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong chiến lược dài hạn, thành phố đặt mục tiêu kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật dưới ngưỡng cho phép trên 90% diện tích chuyên canh; hướng dẫn các hộ nhỏ lẻ canh tác an toàn. Đồng thời, phấn đấu trên 30% sản lượng rau tại vùng tập trung được kiểm soát qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử; từng bước mở rộng các tiêu chuẩn GMP, HACCP và ISO 22000.
Để đạt mục tiêu này, Hà Nội định hướng chuyển dịch sang dùng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học; ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất, phân phối, dự báo thị trường và thương mại điện tử. Mục tiêu cốt lõi là hình thành vùng sản xuất rau hàng hóa gắn với cơ giới hóa, tiến tới sản xuất hữu cơ, sinh thái và tuần hoàn. Thành phố cũng khuyến khích chuỗi liên kết từ cung ứng vật tư đến tiêu thụ; phấn đấu mỗi vùng chuyên canh xây dựng 1-2 chuỗi liên kết hiện đại.
Quá trình cơ giới hóa được thúc đẩy đồng bộ từ khâu làm đất, gieo trồng, phun thuốc đến bảo quản sau thu hoạch thông qua thiết bị bay không người lái, hệ thống tưới tiết kiệm và công nghệ làm lạnh nhanh. Song song đó, các mô hình nhà màng, nhà lưới, nông nghiệp hữu cơ kết hợp du lịch trải nghiệm tiếp tục được nhân rộng.
Hằng năm, thành phố mục tiêu tổ chức 100-150 lớp tập huấn cho khoảng 10.000 lượt nông dân; phát triển 10-15 vùng rau an toàn theo hệ thống PGS, VietGAP và hỗ trợ 100% vùng sản xuất tập trung tiếp cận hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại. Các giải pháp đồng bộ này giúp ngành nông nghiệp Thủ đô phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.