Nữ tử tù Christa Pike - Ảnh: BBC/Tennessee Department of Corrections
Vụ hành quyết bất thành tử tù Christa Pike ở bang Tennessee đang gây xôn xao dư luận nước Mỹ. Bản án tử hình được thi hành vào hôm 30-9, sau 30 năm kể từ khi bà bị kết án vào năm 1996 vì tra tấn và sát hại dã man một bạn học.
Bà Pike đã được tiêm hai liều pentobarbital - một loại thuốc an thần mạnh, có thể làm chậm hoạt động của cơ thể, trong đó có hệ thần kinh, tuy nhiên bà vẫn còn tỉnh táo sau khi được tiêm.
Sau đó, bà rơi vào trạng thái bất tỉnh, hiện được đặt nội khí quản và thở máy, tiên lượng xấu.
Chuyện gì đã xảy ra trong quá trình tiêm thuốc?
Theo BBC, hôm 2-10, các luật sư của bà đã đệ đơn khẩn cấp, yêu cầu bảo toàn tất cả bằng chứng liên quan đến vụ hành quyết bất thành.
Theo các luật sư, trong quá trình thi hành án, nhân viên nhà tù đã sử dụng ít nhất 7 kim tiêm để đặt đường truyền tĩnh mạch (IV) cho bà Pike. Trong lúc được tiêm hai liều thuốc, bà Pike được cho là đã khóc, rên rỉ và thở nặng nhọc.
"Không một thành viên nào trong đội thi hành án nhận ra rằng đường truyền tĩnh mạch không được đặt đúng vị trí hoặc các tĩnh mạch đã bị vỡ, và toàn bộ hoặc một phần pentobarbital đang đi vào cơ thể bà Pike", các luật sư viết trong đơn.
Thực tế từ tháng 1, các luật sư đã phản đối việc tiêm thuốc với bà Pike. Họ cảnh báo về khả năng xảy ra vấn đề trong lúc thi hành án do bà này mắc bệnh tăng tiểu cầu và các tĩnh mạch của bà rất nhỏ, khiến việc đưa kim vào khó khăn hơn.
Sau vụ hành quyết, luật sư Randy Spivey cho biết ông nhận thấy cánh tay phải của nữ tử tù đã chuyển sang màu tím, sau đó xuất hiện dấu hiệu bỏng rát quanh các vị trí tiêm.
Thuốc tiêm có vấn đề?
Bức ảnh do Bộ Tư pháp Mỹ cung cấp cho thấy một lọ thuốc pentobarbital được sử dụng trong các vụ hành quyết hai tù nhân vào tháng 7-2020 - Ảnh: AP
Đội luật sư cũng đặt nghi vấn chất lượng của pentobarbital có thể đã bị suy giảm.
Bác sĩ gây mê Joel Zivot hiện là cố vấn cho nhóm luật sư của nữ tử tù Pike. Ông giải thích lượng thuốc được tiêm chắc chắn sẽ gây tử vong nếu đi vào mạch máu và lưu thông bình thường. Do đó, ông cho rằng việc bà Pike vẫn còn sống chỉ có thể lý giải là do nồng độ pentobarbital trong máu không đủ cao để gây tử vong.
Ông còn chỉ ra rằng các vết phồng rộp trên tay bà Pike cho thấy khả năng một tĩnh mạch đã bị vỡ. Do đó, thay vì đi vào máu, pentobarbital nhiều khả năng đã lan vào các mô bên dưới da.
Bệnh tăng tiểu cầu của bà Pike cũng có thể đã gây ra các cục máu đông hình thành tại vị trí tiêm, ngăn pentobarbital đi vào tĩnh mạch.
Về khả năng pentobarbital bị suy giảm chất lượng, ông Zivot cho biết điều này có thể do nhiều yếu tố, trong đó có quá trình sản xuất không đạt yêu cầu hoặc bảo quản không đúng cách.
Cơ quan cải huấn Tennessee chưa trực tiếp trả lời cáo buộc của nhóm luật sư về chất lượng của pentobarbital được sử dụng. Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định trong một tuyên bố rằng hóa chất được sử dụng trong tiêm thuốc "luôn cho thấy hiệu quả".
Tại Mỹ, việc tử hình bằng pentobarbital vẫn gây tranh cãi do lo ngại thuốc có thể gây đau đớn không cần thiết. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden từng cấm sử dụng thuốc này trong các vụ hành quyết cấp liên bang, nhưng các bang như Tennessee không bị ràng buộc.
Trong khi đó, nguồn cung pentobarbital bị hạn chế do các hãng dược phản đối việc sử dụng thuốc để hành quyết.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Cô Colleen Slemmer - người bị tử tù Christa Pike cùng bạn trai tra tấn và sát hại vào năm 1995 - Ảnh: BBC/Gia đình nạn nhân cung cấp
Các luật sư của bà Pike cho biết các bác sĩ đang nỗ lực cứu sống và loại bỏ lượng pentobarbital ra khỏi cơ thể bà. Họ cũng đang đề nghị chuyển án tử thành một hình phạt khác, song chưa rõ các bước đi tiếp theo sẽ là gì.
Theo Hãng tin AP, hiện bang Tennessee không có quy định rõ ràng về quy trình với tử tù vẫn còn sống sau khi bị tiêm hai liều thuốc.
Trong khi đó, Tòa án tối cao Mỹ chưa có tiền lệ ngăn cản các nỗ lực thi hành án tử lần thứ hai.
Theo ông John Mills - một luật sư chuyên làm việc với các tử tù, vào năm 2024, Tòa án tối cao đã cho phép bang Alabama thi hành án tử lần thứ hai với tử tù Kenneth Eugene Smith bằng phương pháp gây thiếu oxy, sau khi nỗ lực hành quyết ông này bằng tiêm thuốc thất bại 2 năm trước đó.
Vụ việc của bà Pike cũng là nỗ lực hành quyết bất thành lần thứ hai tại bang Tennessee trong năm 2026. Trước đó, vào tháng 5, tử tù Tony Carruthers đã được hoãn thi hành án trong một năm, do nhân viên không thể tìm được tĩnh mạch để tiêm thuốc.
Thống đốc bang Tennessee Bill Lee đã ra lệnh tiến hành một cuộc đánh giá độc lập và tạm hoãn các vụ hành quyết tại Tennessee trong thời gian còn lại của năm 2026.
Chuyện hy hữu ở Mỹ: Nữ tử tù không chết dù bị tiêm 2 ống hóa chấtVụ thi hành án tử hình phụ nữ đầu tiên ở bang Tennessee trong 200 năm qua đã dang dở, khi phạm nhân không chết dù đã bị tiêm hai ống hóa chất.