Nữ tử tù tại Mỹ có bị tử hình lần 2?

Hôm 11.10, các luật sư của nữ tử tù Christa Pike (50 tuổi) cho biết thân chủ đã xuất viện và trở lại Trung tâm cải tạo Deborah K. Johnson ở bang Tennessee, nơi bà bị giam giữ hơn 30 năm qua.

Bà Pike bị tuyên án tử vì sát hại bạn học Colleen Slemmer hồi năm 1995. Bà Pike bị tiêm thuốc độc trong phiên hành quyết vào hôm 30.9 nhưng không chết.

Vụ tử hình thất bại đã gây ra nhiều tranh cãi và đặt ra một câu hỏi lớn: Bà Pike có bị tử hình lần 2 hay không?

ẢNH: AP

Phát biểu tại tòa hôm 7.10, luật sư Luke Ihnen của nữ tử tù cho biết nhà chức trách tiểu bang không hứa hẹn gì về việc bà Pike sẽ không bị hành hình trong tương lai.

Thống đốc Bill Lee đã ra lệnh hoãn các phiên tử hình khác tại tiểu bang để tập trung điều tra lại xử tử không thành đối với bà Pike.

Trong khi đó, đội luật sư của phạm nhân đã có những bước chuẩn bị đầu tiên để ngăn chặn khả năng thân chủ bị đưa vào buồng tiêm thuốc độc lần nữa, theo CNN.

Sống sót sau khi tiêm 2 liều thuốc độc, tử tù được xuất viện

Cuộc chiến pháp lý kéo dài

Cuộc chiến pháp lý dự báo sẽ kéo dài nhưng giới chuyên gia nhận định rằng vụ tử hình thất bại có thể mang lại cho phía bà Pike những lập luận vững chắc để tránh bị hành hình lần 2.

Nếu muốn tử hình lần 2, Văn phòng Tổng chưởng lý bang Tennessee phải đề nghị tòa tối cao của bang ấn định ngày hành hình. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng điều kiện để tử hình là bà Pike phải có đầy đủ nhận thức và hiểu được lý do hình phạt.

Các luật sư của bà Pike đã chia sẻ một số thông tin về tình hình sức khỏe của phạm nhân nhưng hiện chưa rõ toàn bộ mức độ chấn thương. Đội luật sư cho hay nữ phạm nhân bị chấn thương tâm lý sâu sắc, bị khủng hoảng, đau đớn, khó tập trung và ghi nhớ sau vụ hành hình.

Mặt khác, các luật sư có quyền lập luận rằng việc hành hình lần 2 sẽ vi phạm nguyên tắc không bị xét xử, kết án hay xử phạt 2 lần cho cùng một tội danh. Đây là quyền hiến định của tại Mỹ, giúp người phạm tội không bị truy tố, xét xử hoặc trừng phạt 2 lần cho cùng một tội danh sau khi đã được tòa tuyên vô tội hoặc đã thụ án xong.

Ông Robert Dunham, Giám đốc Dự án chính sách về án tử hình - giáo sư thỉnh giảng tại Trường Luật Beasley Đại học Temple, nhắc lại vụ xử tử tử tù Willie Francis (16 tuổi) tại Louisiana hồi năm 1946. Sau khi sống sót trong lần hành hình đầu tiên do ghế điện bị hư, Francis cho rằng việc tử hình lần 2 sẽ vi phạm nguyên tắc nói trên và là hình phạt tàn bạo. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao bác bỏ lập luận này và cho phép việc tử hình diễn ra, tuyên bố rằng "có những tai nạn xảy ra mà không ai có lỗi".

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý phân tích rằng vụ của bà Pike không phải do tai nạn mà là điều có thể dự báo trước, bởi các luật sư trước đó đã nêu lo ngại bằng văn bản lên tòa án rằng việc tiêm thuốc độc sẽ gây thêm đau đớn không cần thiết do tiền sử y tế của bà. Sở Cải huấn Tennessee cũng nhấn mạnh sau phiên hành hình rằng họ đã làm đúng quy trình.

"Dường như không có bất kỳ sự 'trục trặc' nào ở đây. Với việc Tennessee nói rằng họ đã tuân thủ đúng quy trình, thì bất cứ sai sót nào xảy ra là do quy trình thực thi không hoạt động hiệu quả. Đó không phải là một tai nạn", ông Dunham phân tích.

ẢNH: REUTERS

Trong một vụ khác tại Ohio vào năm 2009, phiên hành hình tử tù Romell Broom bị hủy do cán bộ thi hành án không gắn được đường truyền tĩnh mạch vào người tử tù. Ông Broom viện dẫn quyền hiến định và đề nghị không hành hình lần 2 nhưng Tòa án Tối cao Ohio bác bỏ, giải thích rằng thuốc chưa được bơm vào đường truyền.

"Việc thiết lập các đường truyền tĩnh mạch dùng được là một bước sơ bộ cần thiết, nhưng bản thân nó không làm cho tù nhân có nguy cơ tử vong. Như điều luật đã nêu rõ, việc thi hành án bắt đầu khi thuốc độc được đưa vào đường truyền tĩnh mạch", thẩm phán Judith Ann Lanzinger viết trong vụ đó, vốn không có hiệu lực đối với hệ thống tòa án tại Tennessee.

Tuy nhiên, trong trường hợp của bà Pike, thuốc đã được tiêm vào người.

Giáo sư Dunham cho biết bà Pike là người duy nhất bị tiêm thuốc độc vào người trong khi trong tất cả các vụ hành hình thất bại khác, việc thi hành án đều dừng lại sau khi cán bộ nhà tù không gắn được đường truyền thuốc độc.

Giáo sư Austin Sarat, giáo sư tại Đại học Amherst và tác giả của một số cuốn sách về án tử hình và tiêm thuốc độc, nêu ý kiến phản đối hành hình lần 2 với bà Pike. "Khi thuốc được đưa vào, hình phạt đã bắt đầu, và tôi cho rằng nguyên tắc không trừng phạt 2 lần cũng bắt đầu khi hình phạt được tiến hành - vì vậy bạn không thể thực hiện thêm lần nữa", ông Sarat nói.

Mặt khác, các chuyên gia pháp lý cho biết nhóm luật sư của bà Pike cũng có thể đưa ra lập luận thuyết phục rằng một nỗ lực hành quyết khác sẽ vi phạm quyền hiến định trong Tu chính án số 8 của Mỹ về việc chống lại hình phạt tàn bạo và bất thường. Khi đó, các luật sư của bà cần phải chứng minh rằng việc hành quyết sẽ "làm tăng thêm" đau đớn, kinh hoàng hoặc nhục nhã.

Quyền can thiệp của thống đốc

Thống đốc Bill Lee có quyền can thiệp để dừng thi hành án. Trước vụ hành hình hôm 30.9, ông đã bác bỏ đề nghị này từ phía phạm nhân nhưng sau khi phiên thi hành án thất bại, ông đã ra lệnh điều tra. Theo CNN, chưa rõ kết luận có được đưa ra trước khi ông Lee mãn nhiệm vào tháng 1.2027 hay không. Theo dữ liệu, ông Lee chưa từng giảm án cho tử tù nào.

Hai ứng viên đang tranh cử thay thế ông Lee có quan điểm trái ngược. Bà Jerri Green (đảng Dân chủ) nói sẽ ra lệnh dừng thi hành án tử tại Tennessee trong khi đối thủ - đương kim thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marsha Blackburn cho rằng nên tiếp tục tử hình bà Pike nhưng có thể bằng phương pháp khác.

"[Trường hợp của bà Pike] đặt ra những vấn đề đạo đức và chính trị thường khiến các thống đốc phải suy xét kỹ lưỡng", Giáo sư Dunham nói.

Các chuyên gia dự báo sau những gì đã xảy ra, dư luận sẽ phản ứng dữ dội nếu chính quyền quyết thực hiện lần tử hình thứ 2 đối với bà Pike. Khảo sát vào thời điểm bà Pike bị tuyên án cho thấy khoảng 3/4 người Mỹ ủng hộ án tử hình nhưng tỷ lệ đã giảm theo thời gian và dữ liệu gần nhất vào năm 2025 cho thấy chỉ còn khoảng một nửa ủng hộ.

Mặc khác, nhà chức trách bang cũng có thể phải cân nhắc góc nhìn của gia đình nạn nhân. Bà May Martinez, mẹ của nạn nhân Slemmer, đã bày tỏ thất vọng đối với Tennessee sau vụ tử hình thất bại. "Tất cả những gì tôi muốn chỉ là công lý", bà Martinez nói.

Sự lúng túng sau phiên hành hình thất bại

Theo nội dung ghi chép và bản ghi âm các cuộc gọi, vào đêm xảy ra vụ thi hành án tử hình bất thành đối với bà Christa Pike, đã có sự bối rối, nhầm lẫn giữa người gọi yêu cầu hỗ trợ y tế và lực lượng cấp cứu, theo ABC News ngày 13.10.

"Chúng tôi đang tiến hành một vụ thi hành án tử hình trong đêm nay. Chúng tôi đã tiêm 10 gram pentobarbital. Người này vẫn chưa tử vong. Quá trình này đã bắt đầu cách đây khoảng một giờ. Và chúng tôi đang gọi xe cấp cứu", một người gọi từ Nhà tù An ninh Tối đa Riverbend ở Nashville cho biết. Thông tin này được trích từ bản ghi chép cuộc gọi 911 đầu tiên do Trung tâm Thông tin Khẩn cấp Metro Nashville công bố. Cuộc gọi được thực hiện lúc 20 giờ 40 tối ngày 30.9, theo nội dung bản ghi chép.

Trong cuộc gọi, nhân viên điều phối yêu cầu mã xác thực để xác nhận cuộc gọi từ nhà tù, nhưng người gọi nói họ không có mã. "Sao họ lại không có mã?", nhân viên điều phối hỏi. Các cuộc gọi khác từ đêm đó cho thấy nhân viên Trung tâm Truyền thông Khẩn cấp Metro Nashville phải vất vả xác minh vụ việc, sau cuộc gọi 911 ban đầu.