Ông Nguyễn Duy Ngọc: Ngăn trục lợi chính sách và lập “doanh nghiệp ma”

Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm cho ý kiến tại phiên thảo luận tổ chiều 17/10.

Minh bạch hóa thông tin bằng dữ liệu

Tại tổ thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội Sơn La và Cần Thơ, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhắc lại mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu doanh nghiệp; đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp và đóng góp khoảng 60% vào GDP.

Tuy nhiên, cả nước mới chỉ có khoảng hơn 1 triệu doanh nghiệp. Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, có những số liệu “rất đáng suy ngẫm”. Ví dụ, 9 tháng qua, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 172.000, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới là 149.000.

Với dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần quy định rõ nguyên tắc quỹ phát triển khoa học, công nghệ phải được bảo đảm để hỗ trợ phát triển, không phải dùng để chi trả lương hay các chi phí quản lý thường xuyên.

Ông cũng đề nghị giải bài toán tiếp cận vốn, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức mới chỉ đạt khoảng 10-20%.

Cùng với đó, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề nghị đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu liên thông giữa cơ quan quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Việc minh bạch hóa thông tin bằng dữ liệu sẽ giúp ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách ưu đãi và lập “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng, theo ông Ngọc.

Không để hỗ trợ voucher cho doanh nghiệp thành cuộc đua “săn suất”

Tại tổ thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn dành nhiều thời gian góp ý về chính sách thuế.

Dự thảo luật quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm tính từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu nhằm chống trục lợi và bảo đảm cân đối ngân sách. Nhưng theo ông Sơn, thực tế phần lớn doanh nghiệp mới chưa có lãi trong 3 năm đầu nên những doanh nghiệp đầu tư bài bản, có giai đoạn đầu tư dài lại khó được hưởng.

“Quy định ưu đãi như vậy rất khó khả thi trên thực tế”, ông nói và đề xuất tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế, nhưng khống chế trong thời hạn tối đa 6 năm kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, và không áp dụng đối với doanh nghiệp thành lập do chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình.

Cách làm này, theo ông Sơn, vừa thực chất, vừa kiểm soát được giảm thu và hiện tượng “không chịu phát triển” của các doanh nghiệp.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị Nguyễn Khánh Vũ cũng cho rằng ưu đãi miễn thuế chỉ có giá trị khi doanh nghiệp phát sinh thu nhập chịu thuế, trong khi kết quả khảo sát nêu tại Báo cáo thẩm tra cho thấy nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa phát sinh thu nhập chịu thuế hoặc thu nhập chịu thuế không đáng kể trong 3 năm đầu. Báo cáo thẩm tra cũng đã chỉ ra quy định này chưa thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ông Vũ đề nghị tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, đồng thời quy định giới hạn thời gian chờ để phòng ngừa lạm dụng.

Liên quan đề xuất phiếu hỗ trợ (voucher) cho doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nhận định đây là đổi mới đúng hướng, phù hợp kinh nghiệm quốc tế, giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ thay vì “xin - cho”.

Với một công cụ chi ngân sách mới, đại biểu Sơn đề xuất phiếu hỗ trợ là xác nhận quyền hưởng hỗ trợ, không phải giấy tờ có giá, không được chuyển nhượng; và ngân sách chỉ thanh toán khi dịch vụ đã hoàn thành, có thể kiểm chứng.

Về nguyên tắc lựa chọn doanh nghiệp, dự thảo quy định “doanh nghiệp nộp hồ sơ trước được hỗ trợ trước”, nhưng điều này, theo ông Sơn, sẽ bất lợi cho doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng số còn hạn chế, và dễ biến hỗ trợ thành cuộc đua “săn suất”.

Ông đề nghị lựa chọn theo tiêu chí phù hợp với mục tiêu, kết quả đầu ra của từng chương trình; thứ tự nộp hồ sơ chỉ là tiêu chí phụ khi mức độ đáp ứng tương đương.

Về chính sách tiếp cận mặt bằng sản xuất, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị quy định hình thức cấp phiếu hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp thanh toán tiền thuê là phương thức chính.

Cùng với đó, theo ông Vũ, cần bổ sung nghĩa vụ hoàn trả ngân sách đối với chủ đầu tư đã nhận hỗ trợ về tiếp cận mặt bằng sản xuất nhưng không dành diện tích cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê, thuê lại.

“Hiện nay dự thảo mới có cơ chế xử lý đối với khu công nghiệp, cụm công nghiệp không nhận hỗ trợ đầu tư của Nhà nước”, ông Vũ nêu.