Đây có thể là triệu chứng rất phổ biến ở người bắt đầu bị đục thủy tinh thể do tuổi tác, nhưng lại cũng có thể gặp ở những bệnh tiến triển âm thầm đe dọa gây suy giảm thị lực thầm lặng.
Vì sao người lớn tuổi hay nhầm lão thị với đục thủy tinh thể?
Lão thị là tình trạng mắt khó nhìn rõ các vật ở cự ly gần do tiến trình lão hóa tự nhiên, thường xuất hiện sau tuổi 40. Người bị lão thị thường có xu hướng ngày càng khó nhìn rõ các vật ở khoảng cách gần, mỏi mắt, phải nheo mắt khi đọc sách, dùng điện thoại và máy tính, hoặc khi muốn nhìn vật nhỏ chi tiết. Đây là quá trình sinh lý mang tính chất thoái hóa và có thể khắc phục bằng việc đeo kính và không gây nguy hiểm cho đôi mắt.
Trong khi đó, đục thủy tinh thể là tình trạng thấu kính tự nhiên của mắt bị biến đổi từ trong suốt trở nên mờ đục dần, khiến ánh sáng không thể hội tụ chính xác trên võng mạc, thường gặp ở người từ 50 tuổi trở lên.
Cơ chế sinh lý là do protein thủy tinh thể bị thoái hóa và cứng lại, rồi hình thành vùng đục, các vùng đục tích lũy và lan rộng, kèm theo biến đổi ngả sang màu vàng, sẽ ảnh hưởng đến thị lực. Người bệnh sẽ nhìn mọi thứ mờ như có màn sương che phủ, mắt nhạy cảm hoặc bị chói khi gặp ánh sáng mạnh, thấy màu sắc kém tươi sáng…
Hai tình trạng trên cùng gây suy giảm chất lượng thị giác, hay gây nhầm lẫn do đều xảy ra ở độ tuổi trung niên. Vì vậy, khi bị đục thủy tinh thể nhưng không được khám chuyên khoa, nhiều người bệnh cứ liên tục thay kính gọng mà thị lực vẫn không được cải thiện như ý.
Quá trình này kéo dài, không được theo dõi và tư vấn lựa chọn giải pháp phù hợp cũng khiến người bệnh khó chịu, ảnh hưởng nhiều tới công việc, còn tình trạng thủy tinh thể đục tiến triển ngày càng nặng và vô tình bỏ qua “thời điểm vàng” điều trị.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhiều người lớn tuổi dễ nhầm lẫn bệnh đục thủy tinh thể và các bệnh lý mắt thông thường (Ảnh: Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn).
Không ít người lớn tuổi vẫn giữ tâm lý chịu đựng, chờ đến khi thị lực suy giảm nghiêm trọng, đi lại khó khăn dễ té ngã, ảnh hưởng đáng kể tới sinh hoạt hàng ngày thì mới đi khám.
Đây là thói quen nguy hiểm bởi thủy tinh thể đục quá nặng có thể dẫn tới biến chứng như tăng nhãn áp (glocom cơn cấp gây đau nhức dữ dội, tổn thương dây thần kinh thị giác) không thể hồi phục. Khi đó, phẫu thuật cũng trở nên phức tạp hơn, mắt hồi phục lâu hơn và trường hợp nặng có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.
Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, hiện có khoảng 2 triệu người bị mù lòa, trong đó có tới 70-74% trường hợp ở người từ 50 tuổi trở lên liên quan đến đục thủy tinh thể. Chính vì vậy, việc nhận biết đúng dấu hiệu và thăm khám sớm là chìa khóa quan trọng nhất để bảo vệ nguồn sáng cho người cao tuổi.
Chủ động điều trị đục thủy tinh thể để bảo vệ thị lực và sự độc lập tuổi già
Vì tâm lý sợ đau, sợ dao kéo, lo nằm viện lâu hay tốn kém chi phí, nhiều người lớn tuổi vẫn trì hoãn phẫu thuật đục thủy tinh thể. Chính những rào cản đó cũng đặt ra yêu cầu về một phương pháp điều trị nhẹ nhàng hơn, ít xâm lấn hơn.
Thấu hiểu tâm lý của người bệnh, Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn tiên phong đưa công nghệ Phaco không dao về Việt Nam, ứng dụng tia laser thay cho dao vi phẫu truyền thống trong các bước quan trọng của phẫu thuật, kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu và cá nhân hóa kế hoạch điều trị cho từng mắt.
Với vết mổ chỉ khoảng 2-3 mm, thời gian thực hiện khoảng 5-10 phút, không cần khâu và người bệnh có thể ra về trong ngày theo chỉ định, phẫu thuật đục thủy tinh thể trở nên nhẹ nhàng, ít xâm lấn hơn. Nhờ đó, những nỗi lo về dao kéo, thời gian nằm viện hay quá trình điều trị có thể được giảm bớt, giúp người bệnh an tâm và chủ động thăm khám, điều trị sớm khi có chỉ định của bác sĩ.
Nhận thấy thị lực ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, ông Trần Đình Phụng (65 tuổi, TPHCM) đã chủ động thăm khám và điều trị đục thủy tinh thể :“Bác sĩ Bệnh viện Mắt Sài Gòn giải thích rất kỹ, tận tình từ trước đến sau ca mổ nên tôi cảm thấy rất yên tâm. Sau khoảng một tuần, thị lực của tôi cải thiện rõ rệt, nhìn mọi thứ cũng rõ ràng hơn”.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Ông Trần Đình Phụng đã khôi phục thị lực sáng rõ nhờ chủ động phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn (Ảnh: Hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn).
Đục thủy tinh thể thường diễn tiến âm thầm nên khi thấy có dấu hiệu như nhìn mờ, chói sáng, mỏi mắt, thị lực kém vào buổi tối, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để thăm khám kịp thời.
Theo Bộ Y tế, trung bình mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 150.000 ca bệnh đục thủy tinh thể mới, trong đó 70% là người trên 50 tuổi. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo người từ 50 tuổi trở lên nên khám mắt tầm soát định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện bệnh sớm.
Những thay đổi bất thường ở đôi mắt không nên bị xem nhẹ, đặc biệt khi thị lực bắt đầu ảnh hưởng đến những sinh hoạt quen thuộc. Chủ động thăm khám, duy trì kiểm tra mắt định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp người lớn tuổi bảo vệ thị lực, duy trì sự độc lập và tận hưởng trọn vẹn tuổi vàng.