Tuy nhiên, cùng với yêu cầu đầu tư hạ tầng, mở rộng kết nối, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ phải được xác định là nguyên tắc xuyên suốt, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và thiên nhiên.
Bảo tồn thiên nhiên không đối lập với tăng trưởng kinh tế
Mới đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã đăng cai tổ chức Hội nghị lần thứ 13 của Mạng lưới các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới ven biển và hải đảo (WNICBR) nhằm tổng kết hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn và thúc đẩy hợp tác phát triển bền vững.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh: Những thách thức toàn cầu hiện nay như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, suy giảm đa dạng sinh học và áp lực đô thị hóa đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một mô hình phát triển mới, trong đó bảo tồn thiên nhiên không đối lập với tăng trưởng kinh tế mà phải trở thành nền tảng của sự thịnh vượng bền vững.
Do đó, quá trình mở rộng không gian phát triển đi cùng với những cơ hội lớn về kinh tế, đô thị và kinh tế biển, đồng thời cũng đặt ra trách nhiệm ngày càng cao trong bảo vệ môi trường và gìn giữ các hệ sinh thái tự nhiên. Thành phố cũng định hướng phát triển Cần Giờ trở thành không gian đô thị biển xanh, thông minh, thân thiện với môi trường, gắn với bảo tồn hệ sinh thái, phát triển du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Đặc biệt, Khu Dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ, được UNESCO công nhận năm 2000, là tài sản thiên nhiên vô giá của thành phố, có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển và duy trì sinh kế cộng đồng. Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Cần Giờ, đề cử rừng ngập mặn thành khu Ramsar và duy trì độ che phủ rừng 11% đến năm 2030.
Theo Ban Quản lý Khu Dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ: Sau 26 năm được công nhận, Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ vẫn bảo đảm tính đa dạng sinh học cao với sự đa dạng về loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng nguồn gen. Tổng số loài động, thực vật có chiều hướng gia tăng lên theo những kết quả thực hiện của các chương trình, dự án quan trắc, điều tra, giám sát đa dạng sinh học.
Thành tựu đáng ghi nhận nhất là diện tích có rừng tăng thêm 2.674,53ha, từ 30.303,95ha (năm 2000) lên 32.978,48ha (năm 2026), góp phần nâng cao độ che phủ của rừng trong Khu Dự trữ sinh quyển tăng từ 40,31% lên 46,20%.
Ban Quản lý cho biết: Nhờ Thành phố quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, có đường bộ nối liền xuyên suốt địa bàn các xã đã tạo điều kiện cho hoạt động du lịch phát triển nhanh trong những năm gần đây, trong đó có hoạt động du lịch sinh thái đối với rừng ngập mặn Cần Giờ. Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2026, mỗi năm bình quân đón khoảng 200.000 lượt khách đến tham quan rừng ngập mặn Cần Giờ.
“Thành phố Hồ Chí Minh xác định giá trị của một đô thị hiện đại không chỉ nằm ở những công trình được xây dựng, mà còn ở những giá trị thiên nhiên được gìn giữ cho các thế hệ tương lai. Do đó thành phố kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.
Hạ tầng giao thông mở đường cho cực tăng trưởng mới
Trong định hướng mở rộng không gian phát triển về phía nam, Thành phố Hồ Chí Minh xác định hạ tầng giao thông là một trong những trụ cột quan trọng để Cần Giờ rút ngắn khoảng cách với khu vực trung tâm, tăng cường kết nối liên vùng và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển.
Từ một địa bàn còn nhiều cách trở về giao thông, nơi đây đang từng bước được đầu tư hạ tầng, mở ra cơ hội kết nối với trung tâm thành phố và các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Đáng chú ý, một loạt dự án hạ tầng giao thông chiến lược đang được xúc tiến, trong đó có tuyến đường sắt đô thị Bến Thành-Cần Giờ, dự án đường và cầu vượt biển kết nối Cần Giờ-Vũng Tàu và nút giao đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức-Long Thành.
Trong đó, tuyến Metro Bến Thành-Cần Giờ được kỳ vọng tạo phương thức kết nối giao thông công cộng tốc độ cao giữa trung tâm thành phố với khu vực biển phía nam. Tuyến đường vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu mở ra khả năng kết nối trực tiếp giữa hai không gian kinh tế biển, tạo điều kiện thúc đẩy du lịch, thương mại, dịch vụ và logistics.
Trong khi đó, nút giao đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức-Long Thành sẽ tăng khả năng tiếp cận Cần Giờ từ các tỉnh, thành phía tây và phía Đông Nam Bộ. Dự án nút giao có tổng mức đầu tư gần 2.970 tỷ đồng, được khởi công ngày 1/7/2026, hiện đang được thành phố và địa phương thúc đẩy tiến độ.
Cùng với đó, Khu đô thị du lịch biển Cần Giờ có quy mô quy hoạch khoảng 2.870ha, được định hướng phát triển các chức năng đô thị, du lịch, nghỉ dưỡng, thương mại và dịch vụ.
Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn lưu ý: “Điều cần quan tâm là quá trình đầu tư hạ tầng phải đi trước một bước nhưng không được đi trước các yêu cầu bảo vệ môi trường. Với đặc thù địa hình ven biển, hệ thống sông ngòi, vùng đất ngập nước và rừng ngập mặn rộng lớn, Cần Giờ đòi hỏi phương thức tổ chức không gian giao thông đặc biệt thận trọng. Việc lựa chọn hướng tuyến, giải pháp kỹ thuật và tổ chức thi công các công trình trọng điểm cần được đánh giá đầy đủ về tác động đến dòng chảy, thủy văn, đa dạng sinh học và khả năng phục hồi của hệ sinh thái”.
Phát triển Cần Giờ không phải là lựa chọn giữa đô thị hóa và bảo tồn thiên nhiên. Vấn đề là phải tìm được mô hình phát triển trong đó hạ tầng tạo động lực, kinh tế biển tạo giá trị gia tăng, còn hệ sinh thái rừng ngập mặn là nền tảng không thể thay thế. Giữ được màu xanh của Cần Giờ cũng chính là giữ gìn một lợi thế chiến lược, một tài sản thiên nhiên quý giá cho tương lai Thành phố Hồ Chí Minh.
QUÝ HIỀN