Trên hơn 1 ha đất đồi, gia đình ông Nguyễn Văn Tình, thôn Đồng Bụt, duy trì khoảng 2 vạn gốc ba kích, mỗi kỳ thu hoạch cho thu nhập gần 1 tỷ đồng. Từ chỗ trồng sắn, ngô, ông tìm đến Bắc Giang, Quảng Ninh học hỏi mô hình dược liệu, rồi đưa ba kích về trồng thử và từng bước mở rộng.
Tại khu Chùa Bồi, anh Trần Tiến Đại cũng chuyển 7.000 m² đất sắn, ngô sang trồng ba kích tím. Với nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, anh đầu tư giống, cải tạo đất và học kỹ thuật chăm sóc. Sau 2-3 năm, mỗi chu kỳ thu hoạch đạt khoảng 500-700 triệu đồng.
Từ những hộ đi trước, đang hình thành vùng sản xuất cây ba kích tại Đại Đình. Toàn xã hiện có khoảng 20 hộ trồng, với hơn 15 ha, bao gồm cả ươm giống, nhân giống và trồng thương phẩm.
Nhưng câu chuyện về cây dược liệu ở Phú Thọ không chỉ nằm ở những diện tích được mở rộng. Đáng chú ý là việc người dân đang tìm cách đưa cây thuốc đi xa hơn khỏi khu vườn, nương đồi - tới thị trường.
Sinh ra và lớn lên dưới chân núi Tam Đảo, chị Lưu Thị Tám đã biết trà hoa vàng từ nhỏ. Loài cây từng mọc tự nhiên trong rừng và vườn nhà, được người dân sử dụng như một loại dược liệu, nay trở thành hướng sản xuất hàng hóa.
Từ năm 2013, chị Tám bắt đầu trồng, nhân giống và nghiên cứu chế biến trà hoa vàng. Năm 2017, Hợp tác xã Trà hoa vàng Long Thanh được thành lập với 7 thành viên, từng bước hình thành chuỗi sản xuất từ cây giống, vùng nguyên liệu đến chế biến.
Gia đình chị hiện duy trì gần 1 ha trà hoa vàng, khoảng 1.000 cây đang cho thu hoạch. Chị còn liên kết với các hộ dân trong xã, cung cấp cây giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc.
Hoa sau khi thu hái được đưa về hợp tác xã sơ chế, chế biến. Hoa tươi được thu mua khoảng 500.000 đồng/kg; trà hoa vàng khô có giá 12-13 triệu đồng/kg.
Bình quân mỗi năm, hợp tác xã cung ứng khoảng 300 kg hoa tươi và 15-20 kg trà hoa vàng sấy khô ra thị trường. Sản phẩm Trà hoa vàng Long Thanh được công nhận OCOP 3 sao năm 2023.
Những câu chuyện ở Đại Đình nằm trong bức tranh lớn hơn mà tỉnh Phú Thọ đang hướng tới. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển khoảng 8.000 ha dược liệu, trong đó 1.500-2.000 ha dưới tán rừng. Các loại được ưu tiên gồm cà gai leo, trà hoa vàng, sa nhân, hà thủ ô, đương quy, giảo cổ lam, xạ đen, ba kích, linh chi, khôi nhung, gừng và nghệ.
Trên địa bàn tỉnh đã có những mô hình bước đầu như trồng ba kích tại xã Yên Lập 5,5 ha; mạch môn, khôi tía, sa nhân tại xã Hương Cần 3 ha; liên kết trồng xạ đen, cà gai leo tại xã Yên Trị với quy mô 35 ha. Định hướng của tỉnh là hình thành các vùng dược liệu tập trung, phát triển dưới tán rừng, theo hướng hữu cơ, đồng thời tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm.
Thiên Thanh