Phó Thủ tướng: Chuyển từ "có hoạt động" sang "có kết quả" đổi mới sáng tạo

Sáng 4/10, phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 ở Hà Nội, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo vào từng ngành, lĩnh vực, địa phương, doanh nghiệp và đời sống người dân.

Theo Phó Thủ tướng, ngày hội không chỉ là dịp giới thiệu công nghệ, sản phẩm và thành tựu mới, mà còn phải kết nối nguồn lực, chuyển tinh thần sáng tạo thành hành động cụ thể.

Đổi mới sáng tạo phải mang lại việc làm, thu nhập tốt hơn

Phó Thủ tướng cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu cao hơn và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững hơn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới trước hết đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo động lực tăng trưởng mới.

Những động lực truyền thống như vốn đầu tư, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất vẫn quan trọng, nhưng không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn.

“Chúng ta cần tạo ra năng suất mới, công nghệ mới, sản phẩm mới, phương thức sản xuất và kinh doanh mới, doanh nghiệp mới, thị trường mới và những giá trị gia tăng mới”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo cần được thúc đẩy trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội. Với nền kinh tế, hoạt động này phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tạo ra sản phẩm, dịch vụ và thị trường mới.

Với Nhà nước, đổi mới sáng tạo phải giúp đổi mới quản trị, nâng chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn các vấn đề phát triển. Với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là ứng dụng công nghệ để nâng chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

“Đối với người dân, thành quả cuối cùng của đổi mới sáng tạo phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên”, Phó Thủ tướng nói.

Doanh nghiệp còn tập trung ở khâu gia công, chưa làm chủ công nghệ lõi

Đánh giá kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cho biết theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 nền kinh tế, tăng một bậc so với năm 2025.

Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ. Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt 34,6%, cùng 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, viện nghiên cứu, trường đại học và quỹ đầu tư từng bước hình thành, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhìn nhận những kết quả này chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Dù chính sách và các thiết chế hỗ trợ từng bước được hoàn thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ vẫn rất thấp.

Phần lớn doanh nghiệp tập trung ở khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ công nghệ lõi. Hoạt động của thị trường khoa học và công nghệ, các sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.

Từ thực tế này, Phó Thủ tướng yêu cầu trọng tâm giai đoạn tới phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện, từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”.

Doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm, bởi đây là nơi nhận biết nhu cầu thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm đến người tiêu dùng.

Chính sách vì vậy cần hướng mạnh hơn vào nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp. Các viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức, công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện

Để những định hướng trên trở thành kết quả thực tế, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ.

Trước hết, từng bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu phải xác định rõ trách nhiệm về đổi mới sáng tạo. Mỗi bộ, ngành cần lựa chọn bài toán trọng tâm, đưa mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển, bố trí nguồn lực, định kỳ đánh giá kết quả và tác động.

Cùng với đó là thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp, phát triển thị trường khoa học và công nghệ. Nhu cầu của doanh nghiệp cần được kết nối thực chất với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ và các tổ chức trung gian.

Nhóm nhiệm vụ thứ ba là phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng, các trung tâm đổi mới sáng tạo phải trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia và nhà đầu tư, tập trung vào lợi thế và nhu cầu thực tế. Các viện, trường cần đồng thời nâng chất lượng nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Phó Thủ tướng mong muốn tinh thần ngày hội trở thành hành động hằng ngày, để mỗi sáng kiến có giá trị có cơ hội được thử nghiệm, mỗi công nghệ có giá trị có cơ hội trở thành sản phẩm mới, đi ra thị trường trong nước và vươn ra thế giới.

Ngày 4/10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”, nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển trong mọi ngành, mọi lĩnh vực và trong toàn xã hội.

Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia là sự kiện chính trị - xã hội quan trọng.

Sự kiện khẳng định quyết tâm và cam kết mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn dân, toàn diện, đưa các cơ chế, chính sách về đổi mới sáng tạo vào thực tiễn để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực quan trọng cho phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Đây cũng là dịp để các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia trong và ngoài nước hội tụ, chia sẻ, kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực qua đó góp phần phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.