Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Trước hết, cần khẳng định rằng với những gì đã xảy ra không chỉ đối với ngành hàng không mà cả một số tai nạn khác như khi sử dụng UAV/drone trong nông nghiệp, việc tăng cường kiểm soát hoạt động của UAV/drone là cần thiết. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng UAV/drone không chỉ bao gồm hoạt động giải trí với flycam mà còn đem lại nhiều lợi ích khác như UAV/drone ứng dụng trong canh tác, trồng trọt, cho đến nhiều lĩnh vực trong công nghiệp như nghiên cứu thăm dò, hỗ trợ kỹ thuật từ trên cao…

Thực tế, UAV/drone đem lại nhiều lợi ích khi ứng dụng đối với nhiều ngành nghề. VN cũng đang xúc tiến chiến lược phát triển kinh tế hàng không tầm thấp trị giá nhiều tỉ USD. Cuối tháng 6 vừa qua, UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định số 1291/QĐ-UBND về việc cấp phép sandbox (khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát) đối với sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế hàng không tầm thấp sử dụng UAV/drone trên địa bàn tỉnh. Nhiều doanh nghiệp cũng đang triển khai, thử nghiệm các dự án tương tự.

Cho nên, việc siết chặt quản lý đối với UAV/drone là cần thiết, nhưng đừng để dẫn đến kiềm chế sự phát triển loại hình phương tiện này. Thay vì tìm cách để người dân ở khu vực lân cận các sân bay phải giao nộp UAV/drone nói chung, flycam nói riêng, cơ quan chức năng nên tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng đúng quy định pháp luật.

Thêm vào đó, các địa phương cũng nên tính đến việc quy hoạch phù hợp để sử dụng, hoạt động UAV/drone. Điển hình như UBND TP.Đà Nẵng ngày 16.9 vừa qua đã ban hành quyết định thiết lập 4 khu vực vùng trời phục vụ hoạt động của các tổ chức, hội, câu lạc bộ sở hữu, sử dụng phương tiện bay, trong đó có thiết bị bay không người lái. Hay tại một hội thảo vừa diễn ra vào ngày 18.9, lãnh đạo Sở KH-CN TP.HCM đang từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghệ và hoàn thiện những vấn đề liên quan đến hành lang pháp lý cho hoạt động UAV/drone. Đây mới chính là những biện pháp để phát huy hiệu quả thay vì chỉ tập trung siết chặt quản lý các sản phẩm công nghệ mới.

Gần 2 năm qua, VN đang thúc đẩy Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đóng vai trò như một trong những động lực quan trọng để phát triển đất nước giữa xu hướng công nghệ phát triển bùng nổ. Trong đó, việc xây dựng cơ chế phát triển các công nghệ mới trở thành chìa khóa then chốt.

Công nghệ của nhân loại đang liên tục ra đời ứng dụng - sản phẩm mới mang tính đột phá, đem lại nhiều lợi ích. Nhưng song song, các đột phá này cũng đang đặt ra nhiều vấn đề tiêu cực. Ví dụ, các cảnh báo gần đây liên quan sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) hay robot hình người tích hợp AI. Thực tế vừa nêu đặt ra những thách thức về quản lý và phát triển mà chúng ta sẽ còn đối mặt. Điều này đòi hỏi một tư duy quản lý điều hành phù hợp với xu thế chung, tránh tình trạng quản không được thì cấm. Có như thế, KH-CN VN mới chinh phục các nấc thang mới như Nghị quyết 57 hướng đến.

Thực tế các sự cố an ninh hàng không gần đây khiến lực lượng chức năng, điển hình như Cảng hàng không Thọ Xuân tại Thanh Hóa, gia tăng kiểm soát và vận động người dân tự giác giao nộp thiết bị bay không người lái. Tuy nhiên, phương tiện này mang lại giá trị kinh tế to lớn trong canh tác nông nghiệp, thăm dò kỹ thuật và là nền tảng cho chiến lược phát triển kinh tế hàng không tầm thấp trị giá nhiều tỉ USD tại Việt Nam. Việc thắt chặt quản lý là đòi hỏi cần thiết, song các biện pháp mang tính thu giữ có nguy cơ kiềm chế sự phát triển của một ngành công nghệ tiềm năng. Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng công nghệ, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng hành lang pháp lý thử nghiệm có kiểm soát và quy hoạch vùng trời vận hành. Điển hình, UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định số 1291/QĐ-UBND về việc cấp phép cơ chế sandbox cho sản phẩm, dịch vụ công nghệ số phát triển kinh tế hàng không tầm thấp. Bên cạnh đó, UBND TP.Đà Nẵng ngày 16.9 ban hành quyết định thiết lập 4 khu vực vùng trời cho thiết bị bay, cùng sự chủ động của Sở KH-CN TP.HCM ngày 18.9 trong việc từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và hệ sinh thái công nghệ. Những bước đi thực tiễn này hoàn toàn phù hợp với định hướng đột phá phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo hay thiết bị bay không người lái luôn đặt ra thách thức song hành giữa cơ hội phát triển và các tác động tiêu cực. Việc chuyển đổi tư duy điều hành từ phương thức quản không được thì cấm sang chủ động hướng dẫn, quy hoạch không gian hoạt động chính là chìa khóa then chốt đưa khoa học công nghệ Việt Nam chinh phục các nấc thang mới.