Theo thống kê của Quỹ Bảo vệ môi trường, Phát triển rừng và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Ngãi, đến cuối tháng 10/2026, đã có hơn 400 tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng được đơn vị chi trả đến các chủ rừng, cộng đồng, hộ gia đình với tổng diện tích rừng được chi trả trên 409.300ha.
Nhờ số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, đời sống của các cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng được cải thiện; nhận thức về công tác quản lý, bảo vệ rừng được nâng lên, góp phần vào việc duy trì tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh đạt 59,41%.
Thôn Đăk Rơ Wang, xã Đăk Pxi, tỉnh Quảng Ngãi có 172 hộ dân; trong đó 54% là bà con đồng bào dân tộc thiểu số. Thôn có 141 hộ tham gia cộng đồng dân cư bảo vệ hơn 450 ha rừng từ năm 2017.
Nhờ làm tốt khâu quản lý, bảo vệ rừng, mỗi năm, cộng đồng dân cư thôn nhận được hơn 400 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Theo ông Nguyễn Hữu Sơn, Trưởng thôn Đăk Rơ Wang, số tiền nhận được, thôn sẽ sử dụng 30% để chi cho các hộ gia đình tham gia cộng đồng; 35% chi trả cho tuần tra, bảo vệ rừng, mua sắm các vật dụng, trang thiết bị trong quá trình tuần tra; 15% được đưa vào quỹ của thôn để phục vụ các hoạt động chung như tổ chức Tết Trung Thu, ngày hội bánh chưng xanh, sửa nhà rông…; 20% còn lại sẽ được dùng làm nguồn vốn cho bà con nhân dân trong thôn vay luân phiên, phát triển các mô hình kinh tế.
"Nhờ được vay tối đa 10 triệu đồng/hộ, thời gian vay 12 tháng, lãi suất 5%/năm, ưu tiên cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo vay trước. Cùng với cho vay, thôn cũng hỗ trợ định hướng mô hình kinh tế, hỗ trợ phương thức sản xuất, cách chăm sóc hiệu quả. Đến nay, toàn thôn đang có gần 30 hộ vay, với tổng số tiền gần 300 triệu. Nhờ phát triển các mô hình kinh tế từ nguồn vốn vay này, thôn hiện chỉ còn 2 hộ nghèo và đang nỗ lực phát triển mô hình kinh tế để thoát nghèo," ông Nguyễn Hữu Sơn nói.
Tiêu biểu là gia đình ông A Cư. Trước năm 2023, gia đình thuộc diện hộ cận nghèo. Có 11 người con, làm không đủ ăn, nên gia đình không thể thoát khỏi cái đói, cái nghèo sau nhiều năm. Năm 2023, biết thôn có nguồn quỹ chung để cho vay phát triển mô hình kinh tế, ông Cư đã mạnh dạn vay vốn để mua dê giống về nuôi. Sau đó, ông phát triển thêm bò, heo và canh tác càphê.
"Gia đình được hướng dẫn phát triển mô hình kinh tế hiệu quả. Sau khi đàn dê phát triển lên 5 con, tôi đã mạnh dạn phát triển thêm đàn bò và lợn sọc dưa hiện cũng đã được 6 con. Ngoài ra, tôi cũng mua thêm cây giống càphê để trồng. Đến nay, kinh tế gia đình cũng dần ổn định, mang lại nguồn thu nhập khá, thoát khỏi diện hộ cận nghèo," ông A Cư chia sẻ.
Còn gia đình anh A Bêu, thôn Kon Hia, xã Đăk Tờ Kan được giao quản lý, bảo vệ 16,68 ha rừng từ nhiều năm nay. Ý thức được trách nhiệm trong việc bảo vệ rừng, anh đã thường xuyên đi tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được giao.
Đặc biệt vào mùa khô, nguy cơ cháy rừng tăng cao, anh lên rừng nhiều hơn, từ 3-4 lần mỗi tháng. Nhờ đó, năm 2025, anh được nhận hơn 5,1 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Nhận được tiền, gia đình cải thiện sinh hoạt, đóng học cho con và tích cóp dần dần mua thêm gà, vịt để chăn nuôi. Hiện gia đình đã thoát nghèo và hiểu rõ lợi ích từ rừng mang lại nên luôn cố gắng gìn giữ rừng thật tốt, anh A Bêu cho biết.
Cộng đồng thôn 1, xã Trà Bồng nhận quản lý, bảo vệ 90,76ha rừng từ năm 2019, diện tích quy đổi hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Cộng đồng có 96 hộ tham gia quản lý, bảo vệ, được chia thành 6 nhóm, tổ chức tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được giao 2 lần mỗi tháng. Nhờ làm tốt khâu quản lý, bảo vệ rừng, năm 2025, cộng đồng thôn nhận được gần 46 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Ông Hồ Tuấn Anh, Tổ trưởng Tổ cộng đồng thôn 1 cho biết, trước đây, đường nội thôn chưa có đèn đường nên việc đi lại của người dân vào buổi tối gặp rất nhiều khó khăn. Thôn lại ở địa thế trên núi cao, xung quanh được bao bọc bởi rừng, nhiều loài động vật nguy hiểm, nhất là rắn thường xuyên xuất hiện, khiến người dân không yên tâm mỗi khi đi ra đường buổi tối. Trẻ em trong thôn cũng chỉ quanh quẩn trong nhà, không dám đi ra ngoài đường.
Sau khi nhận được tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, thôn thống nhất trích 50% làm quỹ chung và tiến hành làm hệ thống đèn chiếu sáng bằng năng lượng mặt trời. Nhờ đó, đường nội thôn đã được thắp sáng vào buổi tối, người dân đi lại an toàn, trẻ em ra đường chơi không phải lo lắng nữa.
Còn tại thôn Đăk Tờ Lùng, xã Đăk Kôi, cộng đồng làng Kon Bỉ có 85 hộ tham gia quản lý, bảo vệ hơn 170 ha rừng; trong đó có gần 140 ha đủ tiêu chuẩn nhận chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Các thành viên đi tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được Trưởng thôn A Tú phân công theo các nhóm, mỗi tháng ít nhất đi hai lần. Năm 2025, cộng đồng làng Kon Bỉ nhận được gần 140 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Thôn đã trích khoảng 5% để trả công cho các hộ đi tuần tra, bảo vệ rừng. Số tiền còn lại, thống nhất đưa vào quỹ để hàng năm sửa sang lại tuyến đường nội đồng, ngầm tràn, cầu treo, nhà rông,… Từ số tiền này, thôn đã lắp được hệ thống đèn đường chiếu sáng; xây dựng thôn ngày càng văn minh, gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường, Phát triển rừng và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Ngãi nhận xét, nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng được các chủ rừng là hộ gia đình, cộng đồng dân cư thôn; hộ nhận khoán quản lý và sử dụng một cách hiệu quả, minh bạch, đúng đối tượng; đồng thời tạo việc làm và thu nhập ổn định cho cán bộ, người lao động và cộng đồng dân cư.
Người dân, đặc biệt là các hộ gia đình được Nhà nước giao đất, giao rừng, đã tham gia tích cực vào việc quản lý, bảo vệ rừng. Đây chính là bước đi quan trọng trong việc xã hội hóa nghề rừng, góp phần bảo đảm an ninh, quốc phòng và trật tự xã hội trên địa bàn tỉnh.
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo động lực để người dân chủ động tham gia bảo vệ rừng, tăng cường sự gắn kết giữa cộng đồng với chủ rừng và chính quyền địa phương.
Đây là một trong những nguồn lực quan trọng góp phần duy trì tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh đạt 59,41%, bảo vệ môi trường sinh thái, điều tiết nguồn nước, hạn chế xói mòn và góp phần phát triển kinh tế-xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh tại địa phương, ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh./.
(TTXVN/Vietnam+)