Thanh Niên • 23/09/2026 20:40

Quảng Ngãi không thiếu khoáng sản, vì sao vẫn lo thiếu vật liệu xây dựng?

Quảng Ngãi được xác định không thiếu nguồn khoáng sản phục vụ xây dựng trong những năm tới, nhưng nguồn cung thực tế vẫn có nguy cơ không đáp ứng tiến độ các công trình, vì sao?

Ngày 23.9, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức cuộc họp nghe báo cáo tình hình quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản, nhu cầu vật liệu xây dựng năm 2026 và dự kiến nhu cầu năm 2027.

Có 45 mỏ đá, 41 mỏ cát và 26 mỏ đất san lấp còn hiệu lực khai thác

Theo báo cáo của Sở Công thương Quảng Ngãi, quy hoạch tỉnh hiện có 750 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Trong đó, có 176 mỏ đá, 227 mỏ cát, 327 mỏ đất đồi làm vật liệu san lấp. Tài nguyên dự báo khoảng 300 triệu mét khối đá, 50 triệu mét khối cát và 350 triệu mét khối đất san lấp.

Quảng Ngãi không thiếu khoáng sản, vì sao vẫn lo thiếu vật liệu xây dựng?- Ảnh 1. — Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi, phát biểu tại cuộc họp

Hiện toàn tỉnh Quảng Ngãi có 45 mỏ đá, 41 mỏ cát và 26 mỏ đất san lấp còn hiệu lực khai thác, với tổng trữ lượng đá còn lại khoảng 51,6 triệu mét khối, khoảng 3,8 triệu mét khối cát, 18,5 triệu mét khối đất san lấp.

Bên cạnh đó, 60 mỏ khoáng sản đã trúng đấu giá nhưng chưa được cấp phép khai thác, bao gồm 37 mỏ cát (tổng trữ lượng khoảng 3,5 triệu mét khối), 11 mỏ đá (tổng trữ lượng khoảng 7,2 triệu mét khối) và 12 mỏ đất (tổng trữ lượng khoảng 14,5 triệu mét khối). Tỉnh cũng đang triển khai đấu giá quyền khai thác đối với 58 khu vực khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.

Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi, khẳng định nguồn vật liệu xây dựng cơ bản đáp ứng nhu cầu năm 2027 và những năm tiếp theo.

Bởi lẽ, giai đoạn 2026 - 2030, các dự án trên địa bàn tỉnh cần khoảng hơn 20 triệu mét khối đá, 15,4 triệu mét khối cát và 37,7 triệu mét khối đất san lấp.

Trong khi đó, tổng nguồn đã cấp phép còn lại, chuẩn bị cấp phép và đấu giá trong năm 2026 đã đạt khoảng 72 triệu mét khối đá, 9 triệu mét khối cát và 60 triệu mét khối đất san lấp.

Tuy nhiên, vừa qua, tại một số thời điểm, công tác bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng thông thường, đặc biệt là đất san lấp còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thi công của một số công trình, dự án.

Không thiếu mỏ nhưng vẫn có nguy cơ thiếu vật liệu

Theo ngành công thương, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nguồn cung chưa đáp ứng kịp nhu cầu là nhiều chủ đầu tư, nhà thầu chưa chủ động xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Đến khi dự án bước vào triển khai, nhu cầu vật liệu tăng cao mới bắt đầu tìm kiếm nguồn cung, dẫn đến bị động, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Bên cạnh đó, một số mỏ có trữ lượng lớn nhưng công suất khai thác còn thấp. Thủ tục điều chỉnh công suất, cấp phép hoặc gia hạn khai thác tại một số nơi chưa được thực hiện kịp thời, khiến nguồn tài nguyên chưa được khai thác tương xứng với khả năng cung ứng.

Đáng chú ý, việc khai thác một số mỏ để phục vụ trực tiếp các công trình còn xuất hiện tâm lý e ngại trách nhiệm, nhất là trong quá trình xác định giá, khối lượng và các điều kiện liên quan.

Từ thực tế này, vấn đề đặt ra đối với Quảng Ngãi không chỉ có bao nhiêu mỏ và tổng trữ lượng bao nhiêu, mà còn là khả năng đưa nguồn khoáng sản vào khai thác và phân phối đến đúng các công trình đang có nhu cầu.

Không để đến khi làm dự án mới tìm nguồn vật liệu

Tại cuộc họp, ông Trần Phước Hiền, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị thi công phải chủ động rà soát nhu cầu và phương án cung ứng vật liệu ngay từ đầu, không để đến khi dự án triển khai mới bắt đầu tìm nguồn.

Đối với đá xây dựng, ông Hiền cho rằng đây là loại vật liệu thương mại nên chủ đầu tư và nhà thầu phải chủ động tìm kiếm nguồn cung. Trường hợp một mỏ không đáp ứng được nhu cầu thì phải tính toán phương án lấy vật liệu từ các mỏ khác.

"Sở Công thương làm việc với từng chủ mỏ, rà soát khả năng cung ứng, công khai thông tin về các mỏ", ông Hiền yêu cầu.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi, các đơn vị sở hữu mỏ nhưng không chấp hành quy định, có hành vi găm hàng, tạo khan hiếm hoặc cản trở việc cung cấp vật liệu cho công trình sẽ bị xử lý.

Tỉnh cũng khuyến khích các mỏ đủ điều kiện nâng công suất khai thác để tăng nguồn cung, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu theo dõi sản lượng khai thác và tiêu thụ của từng mỏ.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cho biết thêm thời gian qua tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác quản lý, khai thác và cung ứng khoáng sản. Thời gian tới sẽ tập trung theo hướng ban hành 1 chỉ thị của UBND tỉnh, trong đó quy định rõ trách nhiệm của chủ mỏ, chính quyền địa phương và các sở, ban, ngành.

Theo ông Hiền, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm trong công tác quản lý hoạt động khai thác trên địa bàn. Do đó, cần xây dựng phương án quản lý các đơn vị khai thác theo hướng kết hợp giữa ứng dụng công nghệ và bố trí lực lượng trực tiếp tại những địa bàn cần thiết.

"Đồng thời, tổ chức bảo vệ đối với những nơi đã quy hoạch nhưng chưa khai thác", ông Hiền nhấn mạnh.

Ngày 23.9, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức cuộc họp về quản lý tài nguyên khoáng sản, nhu cầu vật liệu xây dựng năm 2026 và dự kiến nhu cầu năm 2027. Bức tranh được báo cáo cho thấy địa phương không thiếu mỏ, với 750 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trong quy hoạch tỉnh hiện nay. Trong số đó có 176 mỏ đá, 227 mỏ cát và 327 mỏ đất đồi được quy hoạch phục vụ nhu cầu san lấp cho các công trình. Theo Sở Công thương Quảng Ngãi, tài nguyên dự báo tại các khu vực này gồm khoảng 300 triệu mét khối đá, 50 triệu mét khối cát và 350 triệu mét khối đất san lấp. Tuy nhiên, số mỏ còn hiệu lực khai thác hiện thấp hơn nhiều, gồm 45 mỏ đá, 41 mỏ cát và 26 mỏ đất san lấp trên toàn tỉnh. Tổng trữ lượng còn lại của các mỏ đang hoạt động khoảng 51,6 triệu mét khối đá, 3,8 triệu mét khối cát và 18,5 triệu mét khối đất san lấp. Ngoài số mỏ đang khai thác, Quảng Ngãi có 60 mỏ đã trúng đấu giá nhưng chưa được cấp phép khai thác, tạo thêm nguồn cung tiềm năng trong thời gian tới. Nhóm này gồm 37 mỏ cát với tổng trữ lượng khoảng 3,5 triệu mét khối, 11 mỏ đá khoảng 7,2 triệu mét khối và 12 mỏ đất khoảng 14,5 triệu mét khối. Tỉnh cũng đang triển khai đấu giá quyền khai thác tại 58 khu vực khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, nhưng tài nguyên chưa đồng nghĩa nguồn cung sẵn sàng. Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công thương Quảng Ngãi, nhận định nguồn vật liệu cơ bản đủ đáp ứng nhu cầu năm 2027 và các năm tiếp theo. Giai đoạn 2026 đến 2030, các dự án trên địa bàn dự kiến cần hơn 20 triệu mét khối đá, 15,4 triệu mét khối cát và 37,7 triệu mét khối đất san lấp. Trong khi đó, tổng nguồn đã cấp phép còn lại, chuẩn bị cấp phép và đưa ra đấu giá trong năm 2026 đạt khoảng 72 triệu mét khối đá, 9 triệu mét khối cát và 60 triệu mét khối đất san lấp. Dù các con số tổng thể khá lớn, Quảng Ngãi từng gặp khó khăn vào một số thời điểm, nhất là khi cần đất san lấp cho những dự án triển khai đồng loạt. Tình trạng nguồn cung chưa đáp ứng kịp đã ảnh hưởng tiến độ thi công của một số công trình, cho thấy khoảng cách giữa trữ lượng trên giấy và vật liệu đến công trường. Vì vậy, câu chuyện của tỉnh không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu mỏ, mà còn ở khả năng khai thác, vận chuyển và phân phối đúng thời điểm. Theo ngành công thương, nhiều chủ đầu tư và nhà thầu chưa chủ động xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, dù nhu cầu thường có thể dự báo trước. Khi dự án bước vào thi công, nhu cầu tăng cao mới bắt đầu tìm nguồn, khiến các đơn vị rơi vào thế bị động và công trình có nguy cơ chậm tiến độ. Dự án đường Hoàng Sa, Dốc Sỏi được nêu như một trường hợp cần lượng đất san lấp lớn để làm nền đường và xây dựng các khu tái định cư. Một nguyên nhân khác là một số mỏ có trữ lượng lớn nhưng công suất khai thác thấp, khiến khả năng cung ứng thực tế chưa tương xứng với tiềm năng. Thủ tục điều chỉnh công suất, cấp phép hoặc gia hạn khai thác ở một số nơi chưa kịp thời, làm nguồn tài nguyên chưa thể nhanh chóng chuyển thành vật liệu phục vụ dự án. Đáng chú ý, việc khai thác trực tiếp cho công trình còn xuất hiện tâm lý e ngại trách nhiệm khi xác định giá, khối lượng và các điều kiện liên quan. Tại cuộc họp, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị thi công rà soát nhu cầu và phương án cung ứng ngay từ đầu. Ông nhấn mạnh không thể chờ đến khi dự án triển khai mới tìm vật liệu, bởi sự chậm trễ trong khâu chuẩn bị dễ kéo theo đình trệ tại công trường. Với đá xây dựng, một loại vật liệu thương mại, chủ đầu tư và nhà thầu phải tự chủ động tìm nguồn, đồng thời tính phương án thay thế nếu một mỏ không đáp ứng. Ông Trần Phước Hiền yêu cầu Sở Công thương làm việc với từng chủ mỏ, rà soát khả năng cung ứng và công khai thông tin về các mỏ để các dự án chủ động lựa chọn. Cách làm này nhằm kết nối rõ hơn giữa mỏ khoáng sản, năng lực khai thác và nhu cầu cụ thể, thay vì chỉ dựa vào những con số trữ lượng tổng hợp. Theo thông tin Thanh Niên, Quảng Ngãi đang đứng trước bài toán biến nguồn tài nguyên dồi dào thành vật liệu thực tế, đúng nơi, đúng lúc và đúng quy định.

Xem thêm tại Thanh Niên