Ngày 16/10, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ trình bày chuyên đề Chuyên đề "Kết luận số 106-KL/TW, ngày 15/10/2026 về tình hình phát triển kinh tế-xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027".
Bảy nhóm kết quả nổi bật trong năm 2026
Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó khăn trong nước còn nhiều, đất nước tiếp tục đạt những kết quả quan trọng, khá toàn diện, thể hiện ở bảy nhóm kết quả chủ yếu.
Trước hết, tăng trưởng kinh tế cao, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm. GDP 9 tháng tăng 9,01%; công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015. Kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%.
Điều hành tài chính-ngân sách chủ động, chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Thu ngân sách nhà nước cả năm ước đạt 3.055,7 nghìn tỷ đồng, vượt dự toán 20,8%, tăng 14% so với thực hiện năm 2025. Đồng thời, dự kiến miễn, giảm, gia hạn khoảng 360 nghìn tỷ đồng thuế, phí để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch. Ngân sách bố trí khoảng 95 nghìn tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm mức 3% tổng chi. Bội chi ngân sách nhà nước ước khoảng 4,1% GDP, trong phạm vi dự toán Quốc hội giao; nợ công, nợ Chính phủ lần lượt khoảng 33-34% GDP và 32-33% GDP, thấp hơn giới hạn quy định.
Thể chế, pháp luật tiếp tục được tập trung hoàn thiện theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Trung ương; cải cách thủ tục hành chính đạt mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay. Theo báo cáo, các nghị quyết và văn bản của Chính phủ đã cắt giảm 53% thời gian, 55% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Chính quyền địa phương hai cấp vận hành cơ bản ổn định, thông suốt.
Hạ tầng chiến lược có nhiều kết quả rõ nét, mở rộng không gian phát triển. Cả nước hoàn thành thêm 395km đường bộ cao tốc, thông toàn tuyến cao tốc Bắc-Nam phía đông; khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội. Tổng số dự án tồn đọng, kéo dài được tháo gỡ lên 3.557 dự án.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có bước tiến mới theo Nghị quyết số 57-NQ/TW. Tỷ trọng kinh tế số trong GDP năm 2026 ước khoảng 14,5%, đạt mục tiêu đề ra.
Văn hóa, xã hội, an sinh xã hội được quan tâm, đời sống Nhân dân được nâng lên. Lương cơ sở tăng thêm 8% từ 1/7; phụ cấp với cán bộ cấp xã tăng từ 25 lên 55%. Nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê phát triển mạnh. Triển khai quyết liệt Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Khánh thành đồng loạt 107 trường học tại các xã biên giới; 8 tháng đầu năm đã khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho khoảng 52 triệu người.
Quốc phòng, an ninh được củng cố, tăng cường; đối ngoại tiếp tục là điểm sáng, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển.
Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong những tháng cuối năm
Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ rõ áp lực ngày càng lớn đối với điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Lạm phát 9 tháng ở mức 4,52%, trong khi mục tiêu trung bình cả năm khoảng 4,5%; thị trường tiền tệ, tỷ giá chịu nhiều sức ép từ bên ngoài.
Các động lực tăng trưởng truyền thống chưa đạt kỳ vọng; chỉ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) còn cao; lãi suất cho vay cao, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó tiếp cận vốn, tín dụng. Có 24/34 địa phương tăng trưởng 9 tháng thấp hơn mục tiêu cả năm.
Thủ tục, điều kiện kinh doanh còn nhiều; xử lý dự án tồn đọng, sắp xếp cơ sở nhà, đất dôi dư còn chậm. Đặc biệt, tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu; một số bộ, cơ quan, địa phương, nhất là người đứng đầu, chưa thực sự chủ động, sát sao, còn né tránh.
Trong những tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra là phấn đấu đạt cao nhất các mục tiêu năm 2026, nhất là tăng trưởng hai con số, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%; đẩy mạnh kích cầu, tăng cường xuất khẩu, giảm mạnh nhập siêu và phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công.
Các địa phương động lực, đầu tàu, cực tăng trưởng phải phát huy vai trò dẫn dắt. Những địa phương ước đạt và vượt kịch bản tiếp tục phấn đấu cao hơn; địa phương chưa đạt phải quyết liệt hơn, tạo bứt phá để hoàn thành mục tiêu.
Cùng với thúc đẩy đầu tư tư nhân, tháo gỡ các dự án tồn đọng để sớm đưa vào sản xuất, kinh doanh, cần bảo đảm nguồn cung điện, xăng dầu với mức giá phù hợp, không để thiếu điện, xăng dầu, thuốc chữa bệnh trong mọi tình huống. Đồng thời, chăm lo người có công, đối tượng chính sách, nhất là trong dịp lễ, Tết; phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; tăng cường bảo vệ môi trường và chủ động phòng, chống thiên tai. Củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh đối ngoại, hợp tác quốc tế.
Năm 2027 tăng tốc, bứt phá gắn với hiệu quả thực chất
Về kế hoạch năm 2027, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ cho biết, Trung ương xác định mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn.
Tăng trưởng cao phải dựa trên năng suất, sức cạnh tranh, năng lực tự chủ và nền tảng ổn định lâu dài.
Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ
“Tăng trưởng cao phải dựa trên năng suất, sức cạnh tranh, năng lực tự chủ và nền tảng ổn định lâu dài”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nhấn mạnh.
Trong 45 chỉ tiêu chủ yếu năm 2027, tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng khoảng 4,5%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14%; kim ngạch xuất khẩu tăng 15%, nhập khẩu tăng 12%; năng suất lao động tăng 8,6%; tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội bằng 36-38% GDP. Có 30/34 địa phương được xác định mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên.
Về dự toán ngân sách nhà nước, Trung ương đồng ý phấn đấu thu năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026. Theo đó, tổng thu khoảng 3,33 triệu tỷ đồng; tổng chi khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm 43%. Bội chi khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP.
Ngay khi phân bổ ngân sách từ đầu năm, thực hiện tiết kiệm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm, cấp thiết; tiết kiệm 10% chi thường xuyên, ngoài phần tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.
Để thực hiện các mục tiêu, Trung ương xác định 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, trong đó nhấn mạnh phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác; có giải pháp cụ thể giảm lãi suất cho vay, tạo đột phá trong huy động nguồn lực.
Vốn các dự án phải được phân bổ theo kết quả đầu ra; kiên quyết điều chuyển vốn từ nơi giải ngân thấp sang nơi giải ngân tốt, hiệu quả cao. Đồng thời, xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, kéo dài; hoàn thiện thể chế, xử lý quy định mâu thuẫn, chồng chéo; cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Cơ cấu lại nền kinh tế gắn với phát triển hệ sinh thái công nghiệp trong nước, công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ; cơ cấu lại thực chất doanh nghiệp nhà nước; phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của tăng trưởng; thu hút các dự án đầu tư nước ngoài có công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Phát triển đồng bộ, hiện đại kết cấu hạ tầng chiến lược; hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc, thúc đẩy các dự án đường sắt, cảng hàng không và công trình năng lượng theo quy hoạch. Kiên quyết khắc phục tình trạng địa phương đầu tư sân bay, cảng biển, trung tâm dữ liệu, khu thương mại tự do theo phong trào, gây trùng lặp, phân tán, lãng phí nguồn lực.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính, phải tạo ra sản phẩm, kết quả cụ thể và lượng hóa đóng góp vào tăng trưởng.
Các nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; văn hóa, y tế, an sinh xã hội tiếp tục được chú trọng. Năm 2027, phấn đấu hoàn thành trên 176 nghìn căn hộ nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà ở công nhân.
Cùng với đó, tạo chuyển biến căn bản trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh.
Đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, nhất là ngoại giao kinh tế, văn hóa và công nghệ; tổ chức thành công Năm APEC 2027, chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý quốc tế. Nâng cao hiệu quả công tác dân vận, thông tin, tuyên truyền; chú trọng truyền thông chính sách ngay từ khâu xây dựng chủ trương, tạo đồng thuận xã hội.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương sang thực thi, cụ thể hóa mục tiêu thành kịch bản, chỉ tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm của từng ngành, lĩnh vực, địa phương; điều hành tài chính-ngân sách chủ động, linh hoạt gắn với giữ nghiêm kỷ luật tài khóa.
Các cấp ủy, bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu, việc đã rõ phải làm ngay; chủ động chuẩn bị kế hoạch, ngân sách, con người và nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện và phát huy vai trò của Nhân dân.
MINH PHƯƠNG