Đi để thấy, về để làm
Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin tại Trường Đại học Công Nghệ TP.HCM năm 2020, Dương Nguyễn Quốc Huy (SN 1996, phường Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng) vào làm việc tại một công ty phần mềm. Môi trường chuyên nghiệp giúp anh có cơ hội tiếp cận công nghệ mới, mở ra con đường nghề nghiệp.
Một năm sau, khi công việc vừa ổn định, anh nhận tin cha mất. Biến cố gia đình khiến Huy dừng lại, anh quyết định trở về quê và ở bên mẹ già thay vì tiếp tục cuộc sống nơi công sở.
Quyết định ấy ban đầu chỉ là lựa chọn vì gia đình. Sau đó, Huy bắt đầu xây dựng Lagi Reviews - trang thông tin giới thiệu về đời sống, ẩm thực, cảnh đẹp và những điểm đến ở thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận cũ trước sáp nhập.
Không ngồi một chỗ để tìm tư liệu, Huy tự đi, tự trải nghiệm, tự quay và viết lại những gì mình chứng kiến. Một quán ăn nhỏ, một địa điểm chưa nhiều người biết đến hay câu chuyện của một người dân địa phương đều có thể trở thành nội dung trên trang.
Huy chọn cách trải nghiệm trước khi giới thiệu. Anh tin rằng một món ăn ngon hay một địa điểm đáng đến không thể chỉ được kể bằng những lời quảng cáo. Những chuyến đi đưa anh đến gần hơn với các chủ quán, tiểu thương và hộ kinh doanh nhỏ. Càng đi nhiều, Huy càng nhận ra một khoảng trống: Nhiều cửa hàng có sản phẩm tốt nhưng chưa đủ điều kiện đầu tư bán hàng trực tuyến; trong khi nhu cầu gọi xe, giao thức ăn, gửi hàng, mua hộ của người dân ngày càng lớn. Từ những điều tưởng như rất nhỏ ấy, Huy bắt đầu nghĩ đến một mô hình lớn hơn và VN SHIP ra đời.
40 triệu đồng và những chuyến đi không còn chỉ để review
Huy kể, bản thân đã dành khoảng 40 triệu đồng làm vốn ban đầu để xây dựng VN SHIP - nền tảng cung cấp các dịch vụ gọi xe, giao thức ăn, gửi hàng, mua hộ và giao nhận. Anh không muốn VN SHIP chỉ là một ứng dụng phục vụ người tiêu dùng. Huy hướng tới việc kết nối ba nhóm gồm cửa hàng, khách hàng và tài xế, tạo thành một hệ sinh thái dịch vụ phù hợp với quy mô của một đô thị địa phương.
Những ngày đầu, Huy làm gần như mọi việc. Anh tự tìm cửa hàng, giới thiệu dịch vụ, tìm tài xế, theo dõi đơn hàng rồi xử lý từng vấn đề phát sinh. “Mình làm từ nhỏ thôi. Có cửa hàng nào tham gia thì kết nối trước, có đơn thì xử lý, rồi vừa làm vừa điều chỉnh”, Huy kể.
Không có nguồn vốn lớn, cũng không sở hữu đội ngũ đông đảo, Huy chọn cách đi từng bước. Cửa hàng nào cần thì kết nối, có đơn hàng thì xử lý, vấn đề phát sinh ở đâu thì tìm cách giải quyết ở đó.
Sau khoảng 5 tháng, VN SHIP đã kết nối hơn 700 cửa hàng, phát sinh khoảng 120 - 220 đơn hàng mỗi ngày và tạo việc làm cho hơn 20 tài xế. Thu nhập của tài xế dao động khoảng 3 - 12 triệu đồng/tháng, tùy thời gian và hiệu quả làm việc. Những con số này cũng được các kênh của tổ chức Đoàn giới thiệu khi nói về mô hình khởi nghiệp của Huy.
Với Huy, mỗi cửa hàng tham gia không chỉ là thêm một đối tác. Đó còn là một hộ kinh doanh có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng. Mỗi tài xế có thêm đơn hàng cũng đồng nghĩa một người lao động có thêm thu nhập. Chính những điều ấy giúp Huy có thêm niềm tin vào lựa chọn của mình.
Nguồn lực hạn chế buộc anh phải tìm cách làm khác. Huy tự học, tự thử nghiệm và đưa công nghệ vào một số công đoạn thiết kế, sản xuất video và truyền thông. “Với người khởi nghiệp ít vốn, công nghệ có thể là một đòn bẩy. Mình không có nhiều tiền thì phải biết tận dụng những thứ mình có”, Huy nói.
Nếu trước đây công việc của một kỹ sư công nghệ gắn với máy tính và văn phòng, nay Huy dành nhiều thời gian hơn ở ngoài đường để gặp chủ quán, nói chuyện với tài xế, tìm hiểu nhu cầu của khách hàng và trực tiếp quan sát cách một cửa hàng nhỏ vận hành. Công nghệ, với anh không còn là những dòng mã trên màn hình mà trở thành công cụ để giải quyết những bài toán rất gần với đời sống.
Trở về bên mẹ, tìm thấy một con đường khác
Phía sau câu chuyện khởi nghiệp của Huy là một lựa chọn không bắt đầu từ tiền bạc hay tham vọng kinh doanh. Đó là lựa chọn trở về.
Sau khi cha mất, Huy muốn ở gần mẹ. Những ngày trở về quê cũng cho anh nhiều thời gian hơn để quan sát cuộc sống xung quanh. Từ những chuyến đi làm nội dung, anh dần nhận ra những nhu cầu mà trước đây có thể đã đi qua mà không để ý.
Một quán ăn cần thêm khách, một cửa hàng cần người giao hàng, một tài xế cần thêm đơn và một khách hàng cần gửi món đồ đến nơi khác. Những nhu cầu nhỏ ấy nối lại với nhau và trở thành ý tưởng cho VN SHIP.
Bởi vậy, hành trình từ Lagi Reviews đến VN SHIP không đơn thuần là câu chuyện một kỹ sư công nghệ bỏ việc để khởi nghiệp. Đó còn là câu chuyện về cách một người trẻ trở về quê, đi sâu vào đời sống địa phương rồi tìm thấy cơ hội ngay từ những điều thân thuộc nhất.
Ngoài công việc kinh doanh, Huy vẫn giữ vai trò là Bí thư Chi đoàn phường Phước Hội và không tách hoạt động khởi nghiệp khỏi trách nhiệm với cộng đồng. Thông qua mô hình “Em nuôi của Đoàn”, anh hỗ trợ 3 học sinh có hoàn cảnh khó khăn, mỗi em 500.000 đồng/tháng, tổng kinh phí khoảng 18 triệu đồng mỗi năm.
Với Huy, công việc kinh doanh và hoạt động cộng đồng không nhất thiết phải đi trên hai con đường khác nhau. “Khởi nghiệp không chỉ để tạo thu nhập. Nếu có thể tạo việc làm, hỗ trợ cửa hàng và giúp đỡ người khó khăn thì việc mình làm sẽ ý nghĩa hơn”, anh nói.
Từ một kỹ sư công nghệ làm việc trong môi trường doanh nghiệp lớn, anh trở về quê, bắt đầu lại bằng những chuyến đi, chiếc máy quay và trang Lagi Reviews. Rồi từ những gì nhìn thấy trên đường, anh thử xây dựng nền tảng kết nối người bán, người mua và người giao hàng.
Hành trình ấy chưa phải câu chuyện của một startup lớn, nhưng cho thấy một cách khởi nghiệp khác: Không nhất thiết phải rời quê để tìm cơ hội, đôi khi cơ hội nằm ngay trong những vấn đề rất nhỏ ở quê hương. Với Huy, trở về không có nghĩa là quay lại điểm xuất phát mà đó là lúc anh bắt đầu một hành trình mới, bằng chính những gì mình có và những điều bản thân hiểu nhất về nơi mình sinh ra.