Một oanh tạc cơ B-1 của Không quân Mỹ tại căn cứ không quân Fairford (tây nam nước Anh) ngày 27-9 - Ảnh: AFP
Mới đây, Mỹ đã khẩn trương rút toàn bộ oanh tạc cơ B-1 đang đồn trú tại căn cứ không quân Fairford (tây nam nước Anh) về nước, sau khi London triệt phá một vụ nghi là âm mưu tấn công căn cứ này hồi cuối tháng trước.
Theo Kênh Al Jazeera, Mỹ cho biết quyết định rút B-1 xuất phát từ lo ngại về những nguy cơ tấn công khác, trong khi Iran phủ nhận liên quan đến âm mưu nhắm vào căn cứ. Trước đó, số máy bay này được Mỹ sử dụng trong các cuộc không kích Tehran.
Giới phân tích cho rằng Fairford không chỉ là nơi Mỹ triển khai oanh tạc cơ, mà còn là một bàn đạp quan trọng giúp Washington tiến hành các cuộc không kích Iran nhanh và liên tục.
Tuy vậy, việc rút B-1 sẽ khiến Mỹ khó duy trì các chiến dịch ném bom hơn, nhưng chưa làm thay đổi đáng kể các phương án tác chiến của Washington. “Mỹ chỉ mất một bàn đạp thuận tiện, chứ không mất năng lực tấn công cốt lõi” - bà Dania Thafer, giảng viên Đại học Georgetown (Mỹ), nhận định.
Rút B-1, Mỹ mất gì?
Giới quan sát đều đồng tình rằng căn cứ của Anh đã cung cấp cho Mỹ một phương thức nhanh chóng và hiệu quả hơn để duy trì các đợt không kích nhằm vào Iran.
Ông Christoph Bergs, nhà phân tích tại Viện Các quân chủng thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), cho biết phi đội oanh tạc cơ tại Fairford chính thức đồn trú để thực hiện các cuộc tấn công phòng thủ và có thể chỉ sở hữu một danh sách mục tiêu khiêm tốn.
“Việc rút số máy bay này làm giảm khả năng tung ra các đợt xuất kích ồ ạt nhằm vào Iran, qua đó phần nào hạ thấp mức độ răn đe [đối với Tehran]” - ông Bergs nhận định.
Bà Thafer giải thích thêm rằng mặc dù sự vắng mặt của các máy bay ném bom tại Anh không triệt tiêu năng lực không kích hay khả năng leo thang của Mỹ, nhưng “tùy thuộc vào vị trí bố trí các khí tài khác, điều này có thể khiến một chiến dịch ném bom kéo dài trở nên khó khăn hơn”.
Việc rút các oanh tạc cơ B-1 cũng kéo theo một số tổn thất về mặt chiến thuật. Theo ông Arun Dawson - nghiên cứu sinh tại Viện Hàng không và Không gian Freeman (Anh), khác với B-2 chủ yếu dựa vào khả năng tàng hình, B-1 gây sức ép nhờ khả năng mang lượng bom đạn lớn nhất trong số các máy bay ném bom của Mỹ, lên tới ít nhất 34 tấn mỗi chiếc.
Khả năng mang lượng vũ khí lớn giúp B-1 phát huy hiệu quả trong các chiến dịch không kích kéo dài, khi máy bay có thể liên tục tấn công nhiều mục tiêu bằng vũ khí dẫn đường chính xác.
Theo ông Dawson, tại Iran, các mục tiêu có thể gồm hệ thống phòng không, bãi phóng tên lửa đạn đạo và nhiều cơ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Việc rút B-1 khiến Mỹ phải thực hiện các chuyến bay từ trong nước hoặc những căn cứ xa hơn, kéo theo thời gian bay dài hơn, phi công dễ mệt mỏi và nhu cầu tiếp nhiên liệu tăng.
Tuy nhiên ông Dawson cho rằng đây có thể là quyết định dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về nguy cơ. Việc rút máy bay đột ngột cho thấy Mỹ có thể đã nhận được cảnh báo về mối đe dọa cụ thể nhằm vào máy bay, kíp lái hoặc căn cứ.
Cảnh sát phong tỏa tuyến đường dẫn tới căn cứ không quân Fairford ngày 27-9 - Ảnh: PA WIRE
Sắp tới Mỹ xoay xở ra sao?
Ở thời điểm hiện tại, việc rút B-1 dường như chỉ làm suy giảm phần nào, chứ chưa thể làm mất đi hoàn toàn năng lực tác chiến của Mỹ trong cuộc xung đột với Iran.
Theo ông Bergs, tác động thực tế đối với các phương án quân sự của Mỹ sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc liệu chính quyền Washington có nhận thấy sự cần thiết của các đòn không kích ngay lúc này hay không.
Trong khi đó ông Dawson cho biết sự xuất hiện của nhóm tác chiến tàu sân bay Theodore Roosevelt và lực lượng viễn chinh Thủy quân lục chiến Makin Island đang được triển khai tới Trung Đông sẽ bổ sung đáng kể sức mạnh không quân của Mỹ tại khu vực.
“Nếu so sánh từng máy bay, tiêm kích hạm trên tàu sân bay không thể thay thế được tải trọng khổng lồ của B-1, nhưng chúng lại vượt trội về số lượng, qua đó cung cấp cho các chỉ huy thêm nhiều lựa chọn cho các cuộc tấn công tầm ngắn” - ông phân tích.
Nhìn chung, sự việc này một lần nữa nêu bật tầm quan trọng và cả sự dễ bị tổn thương trong mạng lưới liên minh và các căn cứ quân sự hải ngoại của Mỹ. Washington từ lâu đã được tiếp cận một mạng lưới cơ sở quân sự trên toàn cầu, vốn là yếu tố then chốt giúp Mỹ có khả năng phô diễn sức mạnh quy mô lớn một cách chớp nhoáng.
Nhưng nếu các căn cứ này bị tấn công hoặc hạn chế hoạt động vì những lý do chính trị, tác động có thể vượt xa phạm vi xung đột với Iran. Theo ông Dawson, điều đó có thể buộc quân đội Mỹ điều chỉnh cách bố trí lực lượng, phân bổ khí tài và duy trì các hoạt động ở nước ngoài.
Hé lộ hình ảnh siêu tiêm kích tàng hình mới của Hải quân Mỹ do Boeing thiết kếHình ảnh đồ họa mới hé lộ một số chi tiết về F/A-XX, mẫu tiêm kích tàng hình thế hệ tiếp theo dành cho Hải quân Mỹ vừa được Lầu Năm Góc giao gói thầu cho công ty Boeing.