Sau nâng hạng, vì sao chứng khoán vẫn điều chỉnh?

Theo các chuyên gia, diễn biến này phản ánh quá trình tái cân bằng sau một giai đoạn tăng mạnh, khi kỳ vọng nâng hạng đã phần nào được phản ánh vào giá. Trong khi đó, dòng tiền đang chờ thêm những động lực mới từ kết quả kinh doanh và môi trường vĩ mô.

Dòng tiền thận trọng khi hiệu ứng nâng hạng hạ nhiệt

Ông Trần Thái Bình - Giám đốc cao cấp nghiên cứu và phát triển thị trường Công ty chứng khoán OCBS - nhận định nhịp điều chỉnh không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là quá trình tái cân bằng mặt bằng giá và dòng tiền sau giai đoạn tăng mạnh trước nâng hạng.

Khi cột mốc 21-9 hoàn tất, phần kỳ vọng liên quan đến sự kiện đã được phản ánh đáng kể vào giá. Dòng tiền vì vậy chuyển dần từ giao dịch theo câu chuyện nâng hạng sang đánh giá nền tảng và triển vọng riêng của từng doanh nghiệp.

• Không chỉ để 'xem xanh đỏ', hệ thống chỉ số chứng khoán đang quyết định dòng tiền hàng tỉ USD

• Chứng khoán tuần mới: Nâng hạng chưa kéo được dòng tiền, VN-Index còn rung lắc

"Thị trường đang chuyển tiếp từ câu chuyện nâng hạng sang câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận", ông Bình nhận định.

Theo chuyên gia này, kết quả kinh doanh quý 3 sẽ là một trong những dữ liệu quan trọng giúp thị trường xác nhận những kỳ vọng trước đó. 

Sau một nhịp tăng mạnh, các doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận rõ nét sẽ được chú ý hơn, trong khi những cổ phiếu tăng chủ yếu nhờ kỳ vọng có thể chịu áp lực điều chỉnh nếu kết quả không đáp ứng được kỳ vọng.

Việc nâng hạng cũng không đồng nghĩa dòng vốn ngoại lập tức đổ mạnh vào thị trường. FTSE Russell sẽ triển khai việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số theo nhiều giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9-2026 và tiếp tục trong năm 2027.

Do đó, tác động của nâng hạng cần được nhìn theo một lộ trình dài hơn. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn phải hấp thụ lượng cổ phiếu được mua đón đầu sự kiện, trong khi lực cầu chưa đủ mạnh để tạo một xu hướng mới.

Đáng chú ý, thanh khoản trong những phiên giảm mạnh không tăng đột biến. Theo ông Bình, đây chưa phải dấu hiệu rõ ràng của một đợt bán tháo trên diện rộng.

Nếu tâm lý hoảng loạn chi phối, áp lực bán thường đi kèm thanh khoản tăng mạnh khi nhà đầu tư đồng loạt hạ tỉ trọng. Việc chỉ số giảm nhưng thanh khoản không tăng tương ứng cho thấy lực cầu đang suy yếu và nhà đầu tư có xu hướng chờ đợi.

USD mạnh, lợi suất Mỹ cao gây thêm sức ép

Diễn biến của USD và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ cũng đang khiến dòng tiền thận trọng hơn.

Theo ông Nguyễn Hoàng Niên, trưởng phòng cấp cao Trung tâm phân tích Công ty Chứng khoán Shinhan Việt Nam, khi chi phí vốn trên thế giới tăng, giá cổ phiếu sẽ chịu sức ép. 

Một mặt, chi phí vay vốn cao hơn có thể làm giảm lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp. Mặt khác, nhà đầu tư cũng sẽ đòi hỏi mức sinh lời cao hơn để bù đắp rủi ro, từ đó khiến mức định giá cổ phiếu bị kéo xuống.

• Lãi suất có đang tăng nóng?

Bên cạnh đó, khi lợi suất các tài sản an toàn như trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng, nhà đầu tư quốc tế có thêm lý do để thận trọng với các thị trường mới nổi. Dòng vốn có thể ưu tiên những tài sản ít biến động hơn thay vì các cổ phiếu có mức độ rủi ro cao.

Với Việt Nam, tác động có thể đến qua tỉ giá, lãi suất và dòng vốn ngoại. Nếu USD và lợi suất trái phiếu Mỹ tiếp tục neo cao, áp lực lên tỉ giá có thể gia tăng, trong khi nhà đầu tư nước ngoài cũng có thể thận trọng hơn khi giải ngân vào chứng khoán Việt Nam.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng không nên quy toàn bộ nhịp điều chỉnh hiện nay cho yếu tố quốc tế. Thị trường đang chịu tác động đồng thời từ việc kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh vào giá, lực cầu suy yếu, khối ngoại bán ròng và nhà đầu tư chờ kết quả kinh doanh quý 3.

Trong những phiên tới, vùng 1.770 - 1.790 điểm sẽ là khu vực đáng chú ý để đánh giá khả năng hình thành mặt bằng cân bằng mới.

Theo chuyên gia từ OCBS, một tín hiệu hồi phục đáng tin cậy cần đi cùng thanh khoản cải thiện và độ rộng thị trường mở rộng, thay vì chỉ dựa vào một vài cổ phiếu vốn hóa lớn.

Khối ngoại tiếp tục bán ròng phiên 30-9 và là phiên bán ròng thứ sáu liên tiếp. Riêng ở PNJ, khối ngoại chiếm toàn bộ lượng bán ra.