Sầu riêng chết đứng hàng loạt, nông dân 'khóc ròng'

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trong lúc sầu riêng Tây nguyên đang được thu mua với giá tốt, nhiều nông dân ở xã Chư Prông (Gia Lai) phải ngậm ngùi cưa bỏ cả vườn vì nấm bệnh khiến cây chết hàng loạt chỉ trong vài tuần.

Ngày 23.9, ông Ngô Anh Tuấn, chuyên viên Phòng Nông nghiệp - Hạ tầng xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai, cho biết: "Tình trạng sầu riêng chết hàng loạt ghi nhận tập trung tại hai thôn Hoàng Yên và làng Bạt, với diện tích kiểm đếm sơ bộ đã vượt 10 ha. Đáng lo ngại, đây không phải hiện tượng đơn lẻ".

Theo dữ liệu ngành nông nghiệp huyện Chư Prông (cũ), cả huyện có khoảng 1.200 ha sầu riêng, trong đó hơn 700 ha đang cho thu hoạch.

Sầu riêng chết đứng hàng loạt, nông dân 'khóc ròng'- Ảnh 1.

Ông Lê Văn Thành quá đau xót khi vườn sầu riêng chết hàng loạt

ẢNH: TRẦN HIẾU

Gia đình ông Lê Văn Thành ở thôn Hoàng Yên là một trong những hộ thiệt hại nặng nhất. Gần 300 cây sầu riêng 6 năm tuổi, từng cho thu hoạch 17 tấn quả với giá 57.000 đồng/kg năm trước, nay chỉ còn trơ gốc.

Ông Thành chua xót: "Trồng được cây sầu riêng đến khi thu hoạch là cả một thời gian đằng đẵng chăm sóc, chờ đợi. Vườn sầu riêng của gia đình tôi những năm trước từng được xem là một trong những vườn đẹp nhất vùng. Vậy mà chỉ trong một thời gian ngắn, cả vườn cây cứ chết dần. Giờ thì còn trơ gốc".

Cách đó không xa, vườn 162 cây sầu riêng của ông Trịnh Ngọc Oanh ở làng Bạt mới bước sang năm thứ 4, chuẩn bị cho lứa quả đầu tiên cũng chịu chung số phận. Ông Oanh ước tính nếu không có dịch bệnh, vụ đầu tiên có thể mang về 400 - 500 triệu đồng, chưa kể phần vốn đầu tư nhiều năm nay coi như mất trắng.

Cả hai hộ nông dân này đều mô tả diễn biến bệnh giống nhau như: thân cây xuất hiện mảng đen, lá khô héo và rụng sạch, cây suy kiệt rồi chết chỉ trong thời gian ngắn. Ông Oanh gọi đây là "nấm bay", vì bệnh lây lan rất nhanh từ vườn này sang vườn khác. Hễ chậm chặt bỏ cây nhiễm bệnh, vườn lân cận cũng khó tránh khỏi.

Ông Nguyễn Văn Thanh, một người đi cắt cây sầu riêng chết ở thôn Hoàng Yên, cho biết: "Năm trước cũng có cây chết nhưng không nhiều. Cây sầu riêng bỗng nhiên bị xì mủ ở thân rồi chết. Năm nay nhiều cây chết do bị nấm gây ra. Nông dân quá buồn vì trắng tay. Đây cũng là cơn đại nạn đối với nông dân. Nhiều gia đình đã bỏ hết số cây chết để trồng cà phê".

Một cán bộ nông nghiệp xã Chư Prông nhận định sầu riêng chết hàng loạt nhiều khả năng do nấm gây ra, với biểu hiện tương tự bệnh chết nhanh, chết chậm từng tàn phá các vườn hồ tiêu trước đây. Mưa kéo dài hơn hai tháng liên tục được xem là yếu tố kích hoạt khiến nước tích tụ trong vườn, đặc biệt tại các khu đất bằng phẳng thoát nước kém, tạo điều kiện lý tưởng cho nấm bệnh phát sinh và lan rộng.

Những năm gần đây, sầu riêng được trồng ồ ạt tại khu vực Tây nguyên khi giá lên cao. Nhiều diện tích mở rộng tại những khu vực đất không thực sự phù hợp như nền đất thấp, khả năng thoát nước kém khiến cây dễ tổn thương trước biến động thời tiết cực đoan.

Ông Ngô Anh Tuấn cho biết UBND xã Chư Prông trước đây đã nhiều lần khuyến cáo người dân không mở rộng diện tích sầu riêng tại các khu vực đất bằng phẳng, thoát nước kém, nhưng thực tế nhiều hộ vẫn tiếp tục canh tác thuần. Trước tình hình dịch bệnh lan rộng, xã khuyến cáo chuyển sang mô hình trồng xen sầu riêng với cà phê để giảm rủi ro, nhất là trong bối cảnh thời tiết bất lợi kéo dài và giá sầu riêng gần đây thiếu ổn định.

Tình trạng sầu riêng chết đứng hàng loạt tại hai thôn Hoàng Yên và làng Bạt thuộc xã Chư Prông (Gia Lai) đang gây thiệt hại nặng nề cho người dân, với diện tích ghi nhận sơ bộ đã vượt quá 10 ha. Dịch bệnh bùng phát đúng thời điểm giá sầu riêng ở Tây nguyên đạt mức cao, khiến nhiều hộ nông dân đối mặt với nguy cơ trắng tay. Trường hợp gia đình ông Lê Văn Thành bị hư hại gần 300 cây 6 năm tuổi hay ông Trịnh Ngọc Oanh mất trắng 162 cây sắp thu hoạch là những ví dụ điển hình cho sức tàn phá nghiêm trọng của đợt dịch này. Theo đánh giá sơ bộ từ cán bộ nông nghiệp địa phương, nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng cây suy kiệt và chết khô trong thời gian ngắn là do nấm bệnh bùng phát sau đợt mưa kéo dài liên tục hơn hai tháng. Tình trạng ngập úng tích tụ tại các chân đất bằng phẳng, thoát nước kém đã tạo môi trường lý tưởng cho nấm lây lan nhanh chóng qua thân và rễ cây. Diễn biến bệnh có nhiều đặc điểm tương đồng với dịch chết nhanh, chết chậm từng tàn phá diện tích hồ tiêu trên địa bàn trước đây. Thực trạng này cũng phản ánh hệ quả của việc phát triển diện tích sầu riêng bộc phát tại khu vực Tây nguyên trong những năm gần đây. Mặc dù chính quyền xã Chư Prông từng nhiều lần khuyến cáo không canh tác sầu riêng trên vùng đất thiếu khả năng thoát nước, nhiều hộ dân vẫn bỏ qua cảnh báo để mở rộng diện tích chạy theo giá thị trường. Sự kết hợp giữa thời tiết cực đoan và việc quy hoạch canh tác thiếu bền vững đã biến nhiều diện tích sầu riêng đắt giá thành những củi khô, buộc người dân phải cưa bỏ để chuyển sang cây trồng khác.