Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc còn nhiều hơn loại giỏi, có thực chất?

Thống kê từ các trường đại học lớn cho thấy tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc có xu hướng ngày càng tăng, tính từ năm 2021. Đặc biệt trong vài năm gần đây, xu hướng này còn phá nhiều kỷ lục trước đó ở khối trường kinh tế.

Tốt nghiệp xuất sắc nhiều hơn giỏi

Đỉnh điểm là trong đợt tốt nghiệp tháng 8 vừa qua tại Đại học Kinh tế quốc dân, hơn 50% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc trong khi chỉ có khoảng 26% sinh viên tốt nghiệp loại giỏi. Như vậy, số sinh viên xuất sắc nhiều gần gấp đôi loại giỏi. Đây là điều đi ngược lại kết quả ở các trường đại học khác. 

Xem xét ở số lượng cụ thể mới thấy sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhiều đến mức nào. Có hơn 5.700 sinh viên tốt nghiệp của hai đợt tháng 8, xếp loại xuất sắc có đến 2.900 người.  

Kết quả thống kê xếp loại tốt nghiệp của trường (một số năm không có số liệu) từ 2016 đến 2026 do Tuổi Trẻ thực hiện cho thấy trước 2020, không năm nào tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc vượt quá 10%.

Tuy nhiên từ năm 2021, tỉ lệ này tăng dần. Nhiều năm có tỉ lệ năm sau tăng hơn năm trước từ 10 đến 12%. 

Hai trường khối kinh tế khác ở Hà Nội là Ngoại thương và Học viện Tài chính cũng có tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao ngất ngưởng.

Tại Trường đại học Ngoại thương, đỉnh sinh viên tốt nghiệp xuất sắc rơi vào đợt 1-2024 với trên 34% sinh viên xếp loại cao nhất. Tỉ lệ này giảm dần trong các năm 2025 và 2026.

Nếu lấy mốc 2021 với 14% sinh viên tốt nghiệp xuất sắc thì năm 2024, tỉ lệ này tăng gấp đôi ở năm 2023 và đến năm 2024 đã tăng khoảng 2,5 lần.  

Tuy tỉ lệ thấp hơn hai trường nêu trên nhưng tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc của Học viện Tài chính cũng rất cao. Tỉ lệ này ở năm 2026 là 28,41%.

Số lượng sinh viên tốt nghiệp xuất sắc ở trường này ghi nhận ở mức 9,5% tổng số sinh viên tốt nghiệp năm 2022. Tuy nhiên năm sau đó lại giảm. Và từ 2024, tỉ lệ này liên tục tăng. Đáng chú ý là năm 2025 có mức tăng vọt so với năm liền trước.

Ở khu vực phía Nam, xếp loại sinh viên tốt nghiệp không có dữ liệu và số liệu đầy đủ. Chúng tôi ghi nhận tỉ lệ này ở Đại học Kinh tế TP.HCM trong một số năm. Xu hướng là tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc tăng nhưng chiếm số lượng rất ít trong tổng sinh viên tốt nghiệp. 

Theo số liệu chúng tôi ghi nhận từ trang web của trường, năm 2022 chỉ có 0,14% (6 sinh viên) tốt nghiệp xuất sắc. Năm 2023 trường có 4.372 sinh viên tốt nghiệp, 43 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc. Đến 2024, tỉ lệ sinh viên xuất sắc tăng lên 2,17%.

Nếu so sánh tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc với các trường kinh tế phía trên, tỉ lệ này của Đại học Kinh tế TP.HCM thấp hơn rất nhiều.

Ghi nhận ở các trường khối công nghệ, kỹ thuật, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc không cao. Tỉ lệ phổ biến dao động quanh mức 3-9%

Xuất sắc có thực chất?

Trả lời báo chí về tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao, TS Lê Anh Đức - Trưởng phòng Quản lý đào tạo ĐH Kinh tế Quốc dân, cho biết có ba lý do chính. Một là với thang điểm 4, sinh viên đạt từ 8,5/10 điểm trở lên được tính là tuyệt đối. Hai là chất lượng đầu vào của trường ngày càng tốt. Thứ ba do trường mở thêm nhiều ngành, chương trình so với trước.

• 6 thủ khoa tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân điểm tuyệt đối 4.0

Trước thực trạng tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao tại nhiều trường đại học, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã thẳng thắn nêu vấn đề tại Hội nghị Giáo dục đại học 2026. Theo ông, hiện nay, nhiều trường đại học, kể cả những trường lớn, có tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc rất cao.

"Nếu học dễ đến mức đạt xuất sắc nhiều như vậy, liệu sinh viên có phải nỗ lực hay không? Nếu một trường top đầu mà chuẩn đầu ra cũng chỉ thấp như các trường khác, để sinh viên dễ dàng đạt xuất sắc, thì tôi tin rằng sinh viên không cần phải nỗ lực gì cả", Bộ trưởng nói.

Từ thực tế này, Bộ trưởng yêu cầu các trường siết chặt khâu kiểm tra, đánh giá, bảo đảm tính thách thức, công bằng và thực chất, từ bài thi từng môn học đến việc xếp loại bằng tốt nghiệp. Các trường cần nâng cao tính thực chất trong giáo dục, tránh dễ dãi trong kiểm tra, đánh giá.

Trong hơn 5.700 sinh viên tốt nghiệp tháng 8, Đại học Kinh tế quốc dân có 17 sinh viên đạt GPA tuyệt đối 4.0, cao nhất từ trước đến nay.