Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân xã Quảng Trạch, từ các tài liệu lịch sử đã được rà soát, đối chiếu và chỉnh lý, ngày 21/11/1970, hai máy bay chiến đấu của đế quốc Mỹ từ hướng biển tiến vào khu vực Cảnh Dương rồi tiếp tục bay lên địa bàn xã Quảng Hưng, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị ném bom xuống khu vực Cầu Hồ.
Đây là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang diễn ra hết sức ác liệt, Quảng Bình lúc đó là địa phương nằm ở tuyến đầu miền bắc xã hội chủ nghĩa, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm giao thông vận tải, vận chuyển lực lượng, lương thực, vũ khí chi viện cho chiến trường miền nam. Cuộc ném bom của không quân Mỹ tại khu vực Cầu Hồ đã gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm 14 thanh niên xung phong thuộc lực lượng thanh niên xung phong tỉnh Ninh Bình đang thực hiện nhiệm vụ đã anh dũng hy sinh. Bom đạn của kẻ thù cũng cướp đi sinh mạng của 8 người dân địa phương.
Là người đã bỏ ra khá nhiều thời gian để tìm hiểu sự kiện bi thương này, nhà thơ Nguyễn Tiến Nên ở xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị cho biết cụ thể, tại Cầu Hồ trên Quốc lộ 1 vào lúc 13 giờ ngày 21/11/1970, đơn vị thanh niên xung phong tỉnh Ninh Bình đang san lấp hố bom, gia cố hai mố cầu tạm và ta-luy đường thì hai máy bay F4 của Mỹ từ biển vào, thi nhau trút bom xuống hiện trường, làm 13 thanh niên xung phong hy sinh tại chỗ, một đồng chí hy sinh tại Bệnh viện Quảng Trạch. Trong số các liệt sĩ có 5 nam và 9 nữ. Điều xót xa hơn, trong 14 liệt sĩ chỉ 8 đồng chí có phần mộ, còn 6 liệt sĩ khác, thân thể của họ đã hòa vào lòng đất mẹ Quảng Hưng-Quảng Trạch thân yêu.
Để tri ân sự hy sinh của các liệt sĩ, lãnh đạo xã Quảng Hưng trước đây đã liên hệ với Ban Liên lạc Cựu thanh niên xung phong B4-C906 Ninh Bình và xin phép các cơ quan chức năng để xây dựng bia tưởng niệm 14 liệt sĩ hy sinh tại Cầu Hồ. Nguyện vọng cũng được Ủy ban nhân dân huyện Quảng Trạch (cũ) chấp nhận nhưng vì nhiều lý do mà đến nay việc xây dựng bia tưởng niệm tại khu vực Cầu Hồ vẫn chưa được triển khai.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quảng Trạch Dương Ngọc Tú, sự kiện diễn ra tại Cầu Hồ đã để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của nhân dân địa phương và trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường, bất khuất trước bom đạn chiến tranh. Trải qua thời gian, mặc dù hiện trạng di tích đã có nhiều thay đổi do tác động của điều kiện tự nhiên và quá trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phương song những giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa nhân văn của địa điểm này vẫn được lưu giữ trong ký ức người dân thông qua các tư liệu lịch sử, lời kể của nhân chứng và sự trân trọng của nhân dân địa phương.
Nhiều người dân ở thôn Hòa Bình cho biết, hằng năm, vào đúng ngày các thanh niên xung phong hy sinh tại Cầu Hồ, thân nhân các gia đình liệt sĩ đến nơi này để dâng hương, hoa làm lễ tưởng niệm.
Có thể nói, việc Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị ban hành quyết định xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh đối với nơi hy sinh của 14 thanh niên xung phong B4-C906 tỉnh Ninh Bình tại Cầu Hồ ngày 21/11/1970 đã đáp ứng lòng mong đợi của người dân địa phương; thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với các liệt sĩ đã anh dũng hy sinh, mà còn là sự tri ân đối với quê hương Ninh Bình đã đóng góp những người con ưu tú cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trong văn bản gửi tới các đồng chí lãnh đạo chủ chốt tỉnh Quảng Trị vào cuối tháng 10/2026, Ủy ban nhân dân xã Quảng Trạch mong muốn được hỗ trợ rà soát, bổ sung các tư liệu lịch sử, tài liệu lưu trữ, bản đồ, hồ sơ địa chính, tư liệu nhân chứng và các nguồn thông tin cần thiết về di tích. Đặc biệt, xã Quảng Trạch đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quan tâm bố trí nguồn kinh phí phù hợp để thực hiện công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích trong thời gian tới.
Trước mắt, sớm hỗ trợ địa phương xây dựng bia ghi dấu sự kiện lịch sử, khu tưởng niệm hoặc công trình tri ân phù hợp nhằm tưởng nhớ công lao, sự hy sinh của các liệt sĩ thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh tại khu vực Cầu Hồ. Đồng thời, từng bước đầu tư cơ sở hạ tầng, cảnh quan môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, bảo vệ và tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống tại di tích.
Theo Ủy ban nhân dân xã Quảng Trạch, xã đã lập sơ đồ vị trí xây dựng khuôn viên, tượng đài ghi công liệt sĩ tại Cầu Hồ, thôn Hòa Bình, xã Quảng Trạch (phục vụ công nhận di tích) với diện tích 1.000m2, rất gần với Quốc lộ 1 qua địa bàn.
HƯƠNG GIANG