Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting cho biết trong cuộc họp ngày 15.10 với Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, phía Washington cam kết quyền truy cập của Ukraine vào hệ thống internet vệ tinh do Tập đoàn SpaceX của tỉ phú Elon Musk cung cấp đã được khôi phục, The Guardian đưa tin.
Kết nối vệ tinh tại Ukraine gặp sự cố gì?
Vào tối 13.10, quân đội Ukraine báo cáo hệ thống liên lạc vệ tinh do SpaceX sản xuất nhưng được chính phủ Mỹ quản lý đã ngừng hoạt động trên các thiết bị đầu cuối di chuyển với tốc độ vượt quá 160 km/giờ. Giới chức Kyiv khẳng định sự thay đổi này bị áp đặt mà không có bất kỳ lời giải thích nào từ phía Mỹ.
Binh sĩ Ukraine thu hồi cụm phát sóng mạng Starlink gần tiền tuyến vào năm 2023
ẢNH: REUTERS
Việc hạn chế tốc độ mang lại hai hậu quả tức thì, khi làm vô hiệu hóa hầu hết máy bay không người lái (UAV) được Ukraine sử dụng để tấn công sau phòng tuyến đối phương, đồng thời cản trở các hệ thống phòng không ngăn chặn UAV của Nga tập kích thủ đô Kyiv.
Với việc dòng UAV Geran của Nga có thể bay với tốc độ gần 320 km/giờ, giới hạn mới khiến các UAV đánh chặn của Ukraine không có cơ hội đuổi kịp mục tiêu. Dù vậy, hệ thống vệ tinh này không ảnh hưởng đến các nhiệm vụ tầm xa nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga.
Sức mạnh của hệ thống Starshield
Sự cố trên đã khiến dư luận đổ dồn sự chú ý vào Starshield - phiên bản mạng vệ tinh quân sự do công ty của tỉ phú Elon Musk phát triển riêng cho Lầu Năm Góc.
Theo quy định của SpaceX, mạng lưới internet băng thông rộng Starlink vốn chỉ phục vụ khách hàng thương mại hoặc phòng thủ dân sự, hoàn toàn không được cấp phép cho các chiến dịch tấn công.
Để giải quyết bài toán đó, Starshield ra đời. Đây là một bộ phận kinh doanh riêng của SpaceX chuyên chế tạo hệ thống vệ tinh tình báo và quân sự cho Bộ Chiến tranh Mỹ. Starshield được thiết kế chuyên biệt để đáp ứng các năng lực tấn công, sử dụng công nghệ mã hóa nâng cao nhằm truyền tải thông tin nhạy cảm. Hệ thống này cũng cho phép quân đội tích hợp các cụm cảm biến và thiết bị lên UAV.
Dù mang tính chất quân sự và được quản lý tách biệt, thông tin liên lạc bảo mật của Starshield vẫn phải vận hành dựa trên cơ sở hạ tầng của Starlink - mạng lưới khổng lồ gồm khoảng 11.000 vệ tinh được phóng lên không gian kể từ năm 2019.
Tòa nhà tại thủ đô Kyiv, Ukraine bốc cháy do trúng không kích ngày 28.9
ẢNH: REUTERS
Ai là người đứng sau quyết định hạn chế?
Trước những tranh cãi, tỉ phú Elon Musk lên tiếng giải thích rằng quân đội Ukraine đang sử dụng hệ thống quân sự Starshield. Ông khẳng định mọi sự cố gián đoạn mà Ukraine gặp phải thuộc thẩm quyền của chính phủ Mỹ, không phải của SpaceX.
"Các hệ thống Starshield thuộc sở hữu và quyền kiểm soát của chính phủ Mỹ. Mọi giới hạn về tốc độ hay việc sử dụng đều do quân đội Mỹ và cuối cùng là tổng thống Mỹ quyết định", ông Musk cho biết, ngầm ám chỉ Tổng thống Donald Trump.
Mỹ - châu Âu phác thảo 4 trụ cột giải quyết xung đột Nga - Ukraine
Nhà Trắng hiện chưa xác nhận hay bác bỏ tuyên bố của ông Musk. Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Trump được cho là đang gây áp lực buộc Ukraine phải hạn chế các cuộc tấn công vào những mục tiêu năng lượng nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Reuters dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ người ra quyết định yêu cầu hạn chế mạng Starshield được cho là nhân sự trong Nhà Trắng.
Trong một cuộc phỏng vấn, Tổng thống Volodymyr Zelensky bày tỏ cảm giác bị Tổng thống Trump "phản bội" và cho rằng Kyiv đang "mất đi một đối tác mạnh mẽ". "Quyết định này sẽ mang đến nhiều tổn thất nhân mạng, chắc chắn sẽ có người chết", ông Zelensky cảnh báo.
Tại Mỹ, nhiều thành viên đảng Dân chủ đã lên tiếng phản đối gay gắt chính quyền. Đảng viên Dân chủ trong Ủy ban đối ngoại hạ viện Mỹ chỉ trích ông Trump “đang đưa ra một lựa chọn và nó trực tiếp tiếp tay cho cuộc tấn công của Nga”.