Sửa luật Đất đai: Đề xuất 2 phương án về công chứng nhà đất

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Dự thảo luật Đất đai (sửa đổi) mới nhất đã bổ sung trở lại quy định về công chứng giao dịch nhà đất, đồng thời đưa ra 2 phương án để lựa chọn.

Chiều 23.9, Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo luật Đất đai (sửa đổi).

Một trong những nội dung được đề cập tại dự thảo tờ trình, là việc bổ sung trở lại quy định về công chứng giao dịch nhà đất, đồng thời đưa ra 2 phương án để lựa chọn.

Phương án 1, chỉ quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đối với thửa đất chưa có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai.

Trường hợp thửa đất đã có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai, người sử dụng đất có thể tra cứu thông tin trên VNeID hoặc yêu cầu cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu đất đai cung cấp thông tin liên quan đến thửa đất cần giao dịch.

Quy định trên giúp tiết kiệm chi phí thực hiện thủ tục đất đai, cải cách thủ tục hành chính, đảm tính khả thi, tạo thuận lợi cho người sử dụng đất được lựa chọn biện pháp bảo đảm khi thực hiện giao dịch liên quan đến bất động sản.

Phương án 2 duy trì như luật hiện hành, bắt buộc công chứng hoặc chứng thực đối với tất cả hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, trừ một số trường hợp.

Về mặt tích cực, phương án này giúp bảo đảm quyền của người yếu thế, song chưa thể giảm đầu mối, thủ tục gắn với cải cách hành chính và mức độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Tại bản dự thảo trước, Bộ NN-MT từng đề xuất bỏ quy định công chứng, chứng thực bắt buộc đối với một số giao dịch bất động sản như hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp.

Tuy nhiên khi thảo luận tại kỳ họp Quốc hội không thường lệ lần thứ nhất, nhiều đại biểu bày tỏ lo ngại việc bỏ công chứng bắt buộc với giao dịch bất động sản có thể phát sinh nhiều rủi ro, như tranh chấp giao dịch vô hiệu hoặc có sự gian lận...

Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 278 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9 và một số nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội.

Chính phủ yêu cầu trong dự án luật sửa đổi tiếp tục thực hiện yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất, vừa đảm bảo pháp luật về công chứng, vừa phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.

Ngoài ra, với luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi, Chính phủ giao Bộ Xây dựng rà soát các quy định về công chứng giao dịch bất động sản bảo đảm yêu cầu quản lý và an toàn tài sản cho chủ sở hữu cho đến khi hệ thống dữ liệu được kết nối, vận hành thông suốt.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình tại hội nghị phản biện xã hội do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức ngày 23/9 đã chính thức bổ sung trở lại quy định về công chứng giao dịch nhà đất với hai phương án lựa chọn. Động thái này diễn ra sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 278 yêu cầu tiếp tục duy trì hoạt động công chứng đối với các giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời ngăn ngừa rủi ro tranh chấp và khiếu kiện phát sinh trong thực tiễn. Ở phương án thứ nhất, quy định bắt buộc công chứng hoặc chứng thực chỉ áp dụng đối với các thửa đất chưa có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai. Trường hợp thửa đất đã cập nhật hoàn chỉnh dữ liệu, người dân có thể chủ động tra cứu qua ứng dụng VNeID hoặc yêu cầu cơ quan quản lý cung cấp thông tin cần thiết. Hướng đi này được đánh giá giúp tối ưu hóa chi phí thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng đất trong việc lựa chọn giải pháp bảo đảm an toàn pháp lý. Trái lại, phương án thứ hai đề xuất duy trì quy định hiện hành khi bắt buộc công chứng đối với hầu hết các giao dịch chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hay góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Mặc dù phương án này góp phần bảo vệ quyền lợi của nhóm đối tượng yếu thế, song lại chưa phản ánh đúng tinh thần cắt giảm đầu mối thủ tục gắn liền với tiến trình hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia. Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng đang rà soát các quy định liên quan trong Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) nhằm bảo đảm an toàn tài sản cho đến khi hệ thống dữ liệu được kết nối thông suốt.