Sức khỏe cần được tính vào kế hoạch dài hạn sau tuổi 40

Nghiên cứu tại Việt Nam đăng tải trên Tạp chí World Development ghi nhận bệnh không lây nhiễm ở người trưởng thành có liên quan đến số ngày lao động bị mất nhiều hơn, thu nhập thấp hơn và việc gia đình phải huy động thêm nguồn lực để ứng phó. Theo chuyên gia, chủ động đánh giá nguy cơ và tầm soát phù hợp có thể giúp nhóm này giảm bớt sự bị động trước những biến cố sức khỏe. 

Một số yếu tố nguy cơ sức khỏe tăng rõ rệt theo tuổi

Khoảng một phần ba người trong nhóm 45-54 tuổi bị tăng huyết áp - theo phân tích dữ liệu khảo sát STEPS năm 2020 tại Việt Nam. 

Hướng dẫn của Bộ Y tế ban hành năm 2026 cũng nêu rõ nguy cơ bệnh không lây nhiễm tăng theo tuổi, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên.

PGS.TS.BSCKII Nguyễn Hải Anh - Nguyên phó Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai - cho biết tuổi 40 không phải mốc cơ thể đột ngột suy yếu, nhưng một số yếu tố nguy cơ tim mạch, chuyển hóa và bệnh mạn tính đã xuất hiện phổ biến hơn từ giai đoạn này.

Trên thực tế, kể cả những người sinh hoạt lành mạnh cũng không đảm bảo không có nguy cơ mắc bệnh, vì nhiều bệnh lý diễn tiến âm thầm không triệu chứng, tới khi có biểu hiện thì đã muộn.

Theo bác sĩ, đây là một mốc để mỗi người cùng bác sĩ rà soát tình trạng sức khỏe, xác định những chỉ số cần theo dõi và thói quen cần điều chỉnh, giảm thiểu hệ quả khi biến cố sức khỏe xảy đến.

Khi bệnh tật làm gián đoạn thu nhập và tăng áp lực tài chính 

Nghiên cứu đăng tải trên Tạp chí World Development năm 2022 cho thấy, khi người trưởng thành mắc bệnh không lây nhiễm, số ngày lao động bị mất có xu hướng tăng, trong khi thu nhập từ tiền lương và hoạt động tự kinh doanh giảm. Một số hộ còn phải sử dụng tiền hỗ trợ từ người thân, vay nợ hoặc bán tài sản để ứng phó.

Với người sau 40 tuổi vẫn giữ vai trò quan trọng về thu nhập, tác động của bệnh tật vì thế không chỉ nằm ở chi phí điều trị. Khi khả năng làm việc giảm nhưng các khoản chi của gia đình vẫn tiếp diễn, những kế hoạch như học phí của con, trả nợ hay tích lũy có thể phải điều chỉnh.

Sức khỏe vì vậy cần được xem như một yếu tố trong kế hoạch dài hạn, bởi một biến cố có thể đồng thời ảnh hưởng đến thu nhập và nguồn lực dự phòng của gia đình.

Trường hợp một người đàn ông 41 tuổi phát hiện ung thư vòm họng giai đoạn I cho thấy ý nghĩa của việc chăm sóc sức khỏe khi còn nhiều trách nhiệm gia đình.

Đây là trường hợp may mắn được phát hiện ở giai đoạn khu trú, khối u chưa ghi nhận di căn. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, với ung thư vòm họng giai đoạn khu trú, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt khoảng 86% nếu được điều trị kịp thời.

"Là người trụ cột kinh tế trong gia đình, tôi gánh trên vai khoản vay mua nhà, con cái vẫn còn đang độ tuổi đi học. Nhưng thật may mắn vì được phát hiện sớm nên chi phí điều trị không cao, không ảnh hưởng lớn đến khoản tích lũy của gia đình và sự nghiệp cá nhân", bệnh nhân chia sẻ sau khi chấm dứt quá trình điều trị gần 2 tháng.

Trên thực tế, không phải bệnh nhân ung thư nào cũng may mắn phát hiện sớm, đặt ra câu hỏi thiết thực với người bước vào tuổi trung niên: cần kiểm tra và theo dõi sức khỏe như thế nào để giảm sự bị động trước biến cố?

Giảm bị động bằng cách theo dõi đúng nguy cơ

Theo PGS Hải Anh, người dân nên chủ động khám sức khỏe với ba tiêu chí: gói khám phù hợp độ tuổi và tiền sử cá nhân; được bác sĩ tư vấn, giải thích kết quả; có hướng dẫn cụ thể khi phát hiện bất thường. Một kết quả bình thường chỉ phản ánh tình trạng tại thời điểm kiểm tra, vì vậy cần tuân thủ khuyến nghị của bác sĩ về thời gian tái khám.

Tầm soát không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, nhưng giúp nhận diện sớm một số bất thường hoặc yếu tố nguy cơ, từ đó có thêm thông tin để theo dõi và xử lý phù hợp.

Một số mô hình tầm soát tư nhân cũng kết hợp nhiều lớp đánh giá. Tại NURA, AI độc quyền Fujifilm được sử dụng để hỗ trợ bác sĩ phân tích hình ảnh. Theo số liệu đơn vị cung cấp, từ ngày 1/7/2024 - 15/8/2026, hệ thống đã tầm soát hơn 42.000 khách hàng, ghi nhận 71.633 vấn đề sức khỏe cần lưu ý và phát hiện gần 200 trường hợp ung thư ở giai đoạn sớm. Các trường hợp nghi ngờ được bác sĩ tư vấn hoặc chuyển đến chuyên khoa phù hợp.

Tuổi 40 không phải thời điểm phải lo sợ bệnh tật, nhưng là giai đoạn nhiều người vẫn còn một chặng dài làm việc và chăm sóc gia đình. Hiểu nguy cơ của mình, kiểm tra phù hợp và theo dõi sức khỏe định kỳ có thể giúp nhiều người chủ động hơn trước những biến cố khó dự báo.